ویکرپارک

اسباب كشي

2011-05-05T17:05:00.001+04:30

سلام به همه دوستان و خوانندگان ويكرپارك. اين آخرين پست اين وبلاگه و از اين به بعد در سايتم خواهم نوشت. منتظر همه تون هستم.
http://www.homandavoodi.com/

دانلود موسيقي متن فيلم هاي مخمل آبي (Blue Velvet) و بزرگراه گمشده (Lost Highway)

2011-04-18T11:06:00.001+04:30

دو ساوندترك شنيدني از دوتا از بهترين فيلمهاي ديويد لينچ كبير. فضاي ماليخوليايي كه در اين موسيقي ها و ترانه ها وجود دارد، دست نيافتني به نظر مي رسد.

http://www.mediafire.com/?yuomdznzkuk

http://www.mediafire.com/?dmztj59btad

ده فيلم برتر سال 2010

2011-04-03T10:44:00.000+04:30

حال‌مان خوب است، چون حال سينما خوب است

چند ماهي‌ست كه سال 2010 ميلادي به پايان رسيده و اين‌جانب هم به دلايل واضح و مبرهن با چند ماه تأخير توانستم فيلم‌هاي مهم سال را ببينم و ده فيلم برتر سال را انتخاب كنم. خوش‌بختانه امسال فيلم‌هاي خوب زياد بود و انتخاب را كمي مشكل مي‌كرد. اول تأسف‌ها: فيلم آخر كوئن‌هاي عزيز (شهامت واقعي) يك وسترن كلاسيك و ساده بود كه در بهترين حالت به درد يك بار ديدن مي‌خورد. در انيميشن جديد سيلوين شومه (شعبده‌باز) كه تمام آثار قبلي‌اش را به‌شدت دوست دارم، خبري از نگاه تند و گزندة انتقادي خاصش نيست و فيلمي به‌دور از جذابيت ساخته. شبكة اجتماعي فينچر را دوست ندارم جزو فيلم‌هاي ديگرش قرار بدهم، چون كاملاً بر خلاف همة آثار ديگرش بسيار پرگو، بي‌هدف و ملالت‌بار است. فيلم ديويد او. راسل (مبارز) هم به شدت تكراري و كهنه است و ظاهراً بايد قبول كنيم كه سه پادشاه يك استثنا بوده است. و اما بهترين‌هاي سال كه پنج‌تاي اولش به‌ترتيب است و پنج‌تاي بعد بدون ترتيب:

1. تلقين (Inception): انگار بايد عادت كنيم كه كريستوفر نولان با هر فيلمش حدومرز ژانري كه در آن كار مي‌كند را گسترش مي‌دهد. تلقين نوع جديدي از فيلم ديدن و تجربه منحصربه‌فردي از مواجهه با سينماست. فيلمي كه با جادويي كه لابه‌لاي تصاوير و داستانش نهفته بيننده را وادار مي‌كند كه انديشه‌اش را به كار بيندازد تا از با كشف جزيياتي در سطوح زيرينش، لذتي كم‌نظير را تجربه كند. مسلماً درك كردن كامل تمام جنبه‌هاي پنج روايت هم‌زمان، به‌سادگيو همان بار اول ممكن نيست.

2. جزيرة شاتر (Shutter Island): مارتين اسكورسيزي كبير با اين فيلم ثابت مي‌كند كه فقط متخصص درام‌هاي گنگستري شهري نيست و با ادغام كردن ژانرهايي مثل وحشت، نوآر، معمايي و تريلر، اثري ساخته كه از اول تا آخر نفس را در سينه حبس مي‌كند و مثل تلقين بايد چند بار دوره‌اش كرد تا جزييات پنهانش را كشف كرد. اي‌كاش كساني كه به جاي فيلم با فيلم‌ساز برخورد مي‌كنند، بدون تعصب جزيرة شاتر را مي‌ديدند تا عشقي را كه مارتي در فيلمش ريخته به آن‌ها هم منتقل مي‌شد.

3. قوي سياه (Black Swan): باز هم آرونوفسكي محبوب ما از يك سوژة كمابيش تكراري يك شاهكار بيرون كشيده. از آن فيلم‌هايي كه تركيب صدا و نور و بازيگرانش از همان سكانس اول بيينده را ميخكوب مي‌كند و مجبورش مي‌كند تا آخر از پاي فيلم جم نخورد. ناتالي پورتمن به شكلي تحسين‌برانگيز و حتي هراس‌آور در كاراكتر نمايشي‌اش غرق شده و اسكار كم‌ترين پاداشش براي بازي در اين فيلم بود.

4. بزن بهادر (Kick Ass): هجويه‌اي پست‌مدرن و بازيگوشانه و از ابرقهرمان‌هاي كميك‌بوكي. فيلم هر كاري مي‌خواهد مي‌كند؛ مي‌خنداند، به هيجان مي‌آورد و به گريه مي‌اندازد. اين فيلم تعريف جديدي از ابرقهرمان ارائه مي‌دهد و او را تا حد يك نوجوان بي‌دست‌وپا كه عقده‌هاي جنسي و البته قلب رئوفي دارد، تنزل مي‌دهد. استعاره‌هايي كه فيلم از دنياي فانتزي‌اش جابه‌جا تحويل‌مان مي‌دهد، به‌راحتي در دنياي واقعي قابل شناسايي است.

5. ولنتاين غم‌انگيز (Blue Valentine): اين يكي فيلمي به‌شدت احساسي و گرم و به قول معروف «دلي» است. روايت هم‌زمان شكل‌گيري يك عشق و از بين رفتنش. در هر دو روايت فرازوفرودهايي تكان‌دهنده وجود دارد كه نگه داشتن بغض فروخورده در برابرشان به كار طاقت‌فرسايي تبديل مي‌شود. دو بازيگر اصلي فيلم (رايان گاسلينگ و ميشله ويليامز) كاري كرده‌اند كارستان و چنان در نقش شان غرق شده‌اند كه لحظه‌اي به واقعي بودن كاراكترهاي‌شان شك نمي‌كنيد.

6. جك به قايق‌سواري مي‌رود (Jack Goes Boating): فيليپ سيمور هافمن با اولين فيلمش ثابت مي‌كند نه‌تنها بازيگر بزرگي‌ست و به پختگي رسيده، كارگردان خوبي هم هست. جك... عاشقانه‌اي‌ست متين و گرم كه مسائلي را دربارة فلسفة رابطة زن و مرد، خيانت و گذشت مطرح مي‌كند كه تماشاگرش را به تفكر درباره‌شان وامي‌دارد. موسيقي متن شنيدني اين فيلم مثل ولنتاين غم‌انگيز كار گروه گريزلي بير (Grizzly Bear) است كه در عمق فيلم نفوذ كرده و نقش مهمي در فضاي به‌شدت دوست‌داشتني و دست‌يافتني فيلم دارد.

7. داستان اسباب‌بازي 3 (Toy Story 3): پيكسار هم‌چنان در اوج است و ثابت مي‌كند مي‌شود بر خلاف تقريباً همة آن‌چه در تاريخ اتفاق افتاده، قسمت سوم يك تريلوژي سينمايي از دو قسمت اولش هم جذاب‌تر و هوشمندانه‌تر باشد. در اين قسمت اسباب‌بازي‌ها درگير يك جور بحران هويت شده‌اند و نمي‌دانند حالا كه صاحب‌شان بزرگ شده و ديگر اصلاً نيازي به بازي كردن با اسباب‌بازي ندارد، بايد نياز خود به بازي شدن! را چه‌گونه برطرف كنند.

8. استخوان زمستاني (Winter's Bone): اين‌جا هم يك ايدة داستاني تكراري داريم كه به لطف فضاسازي عالي در كوهستان‌هاي شمالي آمريكا و بازي فوق‌العادة بازيگران به فيلمي گيرا و پرتنش تبديل شده. قهرمان اصلي فيلم كه دختري تنها و نوجوان است، در ميان آدم‌هايي بي‌محبت و بي‌رحم به دنبال حفظ خانواده و ارزش‌هايش است؛ آن هم خانواده‌اي كه تقريباً از هم پاشيده. در اين بين حتي خود خانه هم در حال از دست رفتن است.

9. نويسندة پشت پرده (The Ghost Writer): رومن پولانسكي كبير دوباره با يك فيلم قَدَر بازگشته. تريلري سياسي و معمايي كه با كارگرداني استادانة فيلم‌ساز، موفق به خلق فضايي خفقان‌آور و هيجان‌انگيز مي‌شود. رويكرد سرخوشانه و گاهي طنازانة فيلم، برگ برنده‌اش است و اجازه نمي‌دهد انبوه اشارات مستقيم و غيرمستقيم فيلم به جريان‌هاي سياسي روز، حالت شعاري به فيلم بدهند.

10. 127 ساعت (127 Hours): خوش‌بختانه دني بويل با گرفتن اسكاري كه به‌هيچ‌وجه حقش نبود (براي ميليونر زاغه‌نشين) راهش را گم نكرده و فيلمي دشوار و دور از ذهن ساخته كه راحت و با لذت مي‌شود نگاهش كرد. داستان 127 ساعت گير افتادن يك كوهنورد در جايي كه مطلقاً هيچ‌كس به كمكش نخواهد آمد. بويل با يك كارگرداني پويا و يك موسيقي متن شنيدني و به‌جا، اين سوژة به‌ظاهر فيلم‌نشدني را به يك اكشن يك‌نفره تبديل كرده و توانسته يك بازي به‌يادماندني از جيمز فرانكو در نقش كوهنورد بداقبال بگيرد.

لینک این مطلب در آدم برفی ها

دعوت به تماشای جدایی نادر از سیمین

2011-03-31T11:29:00.000+04:30

اواخر تعطیلات نوروز است و دهه جدیدی در تاریخ ما آغاز شده است. پیش از همه نوروزتان مبارک و بعد نوروز امسال برای من مساویست آخرین شاهکار اصغر فرهادی عزیز. جدایی نادر از سیمین که روح زمانه و اقلیمی که در آن زندگی می کنیم بازتاب می دهد. تا به حال دو بار دیدمش اما حرفهای بیشتر را می گذارم برای وقتی که دوباره دیدمش. تا آن موقع کمترین کاری که می توانم بکنم دعوت به دیدن این فیلم اندیشمند، تاثیرگذار و جادویی است که سه خرس اصلی جشنواره برلین امسال را به دست آورده است.

دانلود موسیقی متن دو فیلم جزیره شاتر (Shutter Island) و 127 ساعت (127 Hours)

2011-03-29T12:22:00.001+04:30

این هم ساوندترک های دوتا از بهترین فیلمهای امسال که در هر دو مورد سهم مهمی در انتقال حس و حال جاری در این فیلمهای دیدنی دارند.

http://www.4shared.com/file/dWgOm2PD/Shutter-Island_OST-FL.htm?aff=7637829

تورنت: http://torrents.thepiratebay.org/5395761/Shutter_Island_OST_by_WormWood.5395761.TPB.torrent

http://www.fileserve.com/file/tqdMGTH/VA-127_Hours_

تورنت: http://torrents.thepiratebay.org/6045180/127_Hours_Soundtrack.6045180.TPB.torrent

بهترین فیلمی که در سال 1389 دیدم

2011-03-26T17:40:00.001+04:30

در ستایش اینسپشن

بهترین فیلمی که در سال ۱۳۸۹ دیدم، بی‌شک اینسپشن یا همان تلقین بود. (البته با فاصله‌ای خیلی کم جزیرة شاتر قرار دارد.) چون این مطلب یک جور بهاریه است نمی‌خواهم فلسفه‌بافی کنم و دلایل و تحلیل برایش بیاورم. دیدن این فیلم به‌شدت تکانم داد. تا دو هفته بعدش نتوانستم هیچ فیلم دیگری نگاه کنم. چون هر فیلم دیگری را می‌خواستم ببینم، مدام تصاویر مبهوت‌کنندة فیلم و سرانجام کاب را می‌دیدم و دیدم خیلی بی‌انصافی است با این وضعیت فیلم دیگری را ببینم. آخر چه‌گونه می‌شود با این وضعیت ارتباط بی‌واسطه‌ای با فیلم دیگری برقرار کرد. پس آستین‌ها را بالا زدم و چندین‌وچند بار دیگر اینسپشن را دیدم تا عطشم فرو نشست.

به شکلی اعجاب‌انگیز هر بار که این فیلم کریستوفر نولان را می‌دیدم، مثل تقریباً اکثر آثارش، چیز جدیدی می‌گرفتم و حظش را می‌بردم. همین طور با خودمان خوش بودیم که چشم‌مان به جمال نوشته‌های دوستان منتقد روشن شد و برق سه‌فازمان پرید. با کمال تعجب چنان حمله‌های شدیدی به این فیلم شد که به پست‌ترین و مبتذل‌ترین فیلم‌های وطنی نشد. کریستوفر نولان در حد تصاویر متحرک‌سازان شانه‌تخم‌مرغی (فیلم‌های کمدی عامه‌پسند سابق) پایین آمد و درهای بهشت برایش یکی‌یکی بسته شد. طرف‌داران فیلم هم که من و امثال من باشیم، به جوگیری و نشئگی و بلاهت، مستقیم و غیرمستقیم، محکوم شدیم و من آخر نفهمیدم جوگیر شدن بر اثر دیدن یک فیلم و نشئه شدن با آن کجایش اشکال دارد؟ اصلاً مگر غیر از این است که به سینما می‌رویم و فیلم می‌بینم تا تحت تأثیر قرارمان دهد و به قول معروف بگیردمان و لحظاتی هرچند کوتاه و زودگذر ولی باارزش، از دنیا و مافیها دور بشویم؟ همة منتقدانی که از جادوی سینمای کلاسیک حرف می‌زنند (به‌خصوص پیش‌کسوت‌ترها که تاج سر ما هستند)، مگر از چیزی بجز همین تحت تأثیر افراطی قرار گرفتن با دیدن یک فیلم حرف می‌زنند؟ این‌که شب‌ و روزت بشود فکر کردن به یک فیلم و جزییات و تصاویرش، و نتوانی هر کسی را که می‌بینی دربارة فیلم حرف نزنی؟ شب‌ها خوابش را ببینی و روزها خیالش را. بین فیلم‌ها دنبال یک فیلم خیلی خوب دیگر بگردی تا با دیدنش از جو بیرون بیایی؟

خلاصه این حمله‌های بی‌سابقه به نولان عزیز که به هر حال هیچ جور دستش به ما نمی‌رسد، یک جورایی ناجوانمردانه می‌زد. تازه آن هم فیلمی که هرچه نباشد از لحاظ تکنیکی و فنی درجه‌یک است. از همه بدتر قیاس نولان با بونوئل و تارکوفسکی کبیر است. نمی‌خواهم بگویم کدام‌شان بهترند، می‌خواهم بگویم که قیاس بین آن‌ها از اساس اشتباه است. مجموع فروش فیلم‌هایی که بونوئل و تارکوفسکی ساخته‌اند، به اندازة یک‌دهم فروش فقط یک فیلم نولان نیست. پرفروش بودن هرگز به معنی خوب بودن یک فیلم نیست، بلکه می‌خواهم بگویم نمی‌شود با همان متر و معیاری که به فیلم‌های تارکوفسکی نگاه می‌کنیم، به بلاک‌باستری مثل اینسپشن نگاه کنیم. هر کدام از این‌ها دنیای مخصوص به خود دارند و زیبایی‌شناسی مخصوص به خود.

از این نوشته نتیجه می‌گیریم! که اگر با تعاریف بالا جوگیری این است، بنده با افتخار اعلام می‌کنم که به شکلی بسیار جوگیرانه، اینسپشن را به عنوان بهترین فیلم سال که هیچ، یکی از ده فیلم برتر عمرم انتخاب می‌کنم. همین الان هم که درباره‌اش نوشتم، حس می‌کنم خمار شدم. با اجازه بروم نشئه کنم .

لینک این مطلب در آدم برفی ها

یادداشتی درباره چند فیلم جشنواره 29 فجر

2011-03-23T12:26:00.001+04:30

كليشه‌اي ولي واقعي

آينه‌هاي روبه‌رو فيلم شريفي‌ست. فيلم ساختن در مورد موضوعي كه در سينماي داستاني ايران تابوست، مي‌توانست به فيلمي فرمايشي يا برعكس ملودرام و شعاري تبديل شود كه بجز يكي‌دو جا، نشده. فيلم‌ساز رويكردي انساني به مقولة «اسمشو نبر» فيلمش كه زندگي و روحيات ترنس‌سكشوال‌هاست داشته و توانسته بازي‌هاي خوبي از بازيگرانش بگيرد. شايسته ايراني كه در آفسايد جعفر پناهي نقش دختري را بازي مي‌كرد كه مي‌خواست با لباس پسرانه وارد ورزشگاه شود، اين‌جا هم از عهدة نقش مشكلش به‌خوبي برآمده. نقشي كه هيچ مابه‌ازايي در تاريخ سينماي ايران ندارد. آدينه‌اي كه نه زوج است و نه فرد.

آينه‌هاي روبه‌رو با ديالوگ‌نويسي بهتر مي‌توانست به فيلم تأثيرگذارتري تبديل شود. ديالوگ‌هاي رو و معمولي كه در سكانس‌هاي صحبت آدينه و رعنا سر نماز يا سكانس مشاجرة رعنا با پدر آدينه مي‌شنويم، از بار هنري فيلم كاسته است. فيلم القاكنندة فرهنگ تحمل و كمك به كساني است كه جوري فكر مي‌كنند كه ما نمي‌فهميم و اين بسيار احترام‌برانگيز است. رعنا جايي از فيلم به آدينه مي‌گويد: «دارم بهت كمك مي‌كنم. اما هنوز اداهاتو نمي‌فهمم.»

كاملاً مشخص است كه براي نوشتن فيلم‌نامه تحقيقات مفصلي دربارة روان‌شناسي ترنس‌سكشوال‌ها و مشكلات عديده‌اي كه آن‌ها در ايران با آن دست‌به‌گريبانند، انجام شده. فيلم به‌درستي خانوادة اين افراد را هدف مي‌گيرد كه در اغلب موارد به‌هيچ‌وجه حاضر به پذيرفتن و كنار آمدن با اين جنبه از خلقت خداوند نيستند. با اين‌كه عمل جراحي اين جور افراد در ايران از همه جاي دنيا راحت‌تر است و حتي شناسنامة جديد هم براي‌شان صادر مي‌شود، خانواده‌هاي مربوطه اين عمل را به رسميت نمي‌شناسند. درست است كه شخصيت پدر در فيلم (با بازي همايون ارشادي) خيلي تك‌بعدي و كليشه‌اي به نظر مي‌رسد، اما متأسفانه واقعيت دارد.

اميدوارم سكانس موخرة زايد فيلم كه در خارج از كشور مي‌گذرد و مسايلي را كه قبلاً تماشاگر خودش فهميده دوباره به او شيرفهم مي‌كند، در نسخة اكران (اگر اكراني در كار باشد) حذف شود. آن نماي فوق‌العاده كه حين جدايي آدينه از برادرش مي‌بينيم، از جاده‌اي كه پايانش معلوم نيست، مي‌تواند بهترين پايان براي فيلم باشد.

امتیاز من: 6 از 10

سينماي بي‌جان

كوچه‌ملي يكي از بزرگ‌ترين نااميدي‌هاي امسال بود. فيلمي كه با سوژة نوستالژيكش كه دربارة عشق به سينماست، مي‌توانست يك جور سينما پاراديزو باشد؛ البته قياس اين دو فيلم واقعاً مع‌الفارق است. متأسفانه فيلم‌ساز چنان به ايدة نوستالژيك فيلمش دل ‌بسته و چنان به جذابيتش مطمئن بوده كه تمام اصول اولية درام را فراموش كرده و با بي‌منطق‌ترين حوادث و تك‌بعدي‌ترين شخصيت‌ها، فيلم را جلو مي‌برد تا دختر و پسر ماجرا را جلوي پرده بنشاند و 20 دقيقه، مطلقاً بدون هيچ دليلي، فيلم‌هاي قديمي را دوره كنند. آن‌ها دنبال سينمايي مي‌گردند كه نسخه‌اي از طبيعت بي‌جان را در انباري‌اش داشته باشد؛ بعد از بازديد كردن همة سينماهاي ويران‌شدة قديمي مطمئن مي‌شوند كه ديگر اين آخري همان سينمايي‌ست كه به دنبالش هستند و طبيعت بي‌جان حتماً همين‌جاست. اما بدون هيچ دليلي آپاراتچي كهنه‌كار فيلم، فيلم‌هاي توي انباري را يك‌به‌يك براي‌شان نمايش مي‌دهد تا برسند به طبيعت بي‌جان. دختر و پسر هم با بي‌تفاوتي چشم به پرده دوخته‌اند و منتظرند كه فيلمي را كه مي‌دانند در انباري هست روي پرده ببينند. واقعاً در مورد اين سكانس مهم، چه مي‌توان گفت؟

برگرديم به اول ماجرا و ببينيم اصلاً جريان از كجا شروع شده؟ دختري با پسري به طور كاملاً اتفاقي برخورد مي‌كند و كاشف به عمل مي‌آيد كه عكس مادر پسر در كيف دختر است و پدر و مادر آن‌ها عاشق‌هاي دل‌باختة قديمي هستند كه سي‌چهل سال پيش در يك سينما قرار گذاشته‌اند و درست همين امروز!! موعد قرار آن‌هاست. سپس، اين دو به جاي آن‌كه بروند از والدين مربوطه محل سينماي محل قرار را بپرسند، ناگهان تصميم مي‌گيرند خودشان سينما را پيدا كنند و احتمالاً عاشقان قديمي را سورپرايز كنند. اين‌ها همه در حالي‌ست كه هيچ‌كدام از دو جوان فيلم علاقه‌اي به فيلم و سينما ندارند و اصلاً دغدغه‌شان اين جور مسايل نيست. دقيقاً به همين دليل است كه در آن سكانسي كه شرحش رفت و به تماشاي فيلم‌هاي قديمي نشسته‌اند، ذره‌اي گرما و احساس به تماشاگر منتقل نمي‌شود. در يك قياس مع‌الفارق ديگر، به ياد سكانس نهايي سينما پاراديزو مي‌افتيم كه سالواتوره به تماشاي فيلم‌هاي قديمي‌اي كه آلفردو برايش نگه داشته مي‌نشيند. آن‌چه باعث شده اين صحنه تاريخي و فراموش‌نشدني شود و كم‌تر عاشق سينما بتواند بغضش را موقع تماشاي اين فيلم حفظ كند، تنها موسيقي سحرآميز موريكونه نيست. انبوهي از خاطره و حسرت و آرزوهاي پايمال‌شده در نگاه خيس كسي‌ست كه دارد آن تكه‌فيلم‌‌ها را مي‌بيند. اما جوانان كوچه‌ملي چه؟ افرادي كه هيچ تاريخ مشتركي با سينما ندارند و با ديدن تكه‌هاي فيلم، ضربان قلب‌شان تغيير نمي‌كند؟

براي فيلمي كه با هدف بازيابي خاطرات گذشته و مرثيه‌سرايي براي روزهاي خوش ازدست‌رفته ساخته شده، احساسي نبودن و نداشتن گرما يعني تير خلاص. حدس مي‌زنم مي‌شد با مصالح اين فيلم يك مستند عالي و كوبنده دربارة ويران شدن سينماهاي قديمي و از آن بالاتر نابود شدن فرهنگ تماشاي فيلم در دوران معاصر ساخت. ولي متأسفانه در شكل داستاني فعلي، به دليل رعايت نكردن درام و شخصيت‌پردازي، با فيلم بي‌اثري روبه‌روييم.

امتیاز من: 2 از 10

يك كمدي‌رمانتيك جذاب ايراني

مدت‌ها بود در سينماي ايران يك كمدي‌رمانتيك واقعاً خنده‌دار ديده نشده بود. كمدي‌اي كه براي خنداندن تماشاگرش متوسل به ابتذال نشود و از آن طرف واقعاً بخنداند. ورود آقايان ممنوع! از آن فيلم‌هاي كمياب سينماي ماست كه تقريباً هر كاري مي‌خواهد مي‌كند. در حد دل درد گرفتن مي‌خنداند، دلقك‌بازي و لودگي ندارد، بازيگرهاي اصلي درست سر جاي‌شان هستند، داستان فيلم كم نمي‌آورد و تا آخر جذاب است و از همه مهم‌تر به شعور بيننده توهين نمي‌كند. (ظاهراً آن قدر فيلم توهين‌آميز ديده‌ايم كه توهين نكردن يك عامل مثبت به حساب مي‌آيد.)

رامبد جوان با فيلم‌نامة نبوغ‌آميز و پر از جزيياتي كه پيمان قاسم‌خاني نوشته، نسبت به فيلم قبلي‌اش پيشرفت چشم‌گيري داشته و توانسته انسجام روايي درستي به فيلمش بدهد. شوخي‌هايي كه حتي روي كاغذ هم خنده‌دار هستند، با اجراي درست فيلم‌ساز خنده‌دارتر هم شده‌اند. يكي از مهم‌ترين عوامل اين اجراي درست، انتخاب صحيح و هدايت درست بازيگران است. رضا عطاران با اين‌كه انبوهي از نقش‌هاي طنز و شبه‌طنز و كمدي و شبه‌كمدي در كارنامه دارد، در اين‌جا درست سر جايش است و بازي كنترل‌شده‌اش يكي از برگ‌هاي برندة فيلم است. اصلاً نمي‌توان بازيگر ديگري را در نقش معلم شيمي دست‌‌وپاچلفتي تصور كرد. اما غافل‌گيري در تيم بازيگران ورود آقايان ممنوع!، بي‌شك ويشكا آسايش و ماني حقيقي هستند كه چنان مسلط و راحت در نقش‌هاي‌شان فرو رفته‌اند كه انگار سال‌هاست دارند كمدي بازي مي‌كنند. به‌شخصه اميدوارم هر دو آن‌ها را در كمدي‌هاي‌ بيش‌تري ببينم.

عمدة شوخي‌هاي فيلم حول محور جذاب كل‌كل زن‌ها و مردها مي‌چرخد. كمدي فيلم مثل يك بندباز ماهر بر روي خط‌قرمزها راه مي‌رود و تصاويري به‌يادماندني مي‌آفريند. مثل مسواك زدن آسايش بعد از بيدار شدن از خواب يا سكانس روده‌بركنندة عطاران و آسايش در اتومبيل كه درخواست استخدام عطاران با درخواست ازدواج اشتباه گرفته مي‌شود. نكتة جالب هم اين‌جاست كه اين شوخي‌ها نگاهي بي‌طرفانه به هر دو جنس دارد و نقاط قوت و ضعف هر دو طرف را به چالش مي‌كشد.

فيلم‌نامه‌نويس و كارگردان آن قدر (و به‌درستي) به نتيجة كارشان ايمان داشته‌اند، كه پايان قراردادي فيلم را تغيير داده‌اند و قوانين ازلي/ ابدي و جهان‌شمول كمدي‌رمانتيك‌ها را شكسته‌اند و با توقعات تماشاگر بازي كرده‌اند. اين ساختارشكني توي ذوق نمي‌زند كه هيچ، به يكي از نقاط قوت فيلم هم تبديل شده و يكي از بهترين ديالوگ‌هاي فيلم (كه آخرين ديالوگ فيلم هم هست) را شكل داده: «ديگه چه خبر؟»

در انتها به عنوان يك تحصيل‌كردة شيمي از آقاي قاسم‌خاني متشكرم كه به اين سادگي و همه‌فهمي اصول شيمي را در قالب شوخي‌هاي فيلم‌نامه‌اش ريخته و با وفاداري كامل به اصول علمي، به گسترش و محبوبيت اين شيمي نازنين كمك كرده است.

امتیاز من: 7 از 10

آرمان‌هاي ازدست‌رفته

سيزده 59 اثري نيست كه از سازندة فيلم كم‌نظير و به‌يادماندني چند كيلو خرما براي مراسم تدفين انتظار داشته باشيم. البته سامان سالور در سكانس خوب اوليه نشان مي‌دهد كه متخصص كار با امكانات كم است و تقريباً با هيچ، يك سكانس اكشن هيجان‌انگيز كه يادآور نجات سرباز رايان است، ساخته. او توانسته با حركات دوربين، زوم و اسلوموشن، جاي خالي جلوه‌هاي ويژة گستردة ميداني را پر كند. به‌خصوص آن انفجار نهايي كه انعكاس آتش و نور را در چشم حاج سيدپرويز مي‌بينيم، نشان مي‌دهد كه گاهي امكانات نداشتن مي‌تواند باعث شكوفا شدن خلاقيت شود.

اما بعد از اين سكانس اوليه، ريتم فيلم كند مي‌شود و با طمأنينه داستانش را بازگو مي‌كند. ايدة فيلم بازي كردن و بازسازي گذشته، با حضور بازيگر و كارگردان براي كسي كه 20 سال در كما بوده خوب است، اما بي‌سرانجام رها مي‌شود. ايدة بهتر فيلم، تقابل اين شخص بيدارشده از كماي بيست‌ساله با محيط اطرافش است. در شكل معمول اين آدم بايد شوكه بشود و به خاطر از دست رفتن ارزش‌هاي جنگ مرثيه سر بدهد. اما مسأله اين‌جاست كه سيزده 59 بدون آن‌كه بخواهد خشونت يا جنگ‌طلبي را تقديس كند، نگاهي كاملاً انساني به آدم‌هاي زخم‌خورده از جنگ دارد. غم شخصيت‌هاي فيلم از دست رفتن آرمان‌ها و اعتقادات‌شان با گذر زمان است، نه از بين رفتن ارزش‌هاي جنگ. آن‌ها در گذشته به صداقت‌ها و يك‌رنگي‌هايي ايمان داشته‌اند كه در حال حاضر هيچ اثري از آن‌ها باقي نمانده. بر اين اساس غربت سيد با محيط جديد، با غربت هم‌رزمان سابقش كه در كما نبوده‌اند، و حتي غربت بقية اطافيانش، فرق زيادي نمي‌كند.

سيزده 59 از نظر احساسات‌گرايي كم‌وكسري ندارد و حتي گاهي مثل سكانس نهايي حضور سيد بر لبة پرتگاه، زياده‌روي هم مي‌كند. اما در مجموع فيلم تأثيرگذاري‌ست كه بازي مثل هميشه خوب پرويز پرستويي، به جان‌دار بودنش كمك زيادي كرده است. برگ برندة بازيگري فيلم مهران احمدي‌ست كه نقش يك رزمندة تزريقي را بازي مي‌كند. نقشي كه در سينماي ايران با اين شدت و واقعيت، اگر نگوييم بي‌نظير، كم نظير است. ديده‌باني كه جبر زمانه و محيطش باعث شده بر خلاف ميلش تن به اعتياد بدهد و خودآگاهانه شمايلي را كه در زمان جنگ داشته ويران كند. البته همة دوستان سابق سيد از آرمان‌ها و خواسته‌هاي‌شان دور افتاده‌اند؛ فيلم هم بدون اين‌كه راه‌حلي ارائه بدهد، تصويرگر اين موقعيت است.

امتیاز من: 6 از 10

بر لبة ايوان تنهايي

چيزهايي هست كه نمي‌دانيم، اما وجود دارند. آدم‌هايي دوروبرمان وجود دارند كه از زنده بودن فقط نفس كشيدن براي‌شان باقي مانده و با از دست رفتن آرمان‌ها و آرزوهاي‌شان، نه توان ماندن دارند و نه پايي براي رفتن. نه مي‌توانند با محيطي كه با آن به‌شدت نامأنوسند ارتباط برقرار كنند و نه ديگر توان آن را دارند كه محيط خود را به شكلي كه دوست دارند دربياورند.

چيزهايي هست كه نمي‌داني دربارة يك رانندة تاكسي منزوي و كم‌حرف شب‌كار است. اولين چيزي كه به ذهن مي‌رسد، به‌درستي راننده تاكسي اسكورسيزي كبير است. (حتي در خود فيلم هم با ظرافت به راننده تاكسي اداي دين مي‌شود) اما فرق بزرگ ماجرا اين‌جاست كه هر چه‌قدر تراويس بيكل عمل‌گرا و ايده‌آليست است و در انتظار معجزه نشسته، علي چيزهايي هست كه نمي‌داني منفعل، درون‌گرا و بي‌آرمان است و ديگر اميدش به معجزه را هم از دست داده. او با اين‌كه در سال‌هاي دانشگاه مي‌خواسته دنيا را زير و رو كند، به دليل جبر محيط سال‌هاست به غار تنهايي‌اش خزيده و دليلي براي بيرون آمدن از آن نمي‌بيند.

اما وقتي رگه‌هايي از عشق در وجودش شروع به جوشيدن مي‌كند، مجبور مي‌شود به لبة غارش بيايد. اين عشق مي‌تواند از طرف هر يك از دو زني باشد كه با آن‌ها صميمي است (كاراكترهاي مهتاب كرامتي و ليلا حاتمي)، اما مهم اين است كه حتي در بدترين اوضاع و نااميدكننده‌ترين شرايط، هنوز اين قدرت عشق است كه مي‌تواند تكاني هرچند كوچك به علي بدهد.

فيلم يك سكانس پرحس‌و‌حال دارد در يكي از نقاط مرتفع تهران و كنار آتش كه فراموش‌نشدني‌ست. تصويربرداري چشم‌نواز هومن بهمنش به‌خصوص از شب‌هاي تهران و ديالوگ‌نويسي تروتازه و به‌دور از تفرعن فيلم، وجوه مثبت ديگر فيلم هستند. نكتة جالب ديگر اسم فيلم است كه الحق بهترين اسمي است كه مي‌شد برايش انتخاب كرد.

فردين صاحب‌الزماني آن طور كه در جلسة مطبوعاتي فيلم گفت، خودش آدم افسرده‌اي است و شايد به همين دليل است كه توانسته تا اين حد ملموس و باورپذير رفتار و احوالات كاراكتر كم‌كنش فيلمش را دربياورد. چيزهايي هست كه نمي‌داني يكي از فيلم‌هاي خوب جشنوارة امسال بود و نگارنده بي‌صبرانه منتظر ديدن كارهاي بعدي فردين صاحب‌الزماني است.

امتیاز من: 7 از 10

لینک این مطلب در آدم برفی ها

بررسي عدم قطعيت در تلقين/ اينسپشن (Inception)

2011-03-08T10:35:00.001+03:30

هايزنبرگ در سينما

دربارة تلقين و احتمالاتي كه در روايت فيلم وجود دارد، زياد گفته و نوشته شده است. قصد اين نوشته جمع‌بندي و بررسي تمام احتمالات مختلف و اشاره به جنبه‌هايي از عدم قطعيت در فيلم است كه شايد از نظر دور مانده باشند. هرچه باشد با فيلمي طرف هستيم علاوه بر جذابيت زيادي براي تماشا شدن دارد، انباشته از فرضيه‌ها و احتمالات گوناگوني است كه گاهي با نشان دادن و گاهي با نشان ندادن، آن‌ها را بروز مي‌دهد. اين نوشته قصد ندارد كه فرضية خاصي را اثبات كند. فقط بررسي احتمالات و ابعاد مختلفي‌ست كه فيلم به دست مي‌دهد و مي‌توان از هر جهت آن را ديد و لذت برد و تعبير شخصي خود را داشت.

چهار احتمال اصلي كه در سير اتفاقات تلقين با آن روبه رو هستيم، اين‌ها هستند:

1. توتم پايان فيلم نمي‌افتد.

شواهد: وقتي در اوايل فيلم كاب توتم را مي‌چرخاند، 20 ثانيه طول مي‌كشد تا بيفتد، اما در پايان فيلم بعد از گذشت 45 ثانيه نمي‌افتد. تمام وقايع فيلم بدون اشاره به سال و زمان مشخصي اتفاق مي‌افتند. كل قضية پيشنهاد سايتو به كاب دربارة بازگشت به خانه خيلي سهل و ساده و سريع پيش مي‌آيد. يكي‌دو ديالوگ تكراري و مشخص در واقعيت (البته با اين فرض، خواب) و لايه‌هاي مختلف خواب تكرار مي‌شوند؛ مثل «چشم‌بسته ايمان داشتن» و «با پشيماني پير شدن». ديالوگ‌هاي جدي و دوپهلوي مايلز به كاب سر كلاس درسش در پاريس، در مورد دزد نبودن كاب و دعوت ملتمسانه از او براي بازگشتن به واقعيت. در سكانس فرودگاه از اسلوموشن و موسيقي رؤيايي استفاده شده و پايان سكانس مستقيم كات مي‌خورد به اتاقي كه آخرين بار كاب آن‌جا بوده و بچه‌ها هم درست به همان فرمي كه آخرين بار آن‌ها را ديده مشغول بازي هستند. (مورد آخر براي فرضيه‌هاي سوم و چهارم هم كاربرد دارد).

نتايج: با اين فرض كل فيلم يك خواب بزرگ است. خوابي كه متعلق به كاب است و در آن كاب براي فرار از بار گناهي كه بر دوش مي‌كشد، خود را به شكل يك سارق ذهن مجسم مي كند كه در كارش استاد است و با پذيرش پيشنهاد «كاشتن ايده» از طرف سايتو و انجام مأموريت تلقين، مي‌تواند ضمير ناخودآگاه ناآرامش را به درجه‌اي از رستگاري برساند. در حقيقت او در كشور و خانه‌اش در آمريكاست اما در هزارتوي ناخودآگاهش گم شده و نمي‌تواند مرز بين واقعيت و خواب را تشخيص دهد و با غم از دست دادن مال كنار بيايد. بنابراين در خواب براي خود مأموريتي تدارك ديده، تا شايد بتواند از اين راه ذره‌اي آرامش تجربه كند. از طرفي مايلز هم با وارد شدن در خواب او، تلاش مي‌كند او را به واقعيت برگرداند، اما در نهايت موفق نمي‌شود. مي‌توان اين احتمال را هم در نظر گرفت (البته با درصد كم‌تر) كه آريادني از طرف مايلز به كاب معرفي مي‌شود تا اندكي از مرزهاي واقعيت و خواب را برايش مشخص كند كه در نهايت هم موفق مي‌شود به كاب بقبولاند كه از زنداني كردن همسر مرحومش مال، در ناخودآگاهش دست بردارد. شايد به همين دليل است كه آريادني اين قدر زود قوانين حاكم بر دنياي خواب را ياد مي‌گيرد و اين قدر در رؤياسازي ماهر است.

2. توتم پايان فيلم مي‌افتد.

شواهد: كات پاياني فيلم لحظه‌اي است كه توتم در حالتي نيمه‌لرزان است. سير وقايع و جزيياتي كه در متصل كردن اتفاقات وجود دارد چنان زياد است كه تماشاگري بار اول فيلم را مي‌بيند لحظه‌اي ترديد در باور كردن داستان به خود راه نمي‌دهد. به اين مثال‌ها توجه كنيد: 1. وقتي ايمز براي تقليد حركات براونينگ در بين وكلاي شركت نفوذ مي‌كند، براونينگ با وكيلي جروبحث مي‌كند كه به نظر او حافظ منافع شركت نيست و نظرش را به فيشر جوان منتقل مي‌كند. ما چند لحظة كوتاه صورت اين وكيل را مي‌بينيم. از طرفي در لاية دوم خواب كه كاب در پوشش آقاي چارلز مي‌خواهد به فيشر بقبولاند كه در حال خواب ديدن است و عده‌اي در صدد دزديدن از ذهنش هستند، درست لحظه‌اي كه فيشر باور مي‌كند همين وكيل مي‌آيد و پشت سر كاب در بار مي‌نشيند و در نماهاي بعدي، لحظه‌اي صورت او را مي‌بينيم. 2. در لاية سوم خواب، كاب با اصرار راه مخفي‌اي (هواكش‌هايي) را كه ايمز براي رسيدن به جايي كه فيشر بايد آن‌جا با پدرش روبه‌رو شود طراحي كرده، از زير زبان آريادني بيرون مي‌كشد كه باعث مي‌شود به طور خودكار مال هم از جريان باخبر شود و سر بزنگاه از همان هواكش‌ها وارد شود و به فيشر تيراندازي كند. 3. يوسف كه در هواپيما درست قبل از به خواب رفتن شامپاين خورده، در خواب بعد از دستشويي رفتن به گروه ملحق مي‌شود.

نتايج: در اين حالت با يك تريلر خوش‌ساخت علمي/ تخيلي روبه‌رو هستيم كه دوز اكشن بالايي هم دارد و يك ضدقهرمان كلاسيك با همة پيچيدگي‌ها و دغدغه‌هايش فيلم را به جلو مي‌برد. با اين فرض اثرگذاري سكانس‌هاي احساسي فيلم مانند آخرين ديدار كاب با مال در هتل يا سكانس پاياني و ديدار دوبارة كاب با بچه‌هايش پس از تحمل آن همه مشقت، دو چندان مي‌شود.

3. كاب در برزخ آخر فيلم گم مي‌شود و نمي‌تواند سايتو را پيدا كند.

شواهد: شروع فيلم به يك‌باره و مثل يك خواب شروع مي‌شود. سايتو كاملاً پير شده ولي كاب جوان است، در حالي كه با هم در برزخ گم شده بودند و از طرفي خود سايتو هم مي‌گويد كه اين اتفاق غيرممكن است. اسلوموشن و كل سكانس فرودگاه. هرگز بيدار شدن سايتو و كاب در اولين لاية خواب كه در وَن هستند، نشان داده نمي‌شود و اصولاً روشي براي بيدار شدن كاب از مرحلة برزخ پيش‌بيني نشده است.

نتايج: از اين ديد تلقين يك فيلم ابزورد خواهد بود. قهرماني كه براي به دست آوردن آرامش از دست رفته‌اش تلاش مي‌كند و حاضر است هر كاري كند و از همه چيز بگذرد تا دوباره به آغوش فرزندانش بازگردد. اما به خاطر اشتباهي كه در مأموريت پيش مي‌آيد، خودخواسته در برزخي لامكان گم مي‌شود و حتي محبوب خود را يك بار ديگر و تلخ‌تر از دست مي‌دهد. او كه فهميده تا ابد در زنداني به وسعت انديشه‌اش اسير شده، راهي جز رؤيا نمي‌يابد و با بازسازي رؤياگونة پايان مأموريت، حس شيرين بازگشت به خانه را، هرچند غيرواقعي و زودگذر، تجربه مي‌كند.

4. بعد از ملاقات با يوسف و خوابيدن با استفاده از داروي مخصوص او، كاب ديگر بيدار نمي‌شود.

شواهد: وقتي كاب براي تكميل كردن گروهش به مومباسا مي‌رود و با يوسف ملاقات مي‌كند، يوسف مي‌گويد خوابي كه از داروي مخصوصش ناشي مي‌شود بسيار پايدار است، به طوري‌ كه حدود سه‌چهار ساعت در زمان حال و 40 ساعت در دنياي خواب طول مي‌كشد و حتي در نشان دادن آزمايشگاهش به كاب ترديد دارد، ولي خواب كاب خيلي كوتاه است و زود بيدار مي‌شود. خود كاب مي‌گويد كه اين تنها راه خواب ديدن است و او نمي‌تواند خواب ببيند. پيرمردي كه آن‌جاست مي‌گويد رؤيا، واقعيت افرادي شده كه به آن‌جا مي‌آيند. اطلاعات و صحبت‌هاي اصلي دربارة مأموريت تلقين، بعد از اين سكانس شروع مي‌شود. دوباره سكانس فرودگاه. از همه بارزتر، كاب بعد از بيدار شدن از اين خواب موفق نمي‌شود توتم را بچرخاند و تا آخر فيلم هم موفق نمي‌شود.

نتايج: كاب چنان براي بازگشتن به خانه و ديدن فرزندانش بي‌تاب است كه زودتر از موعد در رؤياهايش اين مأموريت را انجام مي‌دهد، چون متوجه شده كه در واقعيت از پس اين مأموريت برنمي‌آيد.

عدم قطعيتي كه در فيلم موج مي‌زند، به همين جا ختم نمي‌شود. متر و معياري كه براي تشخيص بين دنياي خواب و واقعيت در فيلم داريم، توتمي است كه به دو دليل خودش هم قابل اعتماد نيست و نمي‌تواند به عنوان معياري قطعي براي خواب بودن يا نبودن يك سكانس به كار برود. توتم در اصل متعلق به مال است و اين ايده كه افتادنش پس از چرخيدن فقط در واقعيت روي مي‌دهد و برعكس، زاييدة ذهن خود كاب است (كه در برزخ آن را عملي مي‌كند) و چه بسا او با اين كار، خودخواسته مرز بين واقعيت و خواب را براي خودش مخدوش‌تر كرده است. از طرفي در سكانس كليدي پاياني توتم چرخان كاركردي را كه از آن انتظار داريم ندارد، چون هيچ‌كس جز صاحب توتم نبايد آن را لمس كند؛ در حالي كه سايتو در برزخ توتم كاب را لمس كرده است.

با اين حساب تلقين ما را در دريايي از فرضيه‌ها و احتمالات رها مي‌كند و سخاوت‌مندانه به ما اجازه مي‌دهد هر كدام را كه خواستيم (يا حتي تركيبي از چند فرضيه را) انتخاب كنيم و از تماشايش لذت ببريم. من به شخصه احتمال سوم را مي‌پسندم و جنبة ابزورد فيلم را تحسين‌برانگيز مي‌دانم؛ اگرچه در جنبه‌هاي ديگر فيلم هم هنوز چيزهاي زيادي براي كشف كردن وجود دارد.

اين نوشته قبلاً در شمارة 421 بهمن ماه مجلة «فيلم» منتشر شده است.

خاطرات و خطرات جشنواره فجر 29

2011-03-02T17:29:00.001+03:30

يه حبه قند در گلوي تماشاگر

امسال اولين سال بود كه مفتخر به حضور در سينماي مطبوعات مي‌شدم. حسابي دلم را صابون زده بودم كه در فضايي فوق فرهنگي و با حضور فرهيختگان و اصحاب رسانه، در آرامش فيلم‌هاي مورد نظرم را خواهم ديد و به‌شان فكر خواهم كرد. اما زهي خيال باطل.

تمام بلاهايي كه در اين دورة جشنواره به صورت تك‌تك در برج ميلاد بر سر حقير آمد، موقع ديدن يه حبه قند جناب ميركريمي همه‌شان با هم بر سرم آمد. موقع ورود به سالن صف عجيب‌و‌غريبي با چند مدخل! جلوي در ورودي تشكيل مي‌شد كه گنجايش عبور يك نفر بر ثانيه داشت اما در شرايط بهينه فلوي جريان انسان در آن به 7 نفر بر ثانيه هم مي‌رسيد. حقير كه نزديك بود براي ورود به سالن در نوبت قبل از اين فيلم، آرنج مبارك را پشت در جا بگذارم و از طرفي طاقت شنيدن تيكه‌ها و كنايه‌هاي به‌جاي نگهبان‌هاي ورودي را هم نداشتم («آفرين فرهنگي‌ها!»، «خيلي با شخصيت مياين تو!»)، با ديدن اين وضعيت عطاي ورود از در اصلي و نشستن در مركز سالن را به لقايش بخشيدم و دوان‌دوان خود را به ورودي بالكن رساندم تا از آن‌جا يه حبه قند را ببينم.

به‌سختي جايي پيدا كردم كه رو‌به‌روي پرده باشد (چون سالن نمايش ميلاد آمفي‌تئاتر است نه سالن سينما، به همين دليل موقعيت و زاوية نگاه بازيگران روي پرده با زاوية تماشاگر نسبت به مركز پرده رابطة مستقيم دارد) و بتوانم ديد درستي به تصاوير فيلم داشته باشم. هنوز سر جايم گرم نشده بودم كه ديدم گرما امان نمي‌دهد و هيچ وسيلة كاذبي براي باد زدن هم در دسترس نيست. طبق معمول تحمل پيشه كردم و به صحبت‌هاي چند خانم و آقاي جوان كه پشت سرم نشسته و مشغول بگوبخند و صحبت دربارة فيلم‌هاي جشنواره بودند، گوش سپردم تا شايد گرما از يادم برود.

خلاصه فيلم شروع شد و بعد از چند دقيقه متوجه شدم به دليل كيفيت بد صداي سالن تقريباً هيچي از ديالوگ‌هاي فيلم نمي‌فهمم. نكتة جالب‌تر و آزاردهندة ماجرا اين‌جا بود كه جوانان رعناي ذكرشده در بالا هم‌چنان به گفت‌وشنود مشغول بودند و تا آخر فيلم هم هم‌چنان سنگرهاي‌شان را حفظ كردند. البته با گذشت زمان كمي از فيلم به نقد هم‌زمان فيلم هم روي آوردند و همگان را از دانش و سليقة سينمايي خود بهره‌مند ساختند. از همه بدتر اين بود كه وقتي متوجه شدم با شرايط مذكور مطلقاً چيزي از فيلم نمي‌فهمم، عاجزانه از اين دوستان خواهش كردم كه رعايت كنيد و صحبت نكنيد تا بشود همين ديالوگ‌هاي گنگ را شنيد و پاسخ شنيدم كه: «چشم! چشم!» اما بعد از كم‌تر پنج دقيقه باز همان آش بود و همان كاسه. ايشان فقط وقتي صحبت نمي‌كردند كه بازيگران فيلم هم صحبت نمي‌كردند! هر 5 دقيقه يك بار هم صداي زنگ يا اس‌ام‌اس يكي از دوستان در نقاط مختلف بالكن و سالن پايين با صداها و آهنگ‌هاي مختلف به صدا درمي‌آمد و دوستان مذكور به صحبت با شخصي از نظر غايب، مي‌پرداختند.

همة اين‌ها را بگذاريد كنار سبك ديالوگ‌گويي فيلم با لهجة يزدي و حرف تو حرف شدن‌هاي بازيگران و تكية زياد فيلم به گفت‌وگو. فقط مي‌توانم بگويم در سالن نمايش اين فيلم بوده‌ام، اما هرگز نمي‌توانم بگويم اين فيلم را «ديده»‌ام.

سر فيلم نازنين جدايي نادر از سيمين هم كه ديگر آخرش بود. در لحظات اوج احساسي فيلم كه شهاب حسيني قاتي مي‌كند و توي سر و صورت خودش و بقيه و در و ديوار مي‌زند و آدم مي‌خواهد هاي‌هاي بزند زير گريه، عده‌اي شروع كردند به تشويق و كف و سوت و هرچه كه فرهادي عزيز فضايي بغض‌آور! رشته بود، در اولين ديدار فيلم و آن لحظة خاص، تبديل به پنبه شد. دو خانم منتقد آنلاين هم طبق معمول پشت سر حقير بودند كه چند بار از در ورودي كه كنارمان بود، داخل و خارج شدند و خوش‌بختانه يكي‌شان اواخر فيلم رفت و ديگر برنگشت.

اما اين ماجرا يك وجه ديگر هم دارد. در آخرين شب جشنواره از طريق دوستي عزيز موفق به دريافت بليت اين‌جا بدون من در آخرين سانس سينما ملت شدم. با آن چيزهايي كه در سالن فرهنگي‌ها ديده بودم، زياد اميدوار نبودم كه بتوانم در محيطي آرام و به‌دور از عصبيت فيلم را ببينم. موقع ورود به سالن همه تك‌تك و با آرامش وارد شدند و سر جاي‌شان نشستند! در طول فيلم چنان سكوتي در سالن حكم‌فرما بود و فيلم چنان عميق و درگيركننده بود و كيفيت صدا و تصوير چنان خوب بود كه باورم نمي‌شد. خدايا! يعني امكان دارد؟ نه صداي زنگ موبايل، نه اس‌ام‌اس، نه نقد و خاطره تعريف كردن، نه تو و بيرون رفتن، نه تشويق يا خندة اضافه، نه پفك و چيپس، نه هيچي. اوضاع طوري بود كه وقتي يك كات فوق‌العاده در اواخر فيلم ديدم و به دوستم درگوشي و آرام گفتم: «چه كات عالي‌اي!»، كلي خجالت كشيدم كه دارم آرامش سالن را به هم مي‌زنم. خلاصه يك رابطة مستقيم و بي‌واسطه با اتفاقات روي پرده برقرار كردم و به اين دليل از تمام كساني كه آن شب در سينما ملت همراه‌شان اين فيلم را ديدم، مراتب تشكر بي‌پايان خودم را اعلام مي‌دارم. مي‌دانم عجيب است، اما واقعيت دارد. قضاوت و نتيجه‌گيري و باقي قضايا با خودتان.

لينك اين مطلب در آدم برفي ها

يادداشت راجر ايبرت درباره شهامت واقعي (True Grit) آخرين ساخته برادران كوئن

2011-02-24T09:23:00.001+03:30

شنا كردن موفق كوئن‌ها در جهت جريان

در شهامت واقعي برادران كوئن، جف بريجز نقشي را كه جان وين در نسخة قديمي بازي كرده، بازي نمي‌كند. او نقش جف بريجز را بازي مي‌كند؛ يا بهتر است بگويم نقشي را كه در نوول جاودانة ريچارد پورتيس نوشته شده بازي مي‌كند. بسياري از ديالوگ‌هاي كتاب هم عيناً به فيلم منتقل شده. بريجز كاريزماي ازلي و ابدي دوك‌ (لقب جان وين، مترجم) را ندارد. تعداد كمي از بازيگرها چنين منزلتي دارند. اما معتقدم در اين فيلم، بريجز حضوري گرم و قدرتمند روي پرده دارد. موقع تماشاي نسخة قديمي (1969)، هميشه مي‌دانستيم كه در حال نگاه كردن به جان وين هستيم؛ اما حالا در نسخة جديد وقتي به روستر كاگبرن نگاه مي‌كنيم، به جف بريجز فكر نمي‌كنيم.

وين دوست داشت روي سنگ قبرش نوشته شود (Feo, Fuerte y Formal) يعني زشت، قوي و باوقار. وقتي در دهة 1960 و 70 چند بار او را ديدم، خوش‌تيپ و باتجربه به نظر مي‌رسيد، اما غروري كه در او وجود داشت، از حد معقولي بيش‌تر نبود. ممكن است روستر يك هفت‌تيركش يك‌چشم بدعنق باشد، اما وين با بعدي كاملاً زنانه نقش را بازي كرد. ولي جف بريجز مثل يك بي‌خانمان كه جايي براي سكونت پيدا كرده، كاراكتر را به تصرف خود درآورده است. ناخودآگاه از خودم پرسيدم چه‌طور متي رز جوان (هيلي استنفيلد) مي‌تواند بوي بدن او را تحمل كند.

بي‌شك تصويري كه بريجز از شخصيتش ارائه مي‌دهد، به يك مرد قانون واقعي كه در سال‌هاي دور در غرب زندگي مي‌كرده، نزديك‌تر است. يك مرد چه‌قدر مي‌تواند مطبوع باشد وقتي بيش‌تر زندگي‌اش در بارها و پشت اسبش مي‌گذرد؟ همة اسب‌سوارهاي ناحيه كه لباس اضافه براي عوض كردن با خودشان حمل نمي‌كردند (مثل جان وين آن فيلم). البته او يك مرد قانون است كه اداره و اتاقي در شهر دارد، اما در طول فيلم بيش‌تر در مناطقي غريب و نحس به دنبال قاتل پدر متي مي‌گردد.

آن طور كه در نوول آمده، متي يك نوجوان پر دل و جرأت است كه نگاهش مثل لبة كلاهش تيز است. او كلانتر كاگبرن را استخدام مي كند تا تام چني تبهكار (جاش برولين) را پيدا كرده و بازداشت كند. متي مي‌خواهد چني را به خاطر «كاري كه كرده» بكشد. اگر بريجز به‌راحتي جا پاي دوك گذاشته، هيلي استنفيلد هم از كيم دربي در نسخة اصلي تأثيرگذارتر است؛ البته دربي هم در جاي خودش خيلي خوب بود. وقتي استنفيلد در فيلم بازي مي‌كرده 13 ساله بوده كه به سن واقعي كاراكترش نزديك است. اما دربي 20 سالگي را رد كرده بود. كل داستان فيلم بر اساس ارادة آهنين يك دختر است كه در غرب وحشي و با فلسفة چشم در برابر چشم بزرگ شده. اتفاقات بدي برايش افتاده و با كمك مرد مسني كه مي‌تواند برود و خودش را جلوي گلوله قرار دهد، ارزش‌هاي زندگي‌اش را به دست مي‌آورد.

چيزي كه برايم خيلي جالب است اين است كه دارم طوري داستان و فيلم را توضيح مي‌دهم كه انگار يك وسترن سرراست و خوب و تحسين‌برانگيز است. اين براي من يك غافل‌گيري است، چون برادران كوئن اين فيلم را ساخته‌اند. شهامت واقعي اولين فيلم كارنامة حرفه‌اي آن‌هاست كه در ژانر مشخصي ساخته شده است. اين فيلم از فيلم‌هاي دوست‌داشتني‌شان است. استادي آن‌ها در كارشان شگفت‌انگيز است. انتخاب بازيگران در فيلم‌ دقيق و تأثيرگذار است. فيلم‌برداري راجر ديكنز شكوهي را به يادمان مي‌آورد كه زماني ژانر وسترن داشت؛ و هنوز هم مي تواند داشته باشد.

اين فيلم يك «فيلم كوئني»، به آن معني كه قبلاً به كار مي‌برديم، نيست. نامتعارف، عجيب‌وغريب، لايه‌لايه و كنايه‌آميز نيست. فيلم طوري است كه انگار اين دو مرد ـ كه تعدادي از اريژينال‌ترين فيلم‌هاي زمانة ما را ساخته‌اند ـ به نقطه‌اي رسيده‌اند كه تصميم گرفتند لذت نابي را كه از هنر سرراست فيلم ساختن ناشي مي‌شود، تجربه كنند. مثل اين است كه ايگي پاپ (خواننده، آهنگ‌ساز، ترانه‌سرا و بازيگر معروف آمريكايي كه از مبدعان پانك راك، هارد راك و ديگر سبك‌هاي موسيقي راك محسوب مي‌شود. م) ترانة «ولنتاين خنده‌دار من» را بخواند؛ كه خوب هم مي‌‌خواند. پس اجازه بدهيد فيلم را به خاطر چيزي كه هست ستايش كنم، يك وسترن باشكوه. كوئن‌ها استادي خود را در جنبه‌هايي نشان داده‌اند كه اغلب ناگفته باقي مانده بود. حالا آن‌ها نشان مي‌دهند كه موافق با جريان هم مي‌توانند خوب شنا كنند.

به‌علاوه، روستر كاگبرن جايي نايستاده كه جف بريجز 40 سال پيش كارش را از آن‌جا شروع كرد؟ اولين باري كه او نظرم را جلب كرد در آخرين نمايش فيلم (1971) بود، وقتي كه براي ديدن فيلم رودخانة سرخ با بازي جان وين، با دوستش به سينماي محل‌شان آمده بود. از آن به بعد، آن جوان پاك‌چهره به‌سختي تلاش كرده تا در زندگي‌اش به جايي برسد كه بتواند نقش روستر را با يك ناپاكي خوشايند بازي كند؛ ناپاكي‌ خوشايندي كه وين نمي‌توانست به آن برسد.

با همة اين حرف‌ها، ستارة نمايش هيلي استنفيلد است، و بايد هم باشد. اين داستان، داستان اوست؛ اوست كه موتور محرك و راوي داستان است. اين اولين نقش مهم استنفيلد است. او خود را به نقش الصاق كرده و به‌درستي كاري كرده كه متي خيلي دوست‌داشتني از كار درنيايد. متي در دنياي دوست‌داشتني‌اي زندگي نمي‌كند. با ديدن نسخة اوليه در زمان خودش، حس كردم كمي به كيم دربي علاقه‌مند شده‌ام! اما با ديدن اين يكي به احتمال زياد كسي به هيلي استنفيلد علاقه‌مند نخواهد شد. شايد با يك فيلم ديگر او به چهره‌اي دوست‌داشتني تبديل بشود. اما او طوري در فيلم كوئن‌ها بازي مي‌كند كه دوست داريد يك جورهايي هواي‌تان را داشته باشد.

مت ديمن، جاش برولين و بري پپر، وزن و اعتبار خاصي به نقش‌هاي مكمل‌شان داده‌اند. ديمن نقش لابيف را بازي مي‌كند؛ يك رنجر تگزاسي كه مدت‌هاست در پي به دام انداختن تام چني‌ست. گلن كمپبل اين نقش را در فيلم قديمي بازي مي‌كرد و با توجه به لحن آن فيلم، انتخاب مناسبي بود. ديمن نقشش را با تلخي و شومي بيش‌تري بازي مي‌كند. لابيفي كه او بازي كرده، فقط يك وردست نيست. او و كاگبرن مشكلات ديرينه‌اي با هم دارند كه براي ما معلوم نمي‌شود. لابيف مردي‌ست كه وظيفه‌شناسي بي‌تكلفي دارد.

برولين در نقش تام چني، يك موجود بدذات كامل و خالص است. او مثل يك مار زهردار، همان طور كه آمادة شليك كردن به روستر است، آمادة شليك كردن به متي هم هست. در ژانر وسترن اين امكان هست كه شخصيت‌هاي منفي تيرگي و سياهي كم‌تري نسبت به فيلم‌هاي مدرن با آن جنبه‌هاي قدرتمند روان‌شانسي‌شان، داشته باشند. بري پپر هم نقش لاكي ند پپر را بازي مي‌كند؛ سردستة گروهي كه چني با آن‌ها مي‌پلكد. او و سه نفر ديگر در يك چمن‌زار، دوئل جانانه‌اي با روستر به راه مي‌اندازند. البته او بر خلاف اسمش براي گروه خوش‌شانسي نمي‌آورد.

فيلم 1969 كه كارگردان كهنه‌كار هاليوود هنري هاتاوي ساخته بود، مناظر چشم‌نوازي داشت. سكانس چمن‌زار و چند صحنة ديگر در كوه‌هاي سن خوآن كلرادو، نزديك تلورايد فيلم‌برداري شده بود. اما تمام لوكيشن‌هاي اين فيلم تگزاس است. اگرچه بعضي از مناظر زيبا هستند، اما بيش‌ترشان خشن و تهديدكننده هستند؛ درست مثل زمين‌هاي لم‌يزرعي كه در كتاب‌هاي كورمك مك‌كارتي يا لري مك‌مورتي توصيف شده است.

پيش‌بيني مي‌كنم بريجز و استنفيلد شانس‌ زيادي براي نامزدي اسكار داشته باشند. استنفيلد از اول تا آخر فيلم كارش را درست انجام داده ولي صحنه‌اي كه تماشاگران خيلي دوست دارند آن‌جايي‌ست كه با يك اسب‌فروش (داكين متيوز) سر قيمت چانه مي‌زند. كليد اين صحنه ديالوگ‌‌نويسي كوئن‌هاست كه صاف و پوست‌كنده‌ است و هرگز كش پيدا نمي‌كند.

با ديدن اين فيلم كوئن‌ها، مثل كارهاي قبلي‌شان شگفت‌زده شده‌ام، اما جنس اين حيرت فرق مي‌كند. به جاي اين‌كه بگويم اميدوارم دوباره «فيلم كوئني» بسازند، مايلم به اين فكر كنم كه با ذائقة خوبي كه اين دو كارگردان دارند، ممكن است در ژانرهاي ديگر چه جور فيلمي بسازند؟ موزيكال چه‌طور است؟ اوكلاهما! آمادة بازسازي است.
امتياز ايبرت: 3/5 از 4

لينك اين مطلب در روزنامة تهران امروز

ده فيلم برتر سال به انتخاب راجر ايبرت

2011-02-05T09:01:00.001+03:30

ترجمه: هومن داودي

شبكة اجتماعي ديويد فينچر دارد اتفاق آرا را به عنوان بهترين فيلم سال به دست مي‌آورد. خيلي از منتقدها، همان اول كار، فوق‌العاده تحويلش گرفتند و بعد از بازخوردهاي اوليه، همين طور مقام و منزلت فيلم بالاتر مي‌رود. من فكر مي كنم شبكة اجتماعي به‌خوبي جهت‌گيري آيندة جوامع ما را به تصوير كشيده است؛ جهت‌گيري جوري كه دربارة خودمان فكر مي كنيم:‌ به عنوان عضوي از يك گروه جمعيت شناختي، به عنوان عضوي از يك ديتابيس، به عنوان شمايل‌هايي در... يك شبكة اجتماعي.

در جواب به اعتراضاتي كه خوانندگان در سال‌هاي اخير كرده‌اند، به سنت بسيار قديمي و محبوب ده فيلم بر اساس اولويت بازگشته‌ام و به ترتيب از 1 تا 10 فهرست را تهيه كرده‌ام. اما ده فيلم بعد به ترتيب حروف الفبا هستند. ترتيب‌بندي آثار هنري بر اساس موضوع‌شان، به نظر من هيجان‌انگيزتر و بهتر است.

اين هم بهترين فيلم‌هاي بلند داستاني سال:

1. شبكة اجتماعي: فيلمي‌ست دربارة اين‌كه چه‌طور مردم به جاي آن‌كه به عنوان انسان با هم در ارتباط باشند، از طريق فعاليت‌هاي جمعي و گروه‌هاي جمعيت شناختي در ارتباط‌اند. جذابيت فيلم براي من چگونگي شكل‌گيري يك شبكة اجتماعي نيست، زندگي آدم‌هايي‌ست كه در اجتماع اين شبكه هستند. مارك زاكربرگ كه به خاطر فيسبوك ميلياردها دلار عايدش شده و قصد دارد بيش‌تر آن را ببخشد، از روي خشونت يا شهوت قدرت‌طلبي عمل نكرده است. انگيزة او علاقة شديد و وسواس‌گونه‌اش به يك سيستم انتزاعي بود. او مي توانست مثل بابي فيشر يك استاد شطرنج باشد، اما فهميد كه با كار بر روي سيستم‌هاي كامپيوتري رضايت قلبي پيدا مي‌كند.

تنش اصلي در فيلم بين زاكربرگ و دوقلوهاي وينكلووس است و تا جايي كه مي‌دانم ممكن است آن‌ها هم در ابداع فيسبوك سهيم باشند، اما در هر حال آن‌ها نمونه‌هاي سنتي انسان‌هايي هستند كه انگيزة اعمال‌شان غرور و انحصارطلبي است. اگر هم زاكربرگ ايدة آن‌ها را گرفته و اجرايي كرده باشد، به اين دليل بوده كه آن را به شكل يك بينش منطقي مي‌ديده، نه فقط يك حق ثبت اختراع. بعضي از فيلم‌ها تغييرات بنيادين طبيعت انسان را پيش چشم ما مي‌گذارند و اين فيلم يكي از آن‌هاست.

كارگرداني ديويد فينچر، فيلم نامة آرون سوركين و بازي‌هاي جسي آيزنبرگ، جاستين تيمبرليك و ديگران به شكلي هماهنگ نه فقط يك قصه، بلكه يك جهان‌بيني خلق كرده‌اند. جهان‌بيني‌اي كه نشان مي‌دهد چه‌گونه زاكربرگ كه در روابط شخصي‌اش مستأصل و درمانده است، به طور غريزي خودش را وارد يك دنياي مجازي مي‌كند و كاري مي‌كند كه 500 ميليون نفر ديگر هم همين كار را كنند. شبكة اجتماعي نمايان‌گر روندي‌ست كه بعضي‌ها معتقدند (و بعضي ديگر از آن مي‌ترسند) كه منجر به شكل گرفتن يك نظام فكري جديد شده است.

2. نطق پادشاه: از يك زاويه، اين فيلم اولين مرحلة سفري‌ست كه به دنياي شبكة اجتماعي ختم مي‌شود. پرنس آلبرت (كالين فيرث) به عنوان جرج ششم، مي‌خواهد امپراتوري انگلستان را وارد جنگ جهاني دوم كند. او در يكي از صحنه‌هاي ابتدايي فيلم، وقتي در حال افتتاح «بازي‌هاي امپراتوري بريتانيا»ست، پشت يك بلندگو قرار مي‌گيرد و به خاطر لكنت زبان فلج‌كننده‌اش تحقير مي‌شود. فيلم داستان اين است كه چه‌گونه همسرش، اليزابت (هلنا بونهم كارتر)، او را با يك متخصص گفتاردرماني نخراشيدة استراليايي (جفري راش) آشنا مي‌كند و چه‌گونه روش‌هاي نامتعارف او باعث مي‌شود كه در نهايت، شاه پشت ميكروفن بي‌بي‌سي قرار بگيرد و با اقتدار به دنيا اعلام كند كه امپراتوري انگلستان وارد جنگ شده است.

تمام ارزش‌ها و شخصيت‌ها در سخن‌راني پادشاه سنتي هستند (و به قول درمان‌گر فيلم، ارزش‌هاي شاهانة خيلي سنتي هستند). خود روش فيلم‌سازي تام هوپر هم قديمي است؛ از جمع‌وجور كردن و هدايت بازيگرها گرفته تا طراحي لباس‌ها، صحنه‌ها و ساختار سه‌پرده‌اي. اما شبكة اجتماعي برعكس، صميمانه كاراكترهايش را عريان جلوي چشم ما قرار مي دهد. از مردي كه از فاصله‌اي دور صدايش از راديو مي‌آيد تا مرد ديگري كه صدها ميليون نفر را با يك نرم‌افزار به دبال خود مي‌كشد، هر دو فيلم نشان مي‌دهند كه چه‌گونه تكنولوژي ذات بشر را تغيير مي‌دهد.

يكي از تفاوت‌هايي كه بين اين دوست اين است كه اتفاقاتي كه در سخن‌راني پادشاه روي مي‌دهد، بسيار تأثيرگذار است و تكان‌مان مي‌دهد. ما به هويت كاراكترها پي مي‌بريم. در حالي كه احتمالاً بعضي‌ها به دنبال تشابه اتفاقات اين فيلم با شبكة اجتماعي مي‌گردند، فكر مي‌كنم تعداد كمي هم هستند كه از طريق تشابه كاراكترها، به شباهت دو فيلم پي مي‌برند. مارك زوكربرگ به عنوان يك ابرقهرمان، همان قدر مخلوق تكنولوژي است كه آيرون‌من.

3. قوي سياه: حالا ديگر از تكنولوژي مي‌گذريم و حتي واقعيت را هم پشت سر مي‌گذاريم و وارد دنيايي مي‌شويم كه سينما هميشه با آن جور بوده است: فانتزي. ارزش فيلم‌هاي فانتزي رؤياگونه از همان ابتداي سينما كشف شد. اين مديوم به كارگردان‌ها اجازه مي‌دهد تا جنبه‌هاي روان‌شناسي كاراكترهاي‌شان را بيرون بكشند. در قوي سياه ناتالي پورتمن و ونسان كسل بازي‌هاي قدرتمندي ارائه داده‌اند و در آن كهن‌الگوهاي مشخصي به نمايش درمي‌آيد: زن/ مرد، جوان/ پير، سلطه‌گر/ سلطه‌پذير، كامل/ ناقص، بچه/ والدين، خير/ شر و واقعيت/ افسانه.

درياچة قوي چايكوفسكي قالبي براي پس‌زمينة داستاني فيلم فراهم كرده كه تا حدودي آشنا به نظر مي رسد (بالرين جواني تلاش مي كند تا مادر ايده‌آليست و استاد سخت‌گيرش را راضي كند). ولي كم‌كم متوجه مي‌شويم يك جريان عميق روان‌شناسي دارد او را از واقعيت دور مي كند و شيدايي و آشفتگي رسيدن به اوج افتخار در باله، وارد زندگي شخصي‌اش هم مي‌شود. اين فيلم بيش‌تر از هر چيز ديگري به قدرت و حضور بازيگرها وابسته است. به‌سختي مي‌شود بالريني كه پورتمن به تصوير كشيده را با بازيگر ديگري تصور كرد.

4. من عشق هستم: در اين فيلم و جوليا (2008)، تيلدا سوئينتن بازي‌هاي استادانه‌اي انجام داده كه به خاطر پخش نامناسب، خيلي كم ديده شده است. آيا اين هم يك بازي اسكاري است كه كسي آن را نمي‌بيند؟ در اين‌جا سوئينتن به‌راحتي بر يك مانع تكنيكي مشكل پيروز شده (او يك بازيگر انگليسي است كه ايتاليايي حرف مي‌زند، آن هم با لهجه‌اي كه تا جايي كه من فهميدم روسي است). او نقش اما را بازي مي كند. يك زن روسي كه با ازدواجش وارد يك خانوادة بزرگ، ثروتمند و محافظه‌كار ميلاني مي‌شود.

با او نامهربانانه برخورد نمي‌شود، حداقل به شكل واضح، اما او به آن‌جا تعلق ندارد. او بانوي صاحب‌خانه، مادر، همسر و برگ برندة خانواده است، ولي عضوش نيست. شوهر و پسرش دارند قدرت را در خانواده به دست مي‌گيرند و زندگي او در معرض تغييرات شديد قرار گرفته. از طرفي وقتي متوجه مي‌شود دخترش به هم‌جنس خودش علاقه‌مند است، آن طور كه يك ملكة خانوادة ايتاليايي ممكن است با قضيه برخورد كند، عمل نمي‌كند؛ از آن‌جايي كه يك خارجي به حساب مي‌آيد، خارجي عمل مي‌كند. شگفت‌زده مي‌شود و مي‌خواهد ته‌وتوي جريان را دربياورد. اين چيزها به گوشش خورده است.

بعدش با يك سرآشپز جوان به اسم آنتونيو (ادواردو گابريليني) كه يكي از دوستان پسرش است آشنا مي‌شود. كششي بين آن‌ها به وجود مي‌آيد و عاشق هم مي‌شوند. راه‌هاي زيادي براي بازيگرها وجود دارد تا صكس را روي پرده به تصوير بكشند و سوئينتن به‌ندرت يك روش را دو بار تكرار مي‌كند. اين‌جا و در نقش اما، او مثل سدي كه ترك برداشته باشد تحت فشار است و لذت از خود ساطع مي كند نه شهوت. سوئينتن اما را به شكل زني به تصوير كشيده كه سال‌هاي متمادي در صدد برآوردن نيازهاي خانواده‌اش بوده و چند روزي فرصت پيدا مي‌كند تا به نيازهاي خودش برسد. صرف‌نظر از اين‌كه آنتونيو چه جور آدمي است، حتماً اما مدت زيادي منتظرش بوده است.

5. استخوان زمستان: يك فيلم ديگر بر پاية بازي قدرتمند بازيگر نقش اول زن. جنيفر لارنس در اين فيلم نقش ري را بازي مي كند؛ دختري 17 ساله كه در مناطق روستايي دوردست اوزاركس، خانه‌داري مي‌كند و از برادر و خواهر كوچك‌ترش مراقبت مي‌كند. مادرش كه از نظر رواني مشكل دارد، كل روز بيكار گوشة خانه مي‌نشيند. پدرش هم كه به خاطر توليد متاآمفتامين به زندان افتاده بود، ناپديد شده است. اما او سعي مي كند با وجود نامهرباني و خشونت همسايه‌ها بچه‌ها را بزرگ كند.

وقتي خانواده در معرض خطر بي‌خانمان شدن و آوارگي قرار مي‌گيرد، او مجبور مي‌شود پدرش را كه به قيد وثيقه آزاد شده و فرار كرده، پيدا كند. او اديسه‌وار جست‌وجويش را شروع مي‌كند. اين سفر با يافتن پدر ري تمام خواهد شد؛ چه مرده، چه زنده. اگر پدر پيدا نشود، خانواده از هم پاشيده خواهد شد. ري به‌سختي طبيعت را درمي‌نوردد؛ مناظر طبيعي‌اي كه فقط كمي كم‌تر از جادة كورمك مك‌كارتي ويران شده‌ است. دبرا گرانيك، كارگردان و يكي از نويسندگان فيلم، خطر كاريكاتور شدن آدم‌هايي كه در جنگل‌هاي دورافتاده زندگي مي‌كنند را مي‌پذيرد و با گرفتن بازي‌هاي دقيق و فراموش‌نشدني از بازيگران، از نقش‌هاي اصلي تا نقش‌هاي مكمل كوچك، از اين خطر به سلامت مي‌گذرد. ري يكي از بزرگ‌ترين زنان فيلم‌هاي معاصر است.

6. تلقين: فيلمي بر اساس معماري خواب و رؤيا. قهرمان فيلم (لئوناردو دي‌كاپريو) از يك معمار جوان (الن پيج) مي‌خواهد تا يك سري فضاهاي فانتزي طراحي كند تا او در سرقت‌هايش از آن‌ها استفاده كند؛ سرقت از ذهن‌ افرادي كه شركت‌هاي‌شان رقيب هم هستند. فیلم تماماً دربارة پويش است؛ مبارزه برای یافتن راهی که در لفافه‌هایی از واقعیت/ رؤیا، واقعیت در رؤیا و رؤیاهای بدون واقعیت پیچیده شده است. اين يك شعبده‌بازي نفس‌گير از نويسنده و كارگردان فيلم، كريستوفر نولان، است كه ده سال را صرف نوشتن فيلم‌نامة پرپيچ‌وخم تلقين كرده است.

«آيا خواب معماري دارد؟» خب، به خاطر اين فيلم هم كه شده، مي‌شود گفت حداقل يك نوع معماري دارد؛ فيلمي كه از نظر بصري نبوغ‌آميز است. مدتي است كه متوجه شده‌ام هر خوابي كه مي‌بينم و با آن بيدار مي‌شوم، ناشي از يك دگرگوني و ناپايداري در من است و در آن مي‌خواهم به جايي برگردم. آن هم از راهي كه درست يادم نمي‌آيد و از بين خيابان‌ها و ساختمان‌هاي مختلف مي‌گذرد. گاهي اوقات مقصدم را مي‌دانم (از كشتي پياده مي‌شوم و سوار قطار مي‌شوم، اما به پرواز نمي‌رسم و بارم را نبسته‌ام). گاهي در يك هتل بزرگ هستم. گاهي از پرديس دانشگاه ايلي نويز مي‌گذرم كه خيلي تغيير كرده. در همة اين موارد، سعي مي‌كنم يك مسير انتزاعي را دنبال كنم (دور بزنم، ميان‌بر بزنم و برگردم بالا) كه مي‌توانم نقشه‌اش را براي‌تان بكشم. تلقين باعث شد به اين بيانديشم كه ذهن من، دست‌كم مسيرهاي مشخصي خلق مي‌كند و فقط به همين دليل، تلقين را، مثل همة فيلم‌ها تلقي مي‌كنم: خوابي كه از آن بيدار خواهيم شد.

7. رازي در چشمان‌شان: اين فيلم كه محصول سال 2009 آرژانتين است، اسكار بهترين فيلم خارجي‌زبان را دريافت كرد. اما در سال 2010 در آمريكا اكران شد، پس قطعاً مي‌تواند در اين رقابت شركت كند. فيلم مابين سال‌هاي 1974 و 2000 در بوينوس‌آيرس مي‌گذرد و در آن يك خانم قاضي با مردي كه يك بازجوي بازنشستة جنايي است، بعد از 26 سال ملاقات مي‌كند. اين دو در سال 1974 در تحقيق دربارة يك پروندة تجاوز منجر به قتل با هم همكاري كرده‌اند و مرد هنوز هم عقيده دارد كه در آن پرونده آدم‌هاي اشتباهي محكوم به قتل شده‌اند. نهايتاً كل قضيه به رژيم دست‌راستي آن زمان آرژانتين وصل مي‌شود كه دشمنان حكومت را «پاك‌سازي» مي‌كرد.

اگرچه بار جنايي داستان پروپيمان است، نويسنده و كارگردان فيلم خوآن خوزه كامپانلا، بيش‌تر به كشش عاطفي و رمانتيك بين دو كاراكتر اصلي‌اش توجه كرده است. نه، اين يك داستان عاشقانه سبك‌مغزانه نيست. اين دو سن‌و‌سالي ازشان گذشته، بالغ هستند و تجربه و قدرت تشخيص دارند. عشق براي آن‌ها قمار سنگيني است، پس امكان بُردن جايزة بزرگ‌تري هم هست. سولداد ويلاميل و ريكاردو دارين چنان حضور و قدرتي در اثر دارند كه هم‌زمان با چنبره زدن رازهاي قديمي در سطوح دروني فيلم، رابطة احساسي بين آن‌ها هم معنادار و منطقي جلوه مي‌كند.

8. آمريكايي: جرج كلوني نقش مرد مرموزي را بازي مي كند كه شغلش ساختن اسلحه‌هاي ويژه براي آدم‌كش‌هاي ويژه است. او سفارش‌ها را مي‌سازد، تحويل مي‌دهد و ناپديد مي‌شود. حالا كسي از او مي‌خواهد كه برود و ديگر برنگردد. اين پيرنگ يك تريلر استاندارد است، اما اين يكي خيلي از تريلرهاي جريان اصلي فاصله دارد. توضيحات خيلي كمي در فيلم داده شده است. يك ميني‌ماليسم قوي در اثر جريان دارد. بيش‌تر به ميزان هم‌دلي ما بستگي دارد. كل درام در دو كلمه خلاصه مي‌شود، «آقاي پروانه». بايد در حين تماشاي فيلم گوش‌به‌زنگ باشيم كه اين دو كلمه يك بار، و فقط يك بار، توسط يك آدم اشتباه ادا مي‌شوند... و بعد از آن كل پيرنگ برعكس مي‌شود.

تعداد كمي از همكاران من اين فيلم آنتون كوربين را تحويل گرفته‌اند. بيش‌تر آن‌ها تعريف و تمجيد كمي نثار فيلم كرده‌اند. پيغام‌هايي از طرف خوانندگانم دريافت كرده‌ام كه خواسته‌اند من پول بليت‌‌شان را پس بدهم؛ و از طرف ديگر پيغام‌هايي هم بوده كه با من موافق بوده‌اند و اين فيلم را فيلم بزرگي مي‌دانند. آمريكايي من را به ياد سامورايي ژان‌پير ملويل مي‌اندازد كه ستاره‌اش يك مرد خوش‌تيپ ديگر (آلن دلون) است در نقش يك آدم‌كش حرفه‌اي مرموز. فيلم نگاهي دور از احساسات تعصب‌آميز دارد، از معماهايش درست حفاظت مي‌كند و در نهايت مثل يك مكانيسم ساعت‌وار، با يك تيك، تمام مي‌شود.

9. حال بچه‌ها خوب است: دو جور مي‌شود اسم فيلم را خواند: يكي اين‌كه در كل بچه‌ها حال‌شان خوب است، و دوم اين‌كه بچه‌هاي خاصي (بچه‌هاي فيلم) حال‌شان خوب است و خانم‌هاي هم‌جنص‌‌باز براي تشكيل خانواده و بزرگ كردن بچه‌ها مشكلي ندارند. هر كدام از مادرها يكي از بچه‌ها را به دنيا آورده‌اند و چون هر دو از يك اهداكنندة اصپرم استفاده كرده‌اند، بچه‌ها خواهر و برادر ناتني هستند. نقش مادرها را جولين مور و آنت بنينگ بازي مي‌كنند. آن‌ها مدت زيادي‌ست كه والدين اين خانواده هستند و مثل خيلي از زوج‌ها، كمي درگير بحران ميان‌سالي هستند.

بچه‌ها (ميا واسكوفسكا و جاش هچرسن) بي‌خبر با پدرشان (مارك رافلو) تماس مي‌گيرند و زن‌ها از اين‌كه او دارد به زندگي‌شان برمي‌گردد، وحشت‌زده مي‌شوند. همة اين ارتباط‌ها با پدر خانواده، قرار است واقع‌‌بينانه باشد. پدر يك باغبان هيپي‌وار است كه «ريلكس بودن» برايش يك انتخاب اخلاقي است. او فكر مي‌كند باحال است كه با بچه‌هايش ملاقات كند، باحال است كه مادرهاي‌آن‌ها ازدواج كرده‌اند و باحال است كه شام دعوتش كرده‌اند. به اين صورت: «منظورم اينه كه... البته، آره، معلومه... ميخوام بگم، چرا كه نه؟ حتماً.» اين كمدي كه يك جورهايي كيفيت عميق‌تري نسبت به باقي كمدي‌ها دارد، اثباتي بر... ارزش‌هاي خانواده است.

10. نويسندة پشت پرده: در بهترين فيلم رومن پولانسكي اين سال‌ها، مردي بدون گذشته، دوروبر مردي مي‌پلكد كه گذشتة بيش از حد زيادي دارد. يك نويسندة پشت پرده (اوان مك‌گرگور) براي نوشتن يك كتاب خودزندگي‌نامه‌اي دربارة نخست‌وزير سابق انگلستان، به نام آدام لنگ، استخدام مي‌شود؛ شخصيتي كه آن قدر به توني بلر شبيه است و از او الهام گرفته شده كه كم مانده روي لباسش اتيكت بلر بزنند. نويسنده براي اقامت به يك خانة روستايي ايزوله برده مي‌شود، درست مثل آن خانه‌‌هايي كه در كتاب‌هاي جنايي اگاتا كريستي هست و همه در آن مظنون هستند. همسر لنگ، روت (اليويا ويليامز)، باهوش و تلخ‌مزاج است و در كمبريج با او آشنا شده. دستيار لنگ، آمليا (كيم كاترال)، باهوش و منحرف است و با او رابطه دارد. نويسنده متوجه مي‌شود بيش‌تر اطلاعاتي كه براي نوشتن كتاب به او داده شده دروغ است و احتمالاً زندگي‌اش در خطر است.

اين فيلم اثر مردي است كه مي‌داند چه‌طور يك تريلر را كارگرداني كند. روان، آرام و مطمئن؛ تا فيلم بر اساس تعليق استوار شود، نه شوك و اكشن. بازيگران فيلم كاراكترهايي را تجسم بخشيده‌اند كه هر كدام اسرار توطئه‌آميزي دارند. فضاي باراني جزيرة مارتاز ويني‌يارد، يك كرختي شوم و پنهان دارد و اغلب فضاهاي داخلي هم به همان اندازه سرد است. بازي بازيگران اصلي با تأثيري كه مي‌گذارند سنجيده مي‌شود، نه تلاشي كه براي تأثيرگذاري انجام مي‌دهند. در عصر تريلرهاي ساده‌انگارانه، اين فيلم سنت‌ كلاسيك تريلر را به ياد مي‌آورد.

جايزة ويژة هيأت داوران: همة جشنواره‌هاي فيلم به فيلم‌هايي كه تحسين ويژه‌اي براي‌شان قايل هستند، فراي برنده‌هاي عادي، يك جايزة ويژة هيأت داوران اختصاص مي‌دهند. جايزة من امسال تعلق مي‌گيرد به:

127 ساعت: آرون رالستن بدون اين‌كه به كسي بگويد دارد كجا مي‌رود، براي كوه‌نوردي به قلب طبيعت وحشي رفت، اما در دره‌اي و در يك شكاف باريك، ساعدش بين يك تخته‌سنگ و يك صخره گير كرد. و يك‌دفعه، دنيايش براي ما تمام‌وكمال آشنا به نظر مي‌رسد. او در يك شكاف است. باريكه‌اي از آسمان بالاي سرش هم معلوم است، كه عقابي در ارتفاع هميشگي‌اش، در حال پرواز است. او چيزهايي هم با خودش آورده است: يك دوربين فيلم‌برداري، كمي آب، كمي غذا و يك سري ابزار ديگر. ليست كردن وسايلش زياد طول نمي‌كشد و چيز زيادي همراهش نيست. پس براي كمك گرفتن شروع مي‌كند به داد زدن، اما چه‌كسي صدايش را مي‌شنود؟

بيش‌تر زمان فيلم دني بويل با يك لوكيشن و يك بازيگر، جيمز فرانكو، سروكار داشته. او دست مي‌گذارد روي ترس دروني و عميق همة ما. اين‌كه در جايي گير بيفتيم و به اين باور برسيم كه هيچ راهي براي فرار نيست و كسي براي كمك نخواهد آمد. 127 ساعت مثل مانور پيروزمندانه‌ايست كه براي به تصوير كشيدن يك موضوع فيلم‌نشدني انجام شده است. فيلم در نشان دادن يك موضوع حساس به موفقيت رسيده است؛ نشان دادن قطع شدن يك بازو، بدون اين‌كه واقعاً قطع شدني در كار باشد. براي تماشاگران بدترين لحظات اين سكانس، تصويري نيست، شنيداري‌ست. اغلب ما قبلاً هرگز اين صدا را نشنيده‌ايم، اما دقيقاً مي‌دانيم چيست.

سالي ديگر: امسال با تأخير زياد، تصميم گرفتم دو جايزة ويژة هيأت داوران اهدا كنم؛ چون خيلي از خواننده‌ها به‌درستي مي‌گفتند چرا سالي ديگر مايك لي در فهرست بهترين‌هاي سال نيست. جواب من هم اين است كه چون هنوز اكران نشده. اما چرا بايد به اين تشريفات پاي‌بند باشيم؟ من عاشق اين فيلم هستم.

تام و گري (جيم برادبنت و روت شين) زن و شوهري هستند كه سال‌هاي زيادي از ازدواج‌شان مي‌گذرد و به نظر مي‌رسد در زندگي مشترك‌شان، كاملاً با هم سازش دارند. آن‌ها باغ‌باني مي‌كنند، كار مي‌كنند، از دوستان‌شان پذيرايي مي‌كنند، اميدوارند كه پسرشان با دختر مناسبي آشنا بشود و عاشق هم هستند. معتقدم لذت ثابت و تام‌وتمامي كه اين دو از مصاحبت هم مي‌برند، هسته‌اي در فيلم ايجاد كرده كه كاراكترها حول آن بچرخند. به شكلي خارق‌العاده، پسر سي‌ساله‌شان عاشق آن‌هاست و خوش‌بخت است، و هيچ «مسأله‌»‌اي ندارند.

مشكل آن‌ها سالي (لزلي منويل) بيچاره است كه متوجه مي‌شود از خودش خانه‌ و سرپناهي ندارد. همان طور كه فيلم لي طي بهار، تابستان، پاييز و زمستان پيش مي‌رود، زندگي افرادي كه با تام و گري (بله، آن‌ها هم به اسم‌شان مي‌خندند) در تماس‌اند هم به تصوير كشيده مي‌شود. اين دو توجه ويژه‌اي به ماري دارند؛ كه مجرد، تنها و الكلي است و دارد روز‌به‌روز پيرتر مي‌شود. تام بعد از يك ملاقات غمگين‌كنندة تكراري با او مي‌گويد: «چه بد!» و اين همة آن چيزي‌ست كه بايد بگويد.

اين آدم‌ها ما نيستيم، ولي با اين وجود مي‌شناسيم‌شان. آن‌ها به مراسم تشييع‌جنازة خواهرزن تام مي‌روند؛ ما هرگز در تشييع‌جنازه‌اي كه دقيقاً مثل آن باشد نبوده‌ايم. اما در عين حال مثل تشييع‌جنازه‌هاي ديگر به نظر مي‌رسد: كشيش در مراسم نيست، مرده‌شورها كارشان را بلد هستند، پدر خارج از شهر است، پسر خشم‌گين است، چندتا همسايه هستند كه متوفي را خوب نمي‌شناسند و اعضاي درجه‌يك خانواده هم حضور دارند.

ويژگي فيلم، نكاتي‌ست كه لي در نمايش پريشاني اجتماعي، كاري كه در آن متخصص است، بيان مي‌كند. روش‌هايي كه انسان‌ها بدون اين‌كه بخواهند، اضطراب خود را بروز مي‌دهند.

ده فيلم بعد: همة چيزهاي خوب (آندرو جركي)، كارلوس (اليويه آساياس)، كلويي (آتوم اگويان)، گرينبرگ (نوآ بومباك)، آخرت (كلينت ايستوود)، هيولاها (گرت ادوارد)، هرگز نگذار بروم (مارك رومانك)، لانة خرگوش (جان كمرون ميچل)، سكرتريات (رندال والاس) و مرد مجرد (برايان كوپلمن، ديويد لوين).

لينك اين مطلب در روزنامه تهران امروز

ريويوي راجر ايبرت درباره تلقين ساخته كريستوفر نولان

2011-02-01T12:05:00.005+03:30

شوالیة ذهن تاریک

راجر ايبرت

ترجمه: هومن داودي

می‌گویند كريستوفر نولان براي نوشتن فيلم‌نامة تلقين ده سال وقت صرف كرده است. او با اين كارش حتماً تسلط حيرت‌آوري روي اثرش پيدا كرده، تا حد راه رفتن روي يك طناب سيمي و در همان حال چشم‌بسته شطرنج بازي كردن. قهرمان فيلم براي آزمايش يك دختر آرشيتكت جوان از او مي‌خواهد لابيرنت بكشد؛ از طرفي نولان هم با لابيرنت خيره‌كنندة خودش ما را آزمايش مي‌كند. برای رهایی از لحظات فراوان سردرگمی و سرگردانی و به سلامت جستن از لابيرنت، بايد به او اعتماد کنیم. نولان باید این داستان را چندین بار بازنویسی کرده و متوجه شده باشد که هر تغییری مثل یک موج، بر کل استخوان‌بندی اثرش تأثیر مي‌گذارد.

می‌توان داستان را در چند جملة کوتاه تعریف کرد، یا اصلاً نمی‌توان تعریف کرد. در این جا فیلمی داریم که در برابر لو رفتن واکسینه شده است: اگر بدانید فیلم چه‌طور تمام مي‌شود، هیچ چیز دستگیرتان نشده بجز این‌که آخر فیلم چه اتفاقی مي‌افتد و اگر بدانید آخر فیلم چه اتفاقی مي‌افتد، باعث سرگیجة بیش‌ترتان مي‌شود. فیلم تماماً دربارة پويش است؛ مبارزه برای یافتن راهی که در لفافه‌هایی از واقعیت/ رؤیا، واقعیت در رؤیا و رؤیاهای بدون واقعیت پیچیده شده است. این یک شعبده‌بازی نفس‌گیر است و احتمالاً نولان یادگاری‌اش را یک دست‌گرمی تلقی کرده است؛ ظاهراً نوشتن این فیلم‌نامه را حین ساخت آن فیلم شروع کرده است. یادگاری دربارة مردی بود که حافظة کوتاه مدت نداشت و داستان به شکل معکوس روایت مي‌شد.

مثل قهرمان آن فیلم، بینندة تلقین هم در زمان غوطه‌ور مي‌شود و آزمون‌های مختلفي را تجربه مي‌کند. در چنين فيلمي هرگز نمي‌توانیم مطمئن باشیم که رابطة بین زمان رؤیا و زمان واقعیت چیست. قهرمان فیلم توضیح مي‌دهد که شما هرگز آغاز یک رؤیا را به یاد نمی‌آورید و رؤیاهایی که به نظر مي‌رسد چندین ساعت بوده‌اند، ممکن است فقط زمان کوتاهی طول کشیده باشند. بله، اما شما نمي‌دانید چه‌وقت در حال دیدن رؤیا هستید و چه مي‌شود اگر درون رؤیای شخص دیگری باشید؟ چه‌گونه زمان‌بندی رؤیای شما با رؤیای او هماهنگ مي‌شود؟ اصلاً شما چه مي‌دانید؟

کاب (لئوناردو دی‌کاپریو) سارقی در بالاترین سطح ممکن است که به ذهن دیگران نفوذ مي‌کند تا ایده‌های‌شان را بدزدد. حالا او توسط یک بیلیونر قدرتمند استخدام مي‌شود تا برعکسش را انجام دهد: یک ایده را به ذهن طرف مقابل «وارد» کند و آن ‌قدر خوب این کار را انجام بدهد که او باور کند ایده، مال خودش است. این کار قبلاً هرگز انجام نشده است؛ ذهن ما نسبت به ایده‌های خارجی اعلام خطر مي‌کند، درست مثل سیستم ایمنی بدن‌مان در برابر عوامل بیماری‌زا. سایتو (کن واتانابه) همان شخص سرمایه‌دار است. او پیشنهادی به کاب مي‌دهد که نمی‌تواند ردش کند و به دوری اجباری قهرمان از خانه و خانواده پایان مي‌دهد.

کاب برای این کار یک تیم تشکیل مي‌دهد و فیلم در این قسمت به سبک قرص‌و‌محکم‌ترین فیلم‌هاي ژانر سرقت پیش مي‌رود. ما با افرادی که او مي‌خواهد با آن‌ها کار کند آشنا مي‌شویم: آرتور (جوزف گوردون ـ لویت)، شریک دیرینه‌اش، ایمز (تام هاردی)، متخصص دزدي و تقلب، یوسف (ديلیپ رائو)، متخصص شیمی. یک عضو تازه‌وارد هم هست؛ آریادنی (الن پیج)، یک معمار نابغة جوان که در خلق فضاها اعجوبه است. کاب به ملاقات ناپدری‌اش، مایلز (مایکل کین)، هم مي‌رود؛ که مي‌داند کار پسرش چیست و چه‌گونه کار مي‌کند. این روزها فقط کافی است که مایکل کین روی پرده ظاهر شود و ما قبول کنیم از همة کاراکترهای دیگر داناتر است. این یک موهبت است.

اما صبر کنید. چرا کاب به یک معمار نیاز دارد تا در رؤیاها فضاهایی خلق کند؟ او به خانم معمار توضیح مي‌دهد. همان‌طور که همة ما مي‌دانیم، رؤیاها ساختار متغیری دارند و در این‌جا به نظر مي‌رسد روش خاصی برای این تغییر وجود داشته باشد. قرارداد کاب این است: تلقین (یا به دنیا آوردن، یا جوشاندن) یک ایدة جدید در ذهن یک بیلیونر جوان دیگر، رابرت فیشر جونیور (سیلیان مورفی)، که وارث امپراتوری پدرش است. سايتو مي‌خواهد ایده‌ای در ذهن او شکل بگیرد که باعث شود او شركت خودش را كه رقيب شركت سايتوست، منحل کند. کاب به آریادنی نیاز دارد تا یک فضای لابيرنتی فریب‌آمیز در رؤیاهای فیشر خلق کند، که (فکر مي‌کنم) افکار جدید بتوانند بدون مشکل و جلب توجه در جاي خود قرار بگيرند. آیا این تصادفی است که آریادنی نام زنی‌ست که در افسانه‌هاي یونانی به تسوس کمک کرد تا از لابيرنت ماینتور فرار کند؟

کاب آموزش جامعی دربارة دنیای نفوذ به رؤیا و هنر کنترل و هدایت رؤیاها به آریادنی مي‌دهد. نولان از این جریان استفاده مي‌کند تا به ما هم آموزش جامعی بدهد. هم‌چنین از آن برای نمایش جلوه‌هاي ویژة حیرت‌انگیز فیلم بهره‌برداری مي‌کند. جلوه‌هاي ویژه‌ای که در تریلرهای تبلیغاتی بی‌معنی به نظر مي‌رسید، اما حالا کاملاً در جای خودش است. تأثیرگذارترینش برای من جایی است که (فکر مي‌کنم) در پاریس، شهر دقیقاً مثل یک موکت، لوله مي‌شود و به روی خودش برمی‌گردد.

بادی‌گاردهای بی‌شماری که از فیشر محافظت مي‌کنند، از اسلحه خیلی خوب استفاده مي‌کنند و احتمالاً مي‌توانند معادل آنتی‌بادی ذهنی عمل کنند. آن‌ها به تناوب واقعی و تخیلی به نظر مي‌رسند؛ اما هرچه که باشند، باعث صحنه‌هاي تیراندازی، تعقیب‌وگریز و انفجار عالی‌ای مي‌شوند؛ نولان چنان در این زمینه ماهر است که واقعاً من را درگیر یکی از تعقیب‌وگریزهایش کرد؛ آن هم درست وقتی که به‌خاطر استاندارد بودن صحنه‌ها، نسبتاً احساس امنیت مي‌کردم. دلیل درگیر شدنم هم این بود که تعقیب‌کننده و تعقیب‌شونده برایم اهمیت داشتند.

اگر هرکدام از تبلیغات فیلم را دیده باشید، مي‌دانید که ساختار فیلم بر پایة نادیده گرفتن جاذبه است. ساختمان‌ها کج مي‌شوند. خیابان‌ها حلقه مي‌شوند. کاراکترها در هوا معلق مي‌شوند. همة اين مسايل در خلال داستان توضیح داده مي‌شود. فیلم یک لابيرنت پیچیده است که یک سرنخ ساده هم ندارد و باعث شده تحلیل‌هاي بی‌پایانی از آن در اینترنت به ‌راه بیفتد.

نولان با ایجاد یک رگة احساسی در این زمینه به ما کمک مي‌کند. انگیزة کاب برای پذیرفتن خطر مأموریت تلقین، احساس گناه و اندوهی‌ست که نسبت به همسرش مال (ماریون کوتیار) و دو فرزندش دارد. چیز بیش‌تری نخواهم گفت (از زاویة دیگر، نمی‌توانم بگویم). کوتیار به‌زیبایی و به ‌شکلی ایده‌آل به نقش همسر تجسم بخشیده است؛ چه صحنه‌هایی که در آن‌ها حضور دارد، خاطرات کاب باشند و چه رؤیاهایش. حتی تا آخرین نما هم، به معنای واقعی کلمه، تشخیصش مشکل است. اما کوتیار کاری مي‌کند که مال مثل یک آهن‌ربای حسی عمل کند و عشق میان این دو باعث به‌ وجود آمدن یک حس عاطفی پایدار در دنیای کاب مي‌شود که از دیدی دیگر، پیوسته در حال تغییر است.

از یک زاوية دیگر، کاری که تلقین با تماشاگر مي‌کند مثل کاری‌ست که دنیا با لئونارد، قهرمان یادگاری مي‌کند. ما همیشه در زمان «حال» هستیم. تا رسیدن به «این‌جا» خاطراتي هم داشته‌ايم، اما کاملاً مطمئن نیستیم که «این‌جا» کجاست. با این حال، موضوعاتي مثل زندگي و مرگ، عاطفه و اوه... البته آن شرکت‌هاي چندملیتی سر جای‌شان هستند. نولان هم در استفاده از صحنه‌هاي هیجان‌انگیز و اکشن جاسوسی، لحظه‌ای فرصت نمی‌دهد. نمونه‌اش نقشة هوشمندانه‌ای که در یک بویینگ 747 اجرا مي‌شود (حتی توضیح داده مي‌شود که چرا باید 747 باشد).

فیلم‌هاي این روزها انگار از سطل آشغال بیرون آمده‌اند: دنباله‌ها و بازسازی‌ها و فيلم‌هاي تجاري پاپ‌كورني. تلقین کار مشکلی انجام داده است که سراسر اریژینال است و سروشکل جدیدی دارد؛ اما در عین حال دارای ساختاری بر اساس سینمای اکشن است که باعث به وجود آمدن این حس مي‌شود که (به احتمال زیاد هم درست است) از آن چه هست، معنای بیش‌تری دارد. فکر مي‌کنم یک حفره در یادگاری وجود دارد: چه‌گونه مردی که حافظة کوتاه‌مدت ندارد، به‌یاد مي‌آورد که حافظة کوتاه‌مدت ندارد؟ شاید یک حفره در تلقین هم باشد، ولی من نمی‌توانم پیدایش کنم.

کریستوفر نولان بتمن را دوباره احیا کرد. این‌ بار او چیزی را احیا نکرده است. ولی کارگردان‌هاي معدودی تلاش خواهند کرد تا تلقین را بازیابی کنند. فکر مي‌کنم وقتی نولان از لابيرنت بیرون آمده، نقشه را دور انداخته است.

امتياز ايبرت: 4 از 4

لينك اين مطلب در آدم برفي ها

يادداشتي به بهانه سالگرد تولد ديويد لينچ كبير

2011-01-22T09:57:00.001+03:30

پيرمردي كه سمبل سوررئاليسم مدرن است

حتي اگر يك فيلم هم ساخته بودي كه اسمش مالهالند درايو بود، براي من يكي از بزرگترين كارگردانهاي تاريخ سينما بودي. تأثير جادويي جاده مالهالند تا آخر عمر با من خواهد بود و لذتي يگانه و منحصر به فرد از سينما به من داد كه بعيد مي دانم كسي بجز خودت بتواند آن را تكرار كند. با اينكه بار اول هيچ چيز از فيلم نفهميدم مثل معتادها آن قدر ديدمش تا چيزهايي دستگيرم بشود، اما معلوم است كه هرگز نمي توان به طور كامل گفت كه فيلمت و مخصوصا اين فيلم را فهميده ايم. چون تو به هوش و انديشه مخاطبت احترام مي گذاري و هميشه نكته يا قسمتي را براي كشف كردن يا تحليل كردن در فيلمت قرار مي دهي. فقط تو بودي كه وقتي منتقدي درباره بزرگراه گمشده گفت گيج كننده و آشفته و از فيلم بدش آمده بود، اين عبارت را روي پوستر فيلم بردي تا استفاده تبليغاتي از آن كني.

بجز جاده مالهالند، بزرگراه گمشده، مخمل آبي و ذاتاً وحشي از فيلمهاي محبوبم هستند.

هفته پيش كه در يكي از اپليكيشن هاي فيسبوك شركت كردم مبني بر اينكه كدام كارگردان خواهم شد، مشخص شد كه ديويد لينچ خواهم شد. جدا از اينكه چقدر اين اپليكيشن ها صحت و واقعيت دارند، نكته مهم اين است كه كساني مثل من در گوشه اي از قلبشان هميشه تو را دارند و با فيلمهايت زندگي مي كنند.

اميدوارم با تمام مشكلاتي كه براي ساختن فيلم با آنها روبرو هستي، باز هم فيلم جديدي از تو به دستمان برسد.

استاد، تولدت مبارك

دانلود موسيقي متن همه فيلمهاي استاد هايائو ميازاكي

2011-01-16T11:27:00.001+03:30

سال 2008 چه سال خوبي بود و چه فيلمهاي خوبي ديدم. شواليه تاريكي، وال يي، كتاب خوان، كشتي گير و ... حالا يك دليل ديگه براي عالي بودن سال 2008 دارم. كنسرتي كه به مناسبت 25 سالگي تاسيس استوديو جيبلي (استوديوي استاد) برگزار شد. تو اين كنسرت تم هاي اصلي همه فيلمهاي استاد با هنرمندي جو هيسايشي كبير اجرا شد. بعضي از قطعات مثل كي كي و پوركو روسو از اصلي هم بهتر از كار دراومدن. شنيدن اين كنسرت زيبا و جاودان رو به شدت توصيه مي كنم. همونطور كه استاد معتقده بايد حرفاي گنده رو به بچه ها زد و به همين خاطر بزرگسالها بيشتر كاراشو دوست دارن تا بچه ها، هيسايشي هم با درك درستي كه از فضاي آثار داشته، موسيقي نوشته كه بيشتر خوشايند بزرگسالانه تا كودكان. به افتخار اين همه هنرمندي كلاه از سر برمي دارم.

http://www.furk.net/Joe_Hisaishi_-_Studio_Ghibli_Concert_2008.rar.html?INVITE=838359

تورنت:
http://www.torrenthound.com/torrent/5e08aa826c61125a831220841446333efba6cc30

ياددداشتي به مناسبت سالگرد تولد هايائو ميازاكي

2011-01-12T16:16:00.000+03:30

اين يادداشت با يك هفته تأخير، به مناسبت تولد فيلم‌ساز محبوبم هايائو ميازاكي نوشته شده است.

پيرمردي كه قلبم را به تپش انداخت

حدوداً سه‌چهار سال پيش بود. كم‌كم داشتم عادت مي‌كردم به اين‌كه هيچ فيلمي نمي‌تواند براي مدتي طولاني تكانم بدهد و چنان تأثيري رويم بگذارد كه مجبور بشوم! بارها و بارها ببينمش. شايد آخرينش «شهر گناه» رابرت رودريگز بود. (كه البته بعداً وارد ده فيلم برتر عمرم شد.) بجز دنياي انيميشن‌هاي پيكسار، شناختي از نقاشي متحرك و مفاهيمي كه قادر است انتقال بدهد نداشتم. از گوشه و كنار شنيده بودم كه يك انيميشن ژاپني سال 2002 اسكار برده. اما نمي‌شد هيچ جا پيدايش كرد. پس در اينترنت به دنبالش گشتم و لينك دانلودش را به دوستي دادم تا برايم دانلود كند. نمي‌دانم چرا حتي قبل از ديدن فيلم حس خوبي نسبت بهش داشتم. فيلم را كه گرفتم، آخر همان شب گذاشتم تا ببينم، با اين‌كه خيلي خسته بودم. فيلم كه شروع شد گذشت زمان از دستم در رفت و نفهميدم كه كي خوابم برد. اما اين خوابيدن هرگز به معني خواب‌آور بودن فيلم نيست. ببينيد قدرت فيلم چه‌قدر است كه وقتي فردا بعدازظهر كه وقت شد تا يك‌سوم پاياني‌اش را ببينم، با صورت اشك‌آلود خودم روبه‌رو شدم. فيلم چنان در ذهنم رسوب كرده بود كه تمام جزيياتش و روابط را مي‌دانستم و يكي از معدود دفعاتي بود كه معناي اصطلاح كليشه‌اي «جادوي سينما» را فهميدم. آن هم چه فهميدني. درست از همان شب تا يك هفته بعد هر شب خواب مي‌ديدم كه دوباره به دوران بچگي برگشته‌ام و شدم همان هومن كوچولوي بهانه‌گير و بازي‌گوش. همه جاي خانه ردپاهاي كودكي را پيدا مي‌كردم و خاطرات و احساسات قديمي جلوي چشمانم رژه مي‌رفتند. مصيبت بزرگ‌ترم در اين بود كه نمي‌توانستم ذره‌اي از اين احساسات ناب را به كسي منتقل كنم. آن وقت نه دوستان سينماشناس و باسوادي داشتم (بر خلاف الان) و نه وبلاگي داشتم و نه قلمم راه افتاده بود براي نوشتن. خودم را به در و ديوار مي‌زدم تا به دوستاني كه با هم فيلم مي‌ديديم ثابت كنم كه اين انيميشن از هزارتا فيلم هم حرف بيش‌تري براي گفتن دارد. اما چه سود كه همه با شنيدن انيميشن بودن كار، به بچه شدن متهمم مي‌كردند ـ و چه اتهامي خوبي! اي‌كاش با اين اتهام محكوم مي‌شدم، اما دست روزگار تبرئه‌ام كرد.

وقتي از دورووري‌ها نااميد شدم، به اينترنت پناه بردم تا واكنش‌هاي ديگران را در قبال فيلم بخوانم. ديدم كه به‌به! «شهر اشباح» نازنينم در رتبة اول بهترين انيميشن در آي‌ام‌دي‌بي قرار دارد و جزو پنجاه فيلم برتر. از شادي در پوست خودم نمي‌گنجيدم. چون مي‌ديدم كه جهان به هنر خالق اين اثر پي برده. همان جا بود كه براي اولين بار با اسم استاد برخورد كردم. ناگهان به اين فكر افتادم كه چه كسي و با چه بينش و درك عميقي چنين فيلمي ساخته؟ در سايت‌هاي خارجي كه پر بود از نقد و تحليل فيلم. اما در سايت‌هاي فارسي بجز يك سايت و يك نويسندة مطلب به‌دردبخوري دربارة فيلم پيدا نكردم. آن هم كسي نبود جز هادي علي‌پناه. وقتي پروندة كاري هايائو ميازاكي را مرور كردم و به افتخاراتش پي بردم، بدون معطلي يك اينترنت پرسرعت خريدم و شروع كردم به دانلود تمام فيلمهايش. با ديدن هر فيلمي فيلمي از استاد بيش‌تر در جادوي استاد و طرز نگاهش به جهان هستي غرق مي‌شدم. كار به جايي رسيد كه هر كدام از آثارش را حداقل سه بار ديده‌ام و هنوز هم تشنة گم شدن در دنياي رؤيايي و دست‌نيافتني‌اش هستم.

حالا هادي علي‌پناه به يكي از دوستان بسيار نزديكم تبديل شده و من و او براي صحبت دربارة ميازاكي نيازي به بهانه يا اكران فيلم جديدي از او نداريم. استاد در وجودمان رخنه كرده و هرازگاهي سرك مي‌كشد. هادي چند روز پيش نوشته بود عاشق سينماست چون عاشق ميازاكي‌ست. اما من مي‌گويم من عاشق زندگي هستم چون در زمانه‌اي نفس مي‌كشم كه ميازاكي در آن نفس كشيده.

اي پيرمرد دوست‌داشتني، 70 سالگي‌ات مبارك. از اين‌كه عاشقي را به ما ياد دادي، ياد مي‌دهي و ياد خواهي داد، از تو متشكرم.

ريويوي راجر ايبرت دربارة نيويورك، جزء به كل (Synecdoche, New York) ساختة چارلي كافمن

2011-01-08T10:48:00.001+03:30

يك نمايش‌نامة واقعي

به نظرم حتماً بايد دو بار نيويورك، جزء به كل چارلي كافمن را ديد. وقتي بار اول فيلم را ديدم، فهميدم يك فيلم فوق‌العاده است اما من تمام‌وكمال از آن سر درنياورده‌ام. پس چون لازم بود، بار دوم هم تماشايش كردم. و اگر بار سومي هم در كار باشد، به ميل شخصي خودم خواهد بود. فيلم تماشاگرانش را دستخوش سرگيجه و احساس عدم قطعيت شديد مي‌كند. اين روزها خيلي از مردم حتي براي يك بار هم كه شده به سينما نمي‌روند. اما جايگزين‌هايي برايش هست. ما مجبوريم از هر راهي شده رؤياپردازي كنيم و اين راه حتماً نبايد سينما باشد. اما اگر «به سينما نرويم»، ذهن‌هاي‌مان پژمرده و مريض خواهد شد.

اين فيلمي‌ست كه سرشار از تخيل و داستان‌پردازي است. مثل ساتري، نوول كورمك مك‌كارتي كه هميشه مثال مي‌زنم، اين طور نيست كه مجبور باشيد در داستان به عقب برگرديد تا دركش كنيد. بلكه بايد به عقب بر‌گرديد تا متوجه شويد چه‌قدر عالي بوده است. سطح اثر ممكن است مرعوب‌تان كند، اما عمقش شما را در خودش غرق مي‌كند. و وقتي در پايان كليت اثر خودش را برملا مي‌كند، ممكن است مثل طلسم‌شده‌ها دوباره به تماشايش بنشينيد.

اوه، چرا مردم براي ديدن فيلمي كه حدس مي‌زنند آشغال باشد سرودست مي‌شكنند، اما براي تماشاي فيلمي كه احتمال مي‌دهند خوب باشد، شك دارند؟ موضوع «نيويورك، جزء به كل» چيزي نيست جز زندگي انسان و چگونگي عملكردش. فيلم يك كارگردان تئاتر روان‌پريش كه اهل ايالت شمالي نيويورك است را در مركز خود دارد. زندگي اين كاراكتر در زندگي كاراكترهاي اطرافش حل مي‌شود و شكست‌ها و پيروزي‌هاي اين انسان به تصوير كشيده مي‌شود. كمي به اين قضيه فكر كنيد، و خداي من، فيلم دربارة شماست. هر كسي كه هستيد.

زندگي تقريباً به اين صورت پيش مي‌رود: ما از درون‌مان بيرون مي‌آييم و در دنيا رها مي‌شويم. به دنبال رسيدن به آرزوهاي‌مان مي‌رويم و سپس مي‌ميريم. «نيويورك، جزء به كل» هم زندگي يك نفر را از حدود 40 سالگي تا 80 سالگي دنبال مي‌كند. كيدن كوتارد (فيليپ سيمور هافمن) يك كارگردان تئاتر است؛ با همة بن‌بست‌هاي ذهني و ترحم‌به خودها، پرطمطراقي‌ها و تودماغي صحبت كردن‌ها، نخوت‌ها و ترس‌ها؛ نمونة نوعي كاملي از يك كارگردان تئاتر. به عبارت ديگر، او مي‌تواند من باشد. مي‌تواند شما باشد. شغل، اسم، فرزند، جنسيت و محيط همه تغيير مي‌كنند. اين خود انسان است كه دقيقاً يكسان باقي مي‌ماند؛ آن هم به اين صورت: اگر خوش‌شانس باشيم كاري پيدا مي‌كنيم كه از انجام دادنش لذت مي‌بريم، يا مثل اغلب مردم، از روي نياز كار مي‌كنيم. ما از شغل‌مان به عنوان راهي براي رسيدن به غذا، سرپناه، لباس، همسر، رفاه، اولين نسخة كتاب‌هاي شكسپير، هواپيماهاي مدل، عروسك‌هاي امريكن گرلز، يك مشت برنج، صكس، خلوت، سفر به ونيز، كفش‌هاي نايك، آب آشاميدني، جراحي پلاستيك، بزرگ كردن بچه‌ها، سگ خانگي، دارو، تحصيلات، اتومبيل، آرامش روحي... و هر چيز ديگري كه فكر مي‌كنيم به آن نياز داريم، استفاده مي‌كنيم. براي اين كار هم نقشي در زندگي‌مان تعريف مي‌كنيم به نام «من»، و سعي مي‌كنيم روي خودمان برچسب بزنيم. برچسب كسي كه مي‌تواند و بايد به اين چيزها برسد.

براي رسيدن به هدف، آدم‌هاي مرتبط با زندگي‌مان را در يك محيط محدود قرار مي‌دهيم و براي خودمان آن‌ها را تعريف مي‌كنيم؛ به صورت افرادي كه بايد طوري رفتار كنند كه به نفع ما باشد. چون نمي‌توانيم طوري تعريف‌شان كنيم كه به‌اجبار دنبال آرزوهاي ما باشند، دل‌مان را به تصويرهايي خوش مي‌كنيم كه از آن‌ها در ذهن‌مان ساخته‌ايم. در نهايت هم، تصويرهاي ذهني جديدي از ما با تصويرهاي ذهني جديدي از آن‌ها ارتباط برقرار مي‌كنند. گاهي نسخه‌هاي مختلف ما با ما مغاير هستند. ما گول مي‌خوريم... اما، آه پدر مقدس، ديگر چه‌كار مي‌توانم بكنم؟ احساس بسيار اسفناكي دارم. توبه مي‌كنم. دوباره انجامش مي‌دهم.

اين خط سير را در نظر بگيريد و ببينيد پارامترهايي مثل گذشت عمر، نااميدي، وجود يك خرد برتر و عدم قطعيت زياد چه تأثيري رويش مي‌گذارد. از اين طريق است كه چيزي را كه «نيويورك، جزء به كل» سعي مي‌كند دربارة زندگي كيدن كوتارد و زندگي‌هايي كه در زندگي‌هايش است بگويد، درك خواهيد كرد. چارلي كافمن از معدود نويسندگان واقعاً مهمي است كه فيلم‌نامه را به عنوان مديوم هنري‌اش انتخاب كرده. ديويد ممت هم همين طور است. اين با فيلم‌نامه‌نويسي نويسندگان بزرگي كه فيلم‌نامه هم نوشته‌اند (فاكنر، پينتر، كوكتو)، فرق دارد. كافمن در چنان سطح بالايي مي‌نويسد كه مي‌شود با برگمان مقايسه‌اش كرد. اين اولين فيلمي است كه او كارگرداني كرده.

كاملاً مشخص است كه او فقط يك موضوع دارد: ذهن؛ و يك خط داستاني: اين‌كه چه‌طور ذهن در برابر مقوله‌هايي مثل واقعيت، فانتزي، توهم، آرزو و رؤيا واكنش نشان مي‌دهد. اين فيلم‌ها دربارة چه چيز ديگري بجز اين هستند؟ «جان مالكوويچ بودن»،«خورشيد ابدي يك ذهن بي‌آلايش»، «اقتباس»، «ذات بشري»، «اعترافات يك ذهن خطرناك». او ديد غيررسمي و صريحي دارد. در يك فيلم، آدم‌ها به درون سرِ جان مالكوويچ مي‌روند. در ديگري، نويسنده‌اي يك برادر دوقلو دارد كه كارهايي را انجام مي‌دهد كه او نمي‌تواند. در ديگري، يك مجري مسابقات تلويزيوني يك جاسوس بين‌المللي است (يا فكر مي‌كند هست). در «ذات بشري»، مردي كه دوران كودكي‌اش با رفتار تحكم‌آميز والدينش همراه بوده، موش‌هاي سفيد را طوري تربيت مي‌كند كه پشت يك ميز كوچولو بنشينند و از وسايل غذا خوردن درست استفاده كنند. اين رفتار آموزش است يا اجبار؟

«نيويورك، جزء به كل» دربارة تئاتر نيست، اگرچه به نظر مي‌رسد هست. كارگردان تئاتر براي كافمن كاراكتر ايده‌آلي‌ست براي نشان دادن نقشي‌ كه همة ما در زندگي بازي مي‌كنيم. طراحي صحنه‌ها عالي است. انبوهي از اتاق‌هاي مستقل كه روي هم قرار دارند، هر كدام نماد كارهاي مهمي هستند كه تصميم داريم در زندگي آن‌ها را عملي كنيم. بازيگرها آدم‌هايي هستند كه بر حسب نقطه‌نظر خودمان به‌شان نقش مي‌دهيم. بعضي از آن‌ها هم دو نقش را بازي مي‌كنند تا كاري را كه زمان و جهان كافي براي انجام دادنش وجود ندارد، انجام دهند. آن‌ها بر خلاف مقررات و قوانين، آزادانه و مستقلانه بازي مي‌كنند. آن‌ها تلاش مي‌كنند تصويرهاي ذهني خودشان را كنترل كنند. در همين حين، منبع همة اين فعل و انفعالات، پيرتر و خسته‌تر مي‌شود، مريض و نااميد مي‌شود. اين رؤياست يا واقعيت؟ دنيا صحنة بازي‌ست و ما فقط بازيگرهايي در آن هستيم. همه چيز يك نمايش‌نامه است، اما نمايش‌نامه واقعي‌ست.

اين ريويو يك ريويوي متعارف نيست. هيچ نيازي به اين نيست كه از كاراكترها و بازيگرها اسم ببريم و براي نحوة بازي كردن‌شان صفتي تعيين كنيم. به فهرست بازيگران فيلم نگاه كنيد. خودتان مي‌دانيد درباره‌شان چه‌طور فكر مي‌كنم. اين فيلم نبايد براي آن‌ها عجيب بوده باشد. آن‌ها در تمام طول روز مشغول اين كار هستند؛ منتظر كارگرداني كه ذهنيتش را به عينيت تبديل كنند.

امتياز ايبرت: 4 از4

امتياز من: 8 از 10

لينك اين مطلب در آدم برفي ها

دانلود موسيقي متن دو فيلم بي وفا (Unfaithful) و در جستجوي ناكجاآباد (Finding Neverland)

2010-12-28T10:57:00.000+03:30

براي اونايي كه موسيقي آرامش بخش و به اصطلاح لايت دوست دارن به شدت اين دو ساوندترك رو پيشنهاد مي كنم. جان ا.پ. كوچمارك آهنگساز فوق العاده ايه كه براي همين در جستجوي ناكجاآباد اسكار برده. بجز اين دو فيلم خيلي خوب، موسيقي ويزيتور كه قبلا گذاشتم هم، كار كوچمارك بود.

http://letitbit.net/download/1525508/76738.768ff361bf80003257bf149d167a21e7e/Unfaithful_-_Soundtrack.7z.html

http://rapidshare.com/files/192177389/Finding_Neverland_soundtrack_2004.rar

يادداشتي درباره عجيب‌تر از تخيل (Stranger Than Fiction) ساخته مارك فارستر

2010-12-20T09:46:00.001+03:30

كارگردان: مارك فارستر. فيلم‌نامه‌نويس: زك هلم. مدير فيلم‌برداري: روبرتو شيفر. موسيقي: بريت دانيل، برايان ريتزر. بازيگران: ويل فرل (هارولد كريك)، مگي جيلنهال (آنا پاسكال)، اما تامپسن (كاترين ايفل)، داستين هافمن (پروفسور هيلبرت)، كويين لطيفه (پني فيشر). محصول 2006 آمريكا.

مرگ و ماليات

هومن داودي

«عجيب تر از تخيل» نامة عاشقانة سينماست به ادبيات. فيلمي‌ست كه در آن يكي از هفت هنر به ستايش هنر ديگر پرداخته و از اين نظر اثري‌ست كاملاً هنري يا بهتر است بگوييم دوهنري. «عجيب تر از تخيل» قطعاً باعث همگرايي بيشتر اين دو هنر محبوب و البته هواداران پرشمار آن‌ها خواهد شد. با اين اوصاف اين فيلمي‌ست كه شرايط زندگي انسان‌ها روي كره زمين را بهتر مي‌كند (همان طور كه يكي از اهداف بزرگ كاراكتر اصلي فيلم هم هست) و از اين منظر به هدف غايي سينما رسيده است.

«عجيب تر از تخيل» فيلمي‌ست درباره مرگ اما مرگبار نيست، درباره غم است، اما افسرده كننده نيست، درباره شادي است، اما الكي خوش نيست و از همه مهم‌تر درباره ادبيات و رمان نويسي‌ست، اما غيرسينمايي نيست و برعكس به‌شدت سينمايي‌ست. فيلم درباره يك مأمور مالياتي به شدت محافظه كار به نام هارولد كريك است كه كوچكترين و جزيي ترين رخدادهاي زندگي روتين و كسالت بارش (البته از نظر ما) را كنترل مي‌كند و هرگز حتي به مخيله‌اش هم خطور نمي‌كند كه كمي جاه‌طلبي به خرج دهد و پا را از محدوده‌هاي از پيش تعيين‌شده‌اش، كه اتفاقاً خودش براي خودش تعريف كرده، بيرون بگذارد. اما يك روز به دليلي نامعلوم و صدالبته بي‌اهميت، صدايي در ذهنش مي‌پيچد كه اتفاقات روزمره، ديدگاه‌هاي شخصي و حتي خاطرات او را بازگو مي‌كند. اين قضيه باعث برهم خوردن نظم مصنوعي و روال قراردادي زندگي‌اش مي‌شود و او را به تفكر دربارة هستي وجودي و آرزوهاي سركوب‌شده‌اش وامي‌دارد. تا جايي كه به مقابله با سرنوشت محتوم برمي‌خيزد و قلبش را به روي عشقي آتشين مي‌گشايد.

اما از طرف ديگر صداي مذكور، صداي نويسنده‌اي انگليسي به نام كاترين ايفل است كه در حال نوشتن آخرين رمانش است و كاراكتر اصلي رمان هم كسي نيست جز هارولد. روايت كاترين از زندگي هارولد به آخرين بخش‌هايش رسيده و چون او اصولاً يك تراژدي‌نويس موفق است، خواه‌ناخواه هارولد در پايان اثر خواهد مرد. اما كاترين كه دچار بن بست فكري مقطعي شده نمي‌داند كه چه‌طور بايد به زندگي اين آدم خنثي خاتمه بدهد و هارولد هم با دانستن مرگ قريب‌الوقوعش به جست‌وجوي راهي براي گريز از تقدير محتومش برمي‌آيد.

هارولد در اولين مرحلة اين سفر معنوي، با عشق روبه‌رو مي‌شود. نگاه كنيد به صحنه استادانه اولين گفت‌وگوي دوستانة او با دختر نانوايي به نام آنا كه در وسط يك اتوبوس آكاردئوني (تقريباً روي آكاردئون‌ها) شكل مي‌گيرد و با هر ديالوگي كه ردوبدل مي‌شود، اتوبوس پيچ‌وتاب مي‌خورد و فيلم‌برداري سيال از آيندة طوفاني اين رابطة عاشقانه خبر مي‌دهد.

اما همة اين‌ها يك طرف و كاترين ايفل يك طرف. كاراكتر، بازيگر و بازي اين نقش جذاب‌ترين، فراموش‌نشدني‌ترين و كم نظيرترين چيز در ‌«عجيب تر از تخيل» است. اما تامپسون بازيگر خوش‌قريحة انگليسي كه دو بار اسكار برده (يكي براي فيلم‌نامة «حس و حساسيت» و ديگري براي نقش مكمل در «هاواردز اند») و در فيلم‌هاي مطرح و دوست‌داشتني‌اي مثل «عشق در واقع»، «آخرين شانس هاروي» و «پرستار مك‌في» ظاهر شده، با نقش‌آفريني عالي خود، بعدي باورپذير و شكننده به نقش باالقوه فانتزي خود داده است. كاترين نويسنده‌ايست كه زندگي خود را وقف نوشتن كرده و از تأثيرپذيري و حتي غرق شدن در داستان و فضايي كه دارد خلق مي كند، نمي هراسد. چون معمولاً تراژدي آدم‌هاي تنها را روايت مي‌كند، موقع نوشتن، اغلب ژوليده است و لباس‌هايي بر تن دارد كه حس زنانگي كمي در آن به چشم مي‌خورد. از طرفي عنصر مردانه هم، خواسته يا ناخواسته، در زندگي او جايي ندارد. حتي مجري‌ بي‌سوادي كه در برنامة تلويزيوني با او محاسبه مي‌كند، يك خانم است و در حقيقت مردانه‌ترين اله‌ماني كه با آن برخورد دارد، كت‌وشلوار نسبتاً مردانة خانم دستيارش، با بازي كويين لطيفه (كه بازيگري‌ست كه او هم وجه زنانة برجسته‌اي ندارد) است.

لازم نيست كه يك نويسنده باشيد تا دردها و مصايبي را كه طي نوشتن يك اثر درخور توجه، بر نويسنده‌اش مي‌رود درك كنيد. كافي‌ست به كاترين ايفل نگاه كنيد. كاترين چنان به كاراكتري كه خلق كرده عشق مي ورزد و چنان با او آشناست، كه در لحظة شگفت‌انگيز و ويران‌گر برخوردش با او، مو بر تن تماشاگر سيخ مي‌شود. از وقتي كه مي‌فهمد رماني كه در حال نوشتنش است، به احتمال زياد منجر به مرگ كسي در دنياي واقعي خواهد شد، خود را در جايگاه خدايي مي‌بيند و به خاطر اين قدرت بي‌نهايت كه بر مخلوقش دارد، دچار سرگشتگي و هراس مي‌شود. او با درك نيروي خداگونه‌اش، نويسندگي را به مثابه يك جور جنايت مي‌بيند و از بلاهايي كه بر سر كاراكترهاي ديگر داستان‌هايش آورده دچار اندوه مي‌شود. آيا آفرينندة ما هم (بدون در نظر گرفتن دين يا اعتقاد خاصي) از مصيبت‌هايي كه بر سر ما مخلوقاتش نازل مي‌شود، غمگين مي‌شود؟

«عجيب تر از تخيل» با اين‌كه دربارة تقدير و سرنوشت و قدرت مافوق بشر است، كليدي‌ترين نقاط روايت و بزنگاه‌هاي قصه‌اش را براي فرديت آدم‌هايش كنار گذاشته و اين اختيار و انتخاب كاراكترها در دوراهي‌هاي اخلاقي بزرگ فيلم است كه در نهايت پايان‌بخش اثر است. درست است كه ادبيات و فداكاري براي آن، به شكل فوق‌العاده زيبا و بديعي در فيلم تقديس مي‌شود (در حد شهادت در راه كتاب و ادبيات) و جايگاهي به مثابه يك منفعت جمعي و اجتناب‌ناپذير پيدا مي كند، اما در عين حال، در طول اثر كاراكترها هرگز نقش يك بازيچه براي قدرت برتر از خودشان را ندارند.

ويل فرل كه ذائقة كمدي كلامي خوبي دارد و چندتا كمدي آبرومند مثل «مجري اخبار» و «شب‌هاي تالاديگا» را در كارنامه دارد، در «عجيب تر از تخيل» بازي به‌شدت متفاوت (البته نسبت به خودش) و قابل قبولي ارائه كرده است. مگي جيلنهال هم با درك درستي كه از نقشش داشته، شور عجيبي به كاراكتر نمايشي اش داده. داستين هافمن بزرگ هم به چنان استادي‌اي رسيده طوري بازي مي‌كند كه انگار دوربيني در صحنه وجود ندارد. تماشاي پروفسور هيلبرت در دانشگاه و به‌خصوص وقتي در اتاقش مشغول ور رفتن با وسايلش است، يكي از لذت‌هاي انكارناشدني فيلم است. او چنان راحت است كه شخصيت معروفش در «مرد باراني» را هم دست مي‌اندازد و به نوعي با خودش هم شوخي مي‌كند. اما همان طور كه قبلاً هم اشاره كردم، آس بازيگري فيلم تامپسن است كه طيف گسترده‌اي از احساسات مثل خشم، عشق (به ادبيات)، سرگشتگي و رضايت را به كاراكترش بخشيده. واقعاً بايد اعضاي بدسليقة جايزة اسكار را توبيخ كرد كه چنين بازي حيرت‌انگيزي را ناديده گرفتند و حتي آن را لايق نامزدي دريافت اسكار هم ندانستند و تازه جايزة آن سال را مي‌دهند به جنيفر هادسن. اما به قول پروفسور هيلبرت در اين فيلم: «قهرمان مي‌ميره، اما داستان تا ابد زنده مي مونه.»

امتياز من: 9 از 10

لينك اين مطلب در سينمانگار

دانلود موسيقي متن دو فيلم جاده مالهالند (Mulholland Drive) و مرد مرده (Dead Man)

2010-12-06T14:39:00.001+03:30

موسيقي متن دو فيلم غريب و جاودانه سينما.

http://rapidshare.com/files/121543762/2001_Mulholland_Dr._-_Angelo_Badalamenti.rar

http://rapidshare.com/files/96959717/1995_Dead_Man_OST.part1.rar

http://rapidshare.com/files/97629523/1995_Dead_Man_OST.part2.rar

يادداشت اي. او. اسكات درباره تلقين (Inception) ساخته کریستوفر نولان

2010-12-02T20:47:00.006+03:30

اين بار رويا به حساب من!

اي. او. اسكات

ترجمه: هومن داودي

رابطة بین سینما و رؤیا همیشه «چندتعييني» بوده است؛ (این اصطلاح را از روان‌شناسی قرض مي‌گیریم). به نظر مي‌رسد سينما از اولین بارقه‌هاي شكل‌گيري‌اش كه تقريباً همزمان با انتشار كتاب «تعبير خواب» فرويد بوده، مدام روي دنياي غريب تصويرسازي ذهني كار كرده است؛ درست مثل هنر عكاسيِ چند دهه قبلش. طی قرن بیستم، سینما به معدن طلای عظیمی دست پیدا کرد که با مواد خام آن بتواند فانتزی برای میلیون‌ها انسان تدارک ببیند. فروید عقیده داشت که رؤیاها ترکیبی از ضمیر ناخودآگاه (با نقشی پررنگ‌تر) و اتفاقات روزمرة زندگی هستند. اگر او در حال حاضر مي‌خواست تئوری‌اش را بنویسد، مجبور بود تصدیق کند که برای خیلی از ما، سرچشمة رؤیاها فیلم‌ها هم هستند.
فیلم‌ها هم این روزها معمولاً بر اساس فیلم‌هاي دیگر ساخته مي‌شوند. «تلقین» کریستوفر نولان که از نظر بصری جالب است و آثار کم‌رنگی از نوآر هم دارد، مثل پايان‌نامة يك دانشجوي فيلم‌سازي پر از ارجاع و اشاره است. تحسین‌کنندگان بلید رانر ریدلی اسکات و 2001 ادیسة فضایی استنلی کوبریک به‌شان خوش خواهد گذشت، چون «تلقین» به گرد پای این آثار کالت ماندگارنمي‌رسد. فیلم معماهای عمیق را با پازل‌هاي حیله‌گرانه معاوضه مي‌کند و اشاراتی در جهت سؤالات بسیار بزرگ فلسفی آقای نولان مطرح مي‌کند که او در نهایت آن‌قدر مبادی آداب، کم‌رو و شاید فقط آن‌قدر سرش شلوغ است که خودش را با آن‌ها درگیر نمي‌کند.
بنابراین «تلقین» از آن نوع تجربیاتی نیست که در جلسة بعدی که با روان‌شناس‌تان دارید، به آن بپردازید. بیشتر از این که شبیه یک کابوس بسیار قدیمی باشد، شبیه یک خیال خام منحرف کننده است؛ چیزی که بیش تر از آن که قابل تحلیل باشد، شگفتی برانگیز است؛ چیزی که ممکن است به محض تمام شدنش، آن را فراموش کنید. همة این‌ها باعث مي‌شود که بتوان گفت زمان فیلم ـ نزدیک به دو و نیم ساعت ـ سریع مي‌گذرد و در قسمت اعظمش هم خوش مي‌گذرد؛ چیزهایی را مي‌بینید که به شكل زيبايي شگفت انگیز هستند و به شکل شگفت انگیزی زيبا هستند: شهرهایی که مثل نقشه‌هاي سه بعدی مواج به روی خودشان تا مي‌خورند، تعقیب و گریزها و درگیری هایی که قوانین فيزيك (زمان و حرکت) را به مبارزه مي‌طلبند و چهرة ماریون کوتیار.
خانم کوتیار که مشهورترین نقش سینمایی اش، بنا بر اتفاق، بازخوانی ترانه‌هاي ادیت پیاف در فیلم زندگی به رنگ صورتی ست، معمای اصلی فیلم و تکیه گاه احساسی عمدة آن است. با این وجود، نمي‌شود گفت او یک کاراکتر کامل در “تلقین» است. بلکه، حداقل تا آن جا که تماشاگر در دیدار اول مي‌تواند حدس بزند، او تجسمی در ذهن نیمه هشیار شوهرش است. یک متخصص در صنف جاسوسی ذهن به نام کاب، که نقشش را لئوناردو دی کاپریو بازی مي‌کند؛ با مالیخولیای فشرده و پیچیده ای مشابه با آن چه در «جزیرة شاتر» داشت.

توضیح بیشتر دربارة ازدواج آن ها، این خطر را دارد که بخشی از لذت کشف یک داستان چندلایة استخوان دار را زائل کند. پس بهتر است طریقة امرار معاش كاب را توضیح بدهم؛ چون از طرف ديگر جزییات جامع قوانین متافیزیکی حرفة او، دیالوگ بیش از حدی وارد فیلم نامة آقای نولان کرده است.
با استفاده از ترکیبی از داروها، سیم‌ها و روش‌هاي سربستة دیگری که در بُعد عمودی عمل مي‌کنند، کاب و همکارانش به ذهن هدف‌هاي خود که در حال چُرت زدن هستند، نفوذ مي‌کنند؛ معمولاً هم این کار را برای استخراج اطلاعات پنهان انجام مي‌دهند. اما یک مشتری ثروتمند به نام سايتو (کن واتانابه)، آن‌ها را تحریک مي‌کند تا مأموریت بسیار بسیار مشکل تری را که همان «تلقین»» است را امتحان کنند؛ کاشتن یک ایده در ذهن شخصی دیگر که فایده‌اش در دنیای واقعی معلوم خواهد شد. موقعیت مناسبی است تا بیش از یک نفر از روی تعجب فریاد بزند که: «غیر ممکن است!»
به هر حال، کاب و تیمش در تلاشند تا مرد جوانی (سیلیان مورفی) را که پدرش (پیت پاستلِت ویت) رقیب شغلی سايتو است را اغوا کنند تا شرکتی را که قرار است به ارث ببرد را منحل كند. این بخش توطئة تجاری مصالح آشکارا پیش پاافتاده‌ای برای شالودة دنیای رؤیاگونه ای که آقای نولان ساخته، فراهم کرده است. چنين سودجويي‌هاي رقابتي و تجاري که توسط مردان خوش پوش و بی احساس انجام مي‌گیرد، اصلاً شبیه چیزها و فضاهای رؤیایی نیست؛ بلاتشبیه، مثل دیدن همفری بوگارت در پایان شاهین مالت است.
محتوای رؤیاهایی که کاب و گروه هر بار با سرزدن به ذهن خواب‌آلود علامت‌گذاری‌شده‌شان با آن برخورد مي‌کنند، اغلب به طور عجیبی مبتذل است. در بیشتر اوقات، گروهی از افراد تفنگ دار گروهی دیگر را تعقیب مي‌کنند؛ یا در ماشین بر سطح خیابان‌هاي باران خورده و غوطه ور در آب لس آنجلس و یا با پای پیاده در کوریدورهای یک هتل زیبای برعکس شده، یا با اسکی و اسنوموبیل در هر محیط مرتفع طبیعی، یعنی جایی که ممکن است جیمز باند اخیراً آن جا فوت کرده باشد.
بیشتر این‌ها ـ آن اصطلاحی که در نقد هنر به کار مي‌رود چه بود؟! ـ خیلی معرکه است. انتخاب بازیگران به‌خصوص در قسمت سرقتی فیلم که همان تكنسين‌هاي ورود به ذهن هستند هم معرکه است. دیلیپ رائو، آدم بدقیافه و مضطرب و احمق گروه است. تام هاردی و جوزف گوردون لویت یک جفت آدم شوخ هستند که در چیز دیگری تخصص دارند و الن پیج که معمار است. این یعنی این که او محیط فیزیکی ای که رؤیاها در آن جا اتفاق مي‌افتند را طراحی مي‌کند. او مثل یک دانشجوی سال دوم باهوش در یک سمینار فارغ التحصیل ها، سؤالات مناسب مي‌پرسد و ارتباطات واضح را، جز به جز، تشریح مي‌کند.
او هم چنین متوجه شده که مشکلات شخصی کاب بر کارایی شغلی‌اش سایه افکنده و آینده کاری‌اش را در یک خطر مبهم، اما جدی، قرار داده است؛ خطری جدی تر از در همان لحظه بیدار شدن. (این مسئله که همة آن‌ها در حال دیدن رؤیا هستند خشونت فیلم را کم رمق کرده است. به عبارت دیگر، سخت مي‌شود برای کاراکترهایی نگران شد که فقط تجسمی در فضای ذهنی شخص دیگری هستند. منظورم از «چندتعييني» این بود).
کاب، که زندگی‌اش به شکست دادن احساسات و خاطراتی که نمي‌تواند کنترل شان کند وابسته است، یک قهرمان نوعی کریستوفر نولان است. بار غم و گناه او ـ به خاطر درگیری ذهنی ناتمامی که خلاف تمایلات درونی‌اش است ـ او را در ردة کریستین بیل در بتمن، کارآگاهی که آل پاچینو در بی خوابی نقشش را بازی مي‌کند و شخص فراموشکار مضطربی که گای پیرس در یادگاری نقشش را ایفا مي‌کند، قرار مي‌دهد. آقای دی کاپریو کنترل مؤثری در بازی در نقش مردی که در آستانة از دست دادن ادراکش است اعمال کرده، اما آقای نولان، در مجموع، زندگی درونی کاب را غنی نکرده است تا ایفای این نقش را تقویت کند.

مزیت‌هاي اصلی «تلقین» در وجوه تکنیکی خلاصه مي‌شود که تنها اگر با جدیت چیزی بیشتر از سرگرمی‌هاي تجاری انتظار داشته باشید، تعریف و تمجید‌ها کم رنگ خواهد شد. تماشاگرانی که بیشتر انتظار دارند (یا باید بیش تر انتظار داشته باشته باشند)، گمان مي‌کنم تحت تأثیر تعریف‌هاي هیجان زده و زودهنگامی قرار گرفته‌اند که “تلقین» را تا حد یک شاهکار بالا برده است؛ درست مثل تمایل شدید به دیدن یک فیلم ابرقهرمانی درست و حسابی که به فیلم بسیار بیش از حد تحویل گرفته شدة شوالیة تاریکی منجر شد. در هر دو مورد، استعداد آقای نولان به عنوان یک شعبده باز در ساخت صحنه‌هاي درخشان و مبهوت کننده، به علاوه توانایی‌اش در وارد کردن عظمت و تازگی به موضوعات عادی و مرسوم، باعث این توهم شده است که او یک جورهایی دید تخیلی دارد.
با وجود همة چیزهای دیدنی ای که «تلقین» دارد، چیزی به عنوان دید بصری اصیل در آن وجود ندارد. ایدة ذهنی آقای نولان بیش از حد دقیق، منطقی و قانون مدار است که جلوی رسیدن به جنون کامل را مي‌گیرد؛ یعنی خطر پریشانی واقعی، هذیان و ابهام غیر قابل توصیف که برای این موضوع لازم است. ضمیر ناخودآگاه، همان طور که فروید (و هیچکاک و بسیاری از فیلم سازان بزرگ دیگر) مي‌دانستند، یک مکان بی نهایت بی حساب و کتاب است؛ هزارتویی از آرزوهای ناپسند، اسرار دردسرآفرین، شوخی‌ها و ترس ها. اگر آقای نولان نمي‌تواند واقعاً به این مکان دست پیدا کند، شاید به این دلیل است که با مدیومی که با چیره دستی‌اش گسترش داده، دسترسی‌اش مسدود شده است.
احتمالاً محدودیت‌هاي «تلقین» فقط بیان گر محدودیت‌هاي کارگردان بسیار بااستعدادش نیست، بلکه بیان گر محدودیت فرم هنری ست که در این لحظه از تاریخ هنر انتخاب کرده است. رؤیاهای ما فیلم‌ها را تغذیه مي‌کنند. فیلم‌ها رؤیاهای ما را تغذیه مي‌کنند. اما به نوعی، هنوز تخیلات ما گرسنه هستند.
امتياز اسكات: 6 از 10

لینک این مطلب در آدم برفی ها

دانلود موسيقي متن دو انيميشن قلعه متحرك هاول و سرويس پستي كي كي

2010-11-30T11:00:00.001+03:30

موسيقي متن هاي فيلم هاي استاد ميازاكي هر كدوم به تنهايي يه شاهكار هنري هستن و جو هيسايشي اهنگساز براي همه شون سنگ تموم گذاشته. نمي تونم بزرگي اين موسيقي ها رو شرح بدم. فقط بايد بهشون گوش كرد.

http://rapidshare.com/files/285796491/Howl_s_Moving_Castle_Original_Soundtrack.rar

http://mediafire.com/?kuzj5eh2zil

درباره تلقین (Inception) ساخته کریستوفر نولان

2010-11-27T09:19:00.008+03:30

نویسنده و کارگردان: کریستوفر نولان. مدیر فیلم برداری: والی فیستر. تدوین: لی اسمیت. موسیقی: هانس زیمر. بازیگران: لئوناردو دی کاپریو (کاب)، جوزف گوردون ـ لویت (آرتور)، الن پیج (آریادنی)، تام هاردی (ایمز)، کن واتانابه (سایتو)، دیلیپ رائو (یوسف)، سیلیان مورفی (رابرت فیشر جونیور)، تام برنجر (براونینگ)، ماریون کوتیار (مال)، پیت پاستلت ویت (موریس فیشر)، مایکل کین (مایلز) و لوکاس هاس (نش). تهيه‌كننده: اما توماس. محصول 2010 آمریکا و انگلستان، 148 دقیقه.

در انتظار یک قطار...

«تلقين» يك اتفاق در سينماست. كريستوفر نولان كارگردان انديشمند و جوان انگليسي كه با ساختن اولين فيلمش «تعقيب»، اوج گرفت و خيلي زود راهي هاليوود شد، با تكيه بر موفقيت هاي تجاري و هنري فيلم هاي قبلي اش، مخصوصاً «شواليه تاريكي»، با «تلقين» توانسته يك ايده به شدت دور از ذهن و انتزاعي و پيچيده را به فيلم تبديل كند.
بزرگ ترين دستاورد «تلقين» علاوه بر جنبه هاي فني و محتوايي كه به آن ها هم خواهم پرداخت، اين است كه سطح شعور و انديشه مخاطب را افزايش مي دهد و كمترين كاري كه مي كند اين است كه انسان را به تفكر و انديشيدن دعوت مي كند. انديشيدن درباره حكمت وجودي انسان، قدرت و محدوده اختيار ذهن و ناخودآكاه انسان و نوع برهم كنش آن با واقعيت هاي موجود و پذيرفته شده و حتي فرهنگ فيلم ديدن.
در اين زمينه فيلمسازاني چون دیوید لينچ هم آثار درخشاني از خود به جا گذاشته اند ولي فرق بزرگ «تلقين» با شاهكارهايي مثل «مالهالند درايو» اينجاست كه نولان توانسته به شكلي باورنكردني يك ريتم سريع و ضرباهنگي تند به فيلمش بدهد و با به تصوير كشيدن جزيياتي خيره كننده و جلوه هاي ويژه اي در عالي ترين سطح ممكن، همراهي مخاطب عام سينما را هم جلب كند به طوري كه فروش فيلم فقط در سينماهاي سراسر جهان 820 ميليون دلار شده است. اين يعني تماشاگر پاپ كورن خور معمول بلاك باسترهاي تابستاني، از فيلمي استقبال كرده كه به هيچ وجه در ديدار اول تمام جزيياتش را نمي شود فهميد. اما قدرت نولان در به تصوير كشيدن دنياي چندلايه و پيچيده اي كه در ذهن داشته چنان بالاست كه بيننده را مقهور خود مي كند و او را به دنبال خود مي كشد.
«تلقين» داستان سفر به اعماق خواب انسان است. داستان نفوذ به لايه هاي دروني ذهن و ضمير ناخودآگاه. همين جا بگويم دنياي ذهني نولان مختص خودش است كه آن را بدون كم و كاست به تصوير كشيده است و من در اين نوشته به وجوه علمي روان شناسي كاري ندارم و تمركزم بر روي خود فيلم است.

كاب كه يك متخصص نفوذ به خواب هاي ديگران و سرقت از آنهاست، روزگار خوشي را سپري نمي كند. تصویر ذهني‌اي كه او از همسر مرحومش دارد، در روياهايش دست از سرش بر نمي دارد و باعث شده در مأموريت هاي اخيرش دچار مشكل شود. اما يك فوق سرمايه دار متشخص به نام سايتو به او پيشنهادي مي كند كه مي تواند به آوارگي و دربدري او و دوري ناخواسته اش از فرزندانش پايان بدهد. پيشنهاد اين است كه ايده اي را به ذهن وارث آينده شركت رقيب سايتو، رابرت فيشر، وارد كنند تا او شركت خود را منحل كند. كاب هم براي انجام مأموريت شروع به جمع كردن تيمش مي كند و در يك نقشه حساب شده، چندين لايه به ذهن فيشر جوان نفوذ مي كنند تا بتوانند اين ايده را در ناخودآگاه او بكارند.
نيمه اول فيلم به درستي صرف پرداختن به قوانين حاكم بر خواب و تشريح نحوه نفوذ و دستكاري در آن مي شود. اين اطلاعات به صورت كاملا پراكنده، مختصر و مفيد و با بيان تصويري فوق العاده داده مي شود. كاراكتر هاي مختلف در شرايط متفاوت باعث انتقال اين اطلاعات و جزييات ضروري مي شوند و به همين دليل دنياي كاملاً ذهني مخلوق نولان، به شكلي عجيب باوركردني و ملموس جلوه مي كند.
اما در نيمه دوم كه به مأموريت گروه اختصاص دارد، بايد پاپ كورن ها را كنار گذاشت و تمام حواس را به فيلم داد. نولان براي پيشبرد داستان در اين قسمت، روايت هم زمان لايه هاي دروني ذهن را برگزيده و با اين كار يك تجربه فراموش ناشدني به بينندگان فيلمش هديه داده. چون فعاليت مغز در حالت رويا چندين برابر است، زمان در حالت خواب زودتر مي گذرد و هرچه در سطوح ذهني پايين تر برويم، زمان سريع تر مي گذرد. با اين حساب مقطعي در فيلم هست كه در آن واحد، 5 رخداد، كه در ادامه و طول هم هستند، همزمان در حال اتفاق افتادن هستند، اما از طرفي عرض اين زمانها هم با هم يكي است. به همين دليل تماشاي اين فيلم با تماشاي فيلم هاي ديگر يك فرق اساسي دارد. كارگردان و اثرش در طول فيلم از تماشاگر جلو هستند و جالب اين‌جاست كه هرچه به پايان فيلم نزديك مي‌شويم اين فاصله بيش‌تر مي‌شود. بايد لحظه به لحظه تمام جزييات را دنبال كرد و در طول فيلم به تجزيه و تحليل آنها پرداخت تا در پايان فيلم به پاداش رسيد.

نولان كاري كرده كه همان طور كه تيم كاب در ذهن فيشر نفوذ مي كنند ما هم لختي در خود فرو برويم و به حكمت آفرينش و قدرت انسان و ذهنش در تغيير دنياي اطرافش بينديشيم. فيلم چنان پر و پيمان و سرشار از جزييات است كه راه را براي برداشت هاي متفاوت و گوناگون باز مي گذارد و در هيچ مقطعي از آن نمي شود با اطمينان گفت كه چه مرحله اي از خواب يا واقعيت در حال اتفاق افتادن است؛ انگار اصل عدم قطعيت هايزنبرگ به سينما راه يافته و اين يعني يك شاهكار سينمايي.
راهنماي ما در اين دنياي پيچيده كاب است كه همواره نسبت به همسر و فرزندانش احساس گناه مي كند و اين بار گناه روح او را مي آزارد و مي خراشد. كاب هرچه تلاش مي كند نمي تواند از شر اين حس ناخوشايند خلاص شود. نكته بسيار مهمي كه هوشمندانه در ساختار فيلم لحاظ شده و باعث شده دنياي انتزاعي فيلم از آسمان به زمين بيايد، افزودن يك قطب احساسي قدرتمند به فيلم است كه همان مال، همسر مرحومِ كاب است. اين تنها سرنخي‌ست كه در دنياي پر از تناقض فيلم وجود دارد و بي شك احساسي ترين و تأثيرگذارترين لحظات فيلم، مربوط به صحنه هاي دونفره كاب و مال است.
«تلقین» فیلم های مهم و به یادمانی ای را به یاد می آورد. واقعی نبودن دنیایی که می شناسیم «ماتریکس» و نحوه انجام عملیات، فیلمهای جیمزباند یا فیلمهای اوشن را به یاد می آورد. اما برجسته ترین تشابه از نظر مفهومي، انیمیشن «پاپریکا» (2006) ساخته سوتاشی کان انیماتور ژاپنی ست. کان که چند ماه پیش فوت کرد برای بزرگسالان انیمیشن می ساخت و «پاپریکا» بهترین و پخته ترین اثرش بود. داستان درباره روان درمانگری بود که وسیله ای به نام دی سی مینی اختراع کرده بود و با آن به خواب مریض هایش نفوذ می کرد تا آنها را درمان کند. اما یک شخص شریر دستگاه را می دزدد و با نفوذ به خواب دیگران باعث می شود کابوس ببینند.
هنر نولان در اين است كه با معكوس كردن اين ايده، به ايده‌اي رسيده كه با آن توانسته در لايه‌هاي زيرين اثرش يكي از مهم‌ترين عوامل درد و رنج انسان در طول تاريخ را به تصوير بكشد. همان طور كه كاب در همان ابتداي فيلم و چند جاي ديگر مي‌گويد، انعطاف‌پذيرترين انگل، يك ايده است. يك ايده خيلي كوچك و ساده (چه درست، چه غلط) است كه وقتي وارد ذهن مي‌شود، از هيچ راهي نمي‌توان آن را از بين برد و به مرور زمان به يك ايمان و باور تبديل مي‌شود كه با هيچ منطق و برهاني هم نمي‌توان با آن مقابله كرد. اگر به دور و بر خودمان يا جوامع پيشرفته به دقت نگاه كنيم، متوجه خواهيم شد كه ريشه تعصبات پوچ و جبهه گيري هاي بي‌معنا در مقابل اقليت‌ها، مذاهب و به طور كلي ايده‌هاي جديد، كاشته شدن يه ايده كوچك و بزرگ شدن آن در ذهن مرتجعين است. چه بسيار ديده و شنيده‌ايم كه در طول تاريخ، نسل بشر دست به جنايات گسترده‌اي زده و از انجام آن هيچ گونه احساس پشيماني يا ناراحتي نكرده است. آيا بجز با اين تئوري كه آن ايده به تدريج در ذهن شخص كاشته و نهادينه شده و آن را به عنوان يك فكت مسلم تلقي كرده، مي توان اين اتفاقات را توضيح داد؟ اين‌جاست كه نقش تعليم و تربيت در دوران كودكي و فراهم كردن خوراك فرهنگي مناسب براي خردسالان بيش‌تر خودش را نشان مي‌دهد.

از طرف ديگر تصويري كه نولان از مدينة فاضله به دست مي‌دهد به‌شدت تكان‌دهنده و پوچ است. در دنياي نولان، انسان به هيچ وجه در واقعيت نمي‌تواند به آرمان‌شهر ايده‌آل خود برسد و فقط در عالم خواب و روياست كه مي‌تواند بهشتي براي خود بسازد. بدتر آن‌كه لذت درك اين بهشت هم پايدار نيست و با گذشت زمان به ورطة تكرار و پوچي در مي‌غلطد و از نظر روحي ارضاكننده نيست. سكانس هاي ابزورد «تلقين» كه در محيط آخرالزماني ناخودآگاه ذهن كاب مي‌گذرند، مطمئناً در تاريخ سينما ماندگار خواهند شد.
قهرمانان دنیای نولان هرچه قدر هم تلاش کنند راهی به رستگاری ندارند. آن ها زندگی شان را صرف رسیدن به آرامشی می کنند که هرگز به آن نخواهند رسید. چه مردی که همسرش را کشته اند و به دنبال قاتلش است (یادگاری)، چه میلیاردری که قتل پدر و مادرش او را بر آن داشته تا عدالت واقعی را اجرا کند (سرآغاز بتمن)، چه ابرقهرمانی که در مبارزه در راه عدالت، مرز بین خیر و شر را گم کرده (شوالیه تاریکی) و چه روان شناسی که خودش و همسرش را در تو در توی ضمیر ناخودآگاه گم کرده (تلقین). به سکانس درخشان آخرین مواجهه کاب با مال در آخرین لایه رویا توجه کنید: کاب در جواب مال که به او می گوید به چه چیز واقعاً اعتقاد داری و در درونت چه چیزی حس می کنی، می گوید: «گناه. احساس گناه می کنم.»
نولان با «تلقين» ثابت مي كند علاوه بر اين كه در فيلم نامه نويسي يك نابغه است، يك متخصص فني هم هست و به ابزار سينما تسلط كامل دارد و كاري مي كند كه تمام عواملي كه با او كار مي كنند، بهترين آثار دوران كاري خود را ارائه بدهند. با این که تلقین یک فیلم داستان محور و ایده محور است، بازیگرانش در اوجند و در فرصتهای اندکی که برای خودنمایی به آنها داده می شود نشان می دهند که بهترين انتخاب‌ها هستند. به طور کلی ترکیب بازیگران و یکدستی نقش آفرینی شان خیره کننده است. لئوناردو دی کاپریو که ظاهراً برای اوج گرفتن هیچ حد و مرزی نمی شناسد، بعد از نقش آفرینی به یاد ماندنی اش در «جزیره شاتر»، اینجا هم نقشی با آشفتگی ذهنی که کوله باری از گناه به دوش می کشد را با وقار و قدرت بازی کرده. الن پیج معصومیت، تام هاردی سرخوشی، کن واتانابه تشخص، ماریون کوتیار عشق و جوزف گوردون لویت اطمینانی به نقش هایشان داده اند که لازم بوده.
موسیقی متن پروپیمان و غیرملودیک فیلم، یکی از فرازهای قدرتمند و فراموش نشدنی آن است. هانس زیمر تقريباً براي سراسر فيلم، چنان موسیقی حماسی و در عين حال پوچ گرایی ساخته که سایه اش را کاملاً بر سر فیلم انداخته و شور حال عجیبی به صحنه های اکشن و سکانسهای لایه آخر خواب داده است.

طراحي صحنه، طراحي لباس و جلوه‌هاي ويژه مناسب، كه مشخص است زحمت زيادي براي‌ درست درامدن تك‌تك‌شان كشيده شده، تلقين را به يك ضيافت چشم تبديل كرده است.
سکانس های فراموش نشدنی و تأثیر گذار در فیلم آن قدر زیاد است که انتخاب کردن یکی از آن ها خیلی سخت است: سکانس نبرد آرتور با آنتی بادی های ذهن فیشر در یک هتل معلق، تعقیب و گریز ها در هوای بارانی و سقوط از پل، فلاش بک آخرین دیدار کاب و همسرش در هتل، کل فصل ضمیر ناخودآگاه ذهن کاب یا همان آخرین لایه خواب و از همه مهم تر پایان بندی ویرانگر اثر.
با اين‌كه سکانس اکشن در برف كمي كش‌دار و طولاني شده و فيلم را به طور موقت از ريتم مي‌اندازد، در مقابل مزیت های بي‌شمار اثر کاملاً قابل چشم پوشی است. فیلم چنان ایده بکر و چنان مصالح زیادی دارد که می شود حداقل دو سه دنباله برایش ساخت. اما مطمئنم نولان هرگز چنین اشتباهی را مرتکب نمی شود و کسی هم نمی تواند راهش را ادامه بدهد؛ چون به قول راجر ایبرت وقتی از لابیرنتی که ساخته بیرون آمده، راهنما را دور انداخته است.

امتياز من: 10 از 10

لينك اين مطلب در آدم برفي ها

ريويوي راجر ايبرت درباره فيلم كاراته كيد (The Karate Kid) ساخته هارولد زوارت

2010-11-13T10:40:00.003+03:30

بچه مرشد و آقای هان!

راجر ایبرت

ترجمه: هومن داودی

اگر كاراته كيد سال 1984 را ديده‌ايد با ديدن نسخة بازسازي شدة 2010، خاطرات‌تان زنده خواهد شد. اين را يك تعريف حساب كنيد. داستان اصلي آن‌قدر ماندگار بود كه سه دنباله از رويش ساخته بشود؛ و حالا يك نسخة سرگرم‌كننده داريم كه بيشترش در چين فيلم‌برداري شده و جكي چان 56 ساله نقش آقاي مياجي را بازي كرده است.
فيلم اريژينال يكي از بهترين فيلم‌هاي سال 1984 بود. نسخة جديد تروتازگي فيلم اول را ندارد و چون تقريباً نعل به نعل از نسخة 1984 تبعيت كرده، سورپرايز زيادي باقي نمانده است. اما در اين‌جا فيلمي دوست داشتني و خوش‌ساخت داريم كه روي پاهاي خودش مي ايستد. لوكيشن‌هاي چين جذابيت تصويري زيادي به فيلم داده؛ مثل شكوه و عظمت كوهستان و ديوار بزرگ چين؛ و دوباره كاراكترهايي داريم كه ما را با خود درگير مي كنند.
بزرگ‌ترين دستاورد فيلم قديمي بازي پت موريتا در نقش آقاي مياجي بود كه نامزدي اسكار را برايش به ارمغان آورد. از طرفي، جكي چان آن‌قدر مشهور است كه وقتي معلوم مي‌شود آقاي هان كه يك سرايدار گوشه‌گير است، نابغة هنرهاي رزمي است، هيچ غافل‌گيري‌اي به همراه ندارد. اما چان هرگز روي پرده يك مبارز بزن‌بهادر و غولتشن نبوده است، افسون او از آن‌جا مي‌آيد كه با خودش شوخي مي‌كند. اين‌جا او موفق شده به سرخوشي هميشگي‌اش آرامش ببخشد و كارت‌هايش را پنهان نگه‌دارد.

جيدن اسميت كه پسر ويل اسميت و جادا پينكت است، در نقش شاگرد نوجوان او، روي پرده حضوري طبيعي و روان دارد. با اين‌كه او از نوجوان عصبي‌اي كه نقشش را رالف ماچيو بازي مي‌كرد آرام‌تر است، اما قدوقامتش چنان از حريفانش كوتاه‌تر است كه به‌خوبي ترسي كه از قلدرهاي مدرسه دارد را درك مي‌كنيم. وقتي هم كه اين درگيري آغاز مي‌شود، مي توانيم فكر نسخة 1984 را از سر بيرون كنيم و از همین نسخه ای که داریم می بینیم لذت ببريم.
دوباره داستان دربارة بچه‌اي است كه مادرش بعد از طلاق او را مجبور مي‌كند تا باروبنديلش را جمع كند و از دوستان و زادگاهش دل بكند و با او به جايي بسيار دور برود، اين‌بار از ديترويت به پكن. بچه از اين كار متنفر است. اما وقتي يك ويولونيست نوجوان به نام مي‌يينگ (هان ونمن) به او لبخند مي‌زند، به نظر مي‌رسد كه زندگي دارد به‌كامش مي‌شود؛ البته اگر به كام قلدر مدرسه، چِنگ (ونگ ژن‌وي) نشود. اين موجود بسيار تنفربرانگيز و ساديست است؛ آن‌قدر كه فقط وقتي استاد كونگ‌فوي وحشي و بي‌رحم او، استاد لي، را مي‌بينيم، مي‌شود رفتارهاي او را توضيح داد. لي هيولاصفت شكل جديدي از سوءاستفاده از كودكان را آموزش مي‌دهد: بچه ها تا سرحد مرگ يك‌ديگر را كتك بزنند.
قصه همان‌طور كه بايد، پيش مي‌رود. آقاي هان دِر را نجات مي‌دهد و اجازه نمي‌دهد چنگ كتكش بزند. او هم كم‌كم دل آقاي هان را نرم مي‌كند تا اسرار كونگ‌فو را به‌اش آموزش بدهد. تمرين خوب پيش مي‌رود و دِر و مي‌يينگ عهد مي‌كنند كه در روزهاي بزرگ زندگي يك‌ديگر حضور داشته باشند؛ يعني روزهاي تورنمنت كونگ‌فوي دِر و روز تك‌نوازي مي‌يينگ در كنسرت. اين‌جا هم اين قضية کلیشه ای هميشگي هست كه والدين دختر از پسر خوششان نمي‌آيد. خدايا، آخر چرا پدر و مادر يك موسيقي‌دان كلاسيك در سطح جهاني، يك شاگرد كونگ‌فوي ديترويتي را كه چيني صحبت نمي‌كند رد مي‌كنند؟
دِر و فيلم خوش‌شانس هستند كه در چين هركسي كه لازم باشد انگليسي صحبت كند، مي‌تواند؛ حتي هيولاي كوچولو، چنگ. خيلي از آمريكايي‌ها نه فقط علاقه‌اي به ياد گرفتن يك زبان ديگر ندارند، بلكه به خواندن زيرنويسي كه به زبان خودشان است هم علاقه‌اي ندارند. به اعتقاد ما، همان‌طور كه مارك توآين در بي‌گناهان خارج از كشور بيان كرده، هر خارجي‌اي مي‌تواند انگليسي را بفهمد؛ به شرطي كه به اندازة كافي شمرده و بلند صحبت شود.

نيازي به گفتن نيست كه كل فيلم در راستاي يك اوج نهايي در تورنمنت كونگ‌فوست؛ جايي كه دِر براي كسب عنوان قهرماني بايد رودرروي چنگ قرار بگيرد. سمت‌وسوي كلي فيلم كاملاً مشخص است؛ يعني همان نسخة 1984 كه جان آويلدسن، كارگردان راكي، ساخته بود. اما نقطة اوج اين فيلم به شكلي غيرعادي خوب از كار درآمده است. تنش از راه دقيقي ايجاد شده، كاراكترها پرورش پيدا كرده و استفاده از اسكوربورد باعث شده مبارزة نهايي باحساب‌وكتاب جلوه كند، نه عجولانه. يكي از بهترين مبارزات نهايي اجتناب‌ناپذيري بود كه تا به حال ديده‌ام.
هارولد زوارت كارگردان فيلم، از كارگردان‌هاي مورد علاقه‌ام نيست؛ او پارسال پلنگ صورتي2 را ساخت. اما حالا او با كمك فيلم‌نامة قدرتمند كريستوفر مورفي و فيلم‌برداري راجر پرات (كه دو فيلم هري پاتر كار كرده)، فيلمي دل‌پذير و جذاب ساخته است. زمان فيلم كمي طولاني‌ست، ولي وقتي كورس قهرماني شروع مي‌شود، اين آخرين چيزي است كه به‌اش فكر مي‌كنيد.

امتياز ايبرت: 3.5 از 4

امتياز من: 7 از 10

همين مطلب در آدم برفي ها

سالگرد تولد ويكرپارك

2010-11-09T10:38:00.000+03:30

اين پست رو ميزارم به اين مناسبت اين كه ويكرپارك يك ساله شد و من هم در دنياي مجازي يك ساله شدم. در اين مدت دوستاي خيلي خوبي از طريق ويكرپارك پيدا كردم و چيزهاي زيادي ياد گرفتم. از همه كساني كه تو اين مدت هواي منو داشتن و بهم سر مي زدن متشكرم. دوستتون دارم.

دانلود موسيقي متن فيلم تلقين (Inception) ساخته كريستوفر نولان

2010-11-08T16:05:00.003+03:30

اين پست رو در ويكرپارك ميزارم تا هم به جناب كريستوفر نولان اداي احترام كنم كه با جسارتي كه در نوشتن و كارگرداني اينسپشن به خرج داد، يك تجربه فراموش نشدني به من هديه داد و هم موسيقي متن شگفت انگيزش رو بزارم براي دانلود. به زودي درباره اين شاهكار خواهم نوشت.

http://www.4shared.com/file/igrq_a1k/Inception_OST.htm?aff=7637829

نگاهی به فیلم پلی به ترابیتیا (Bridge to Terabithia) ساخته گابور ساپو

2010-11-07T10:32:00.003+03:30

فیلم نامه: جف استاک ول، دیوید پیترسن. بازیگران: جاش هچرسون (جسی)، آنا سوفیا راب (لزلی)، رابرت پاتریک (پدر)، زویی دشانل (خانم ادموندز). محصول 2007. آمريكا

راهنمای تصویری روشنفکری برای کودکان و والدین

خوش به حال خردسالان و کودکانی که با دیدن «پلی به ترابیتیا» بزرگ می شوند. خوش به حال بزرگسالانی که دنیای پاک کودکی را از یاد نبرده اند و چنین فیلم هنرمندانه، روان شناسانه و سرشار از احساسی را به ما وعالم سینما هدیه داده اند.
«پلی به ترابیتیا» فیلمی ست در ستایش هنر و هنرمند. ترابیتیا برای این ستایش به ریشه های تولد هنر ارجاع می دهد و آن هم چیزی نیست چون غلیان تخیل و رویاپردازی در دوران کودکی. مسلماً همه ما در دوران کودکی و نوجوانی سختی ها و مشکلات کوچک و بزرگی را پشت سر گذاشته ایم که با بعضی از آنها کنار آمده ایم و با بعضی نه. «پلی به ترابیتیا» یادآور دوران پرمشقت و در عین حال شیرین و سرخوشانه کودکی ست. دنیایی که ساده ترین (و در عین حال درست ترین) منطق ها بر آن حکمفرماست و برای دوست داشتن و دوست داشته شدن هیچ دلیل پیچیده و دور از ذهنی لازم نیست.
جس که پسری خیال پرداز و نقاش است در خانواده ای پرجمعیت زندگی می کند و به دلیل شغل کشاورزی پدرش و خانه محقر و اتاق محقرترش، تحت فشار روحی شدید است و اصولاً از طرف خانواده اش درک نمی شود تا حدی که حاضر است سه خواهرش را با یک سگ خوب عوض کند. جس در مدرسه هم به دلیل طبیعت لطیف و ذات هنرمندش مدام توسط پسرها و دخترهای قلدر مدرسه تحقیر می شود و مورد آزار و اذیت قرار می گیرد. از طرفی لزلی هم که به دلیل فضای فرهنگی تر خانواده اش، دختر خیال پردازتری است و از تنهایی رنج می برد، وارد مدرسه می شود و این دو کم کم رابطه عاطفی محکمی با هم برقرار می کنند.
«پلی به ترابیتیا» را می توان یکی از عاشقانه ترین فیلم های سالهای اخیر قلمداد کرد. با اینکه دو بازیگر نقش اصلی فیلم دو نوجوان هستند، چنان رابطه عاطفی محکمی را به تصویر کشیده اند که نمونه اش را در فیلم های دیگر به ندرت پیدا می کنید. این دو با ساختن یک دنیای خیالی به نام ترابیتیا مفری برای فرار از رنج و عذاب روزمره و ناملایمات جاری در زندگی می یابند و هر چه جلوتر می روند، به آهستگی از لاک دفاعی خود خارج می شوند و لایه های پنهان شخصیت خود را بروز می دهند. آن ها در ترابیتیا دردها و ناراحتی های خود را بازآفرینی می کنند و با قدرت جادویی تخیلشان آن ها را شکست می دهند. در حقیقت عشق بی شائبه آنها به یکدیگر و به قدرت ذهنشان باعث می شود دنیا را به محل زندگی بهتری برای خود و اطرافیانشان تبدیل کنند. تعریف بهتری برای کلمه عشق سراغ دارید؟

آنا سوفیا راب و جاش هچرسون در به تصویر کشیدن این عشق ناب و باصفا نقش عمده ای دارند. به خصوص هچرسون که در نیمه دوم فیلم سنگ تمام می گذارد و با آن نگاه های سرشار از احساس و بعضاً بی احساس، یک اتفاق در بازیگری را رقم می زند. خیلی سخت است که وقتی این دو یکدیگر را در آغوش می کشند یا در زیر باران به هم خیره می شوند تحت تأثیر قرار نگرفت. اصلاً محال است که تماشاگری تا پایان فیلم این دنیای سراسر احساس را ببیند و اشکی نریزد.
فیلم چنان گرم و پراحساس است که ایرادات روایتی و گل درشت بودن بعضی از نماد پردازی هایش کاملاً قابل چشم پوشی است. جلوه های ویژه اش هم کاملاً به اندازه و در خدمت اثر است و تنها جایی استفاده شده که لازم بوده. حتی در برخی سکانسها مثل صحنه تعقیب کرکس ها، جلوه های ویژه تصنعی و قدیمی جلوه می کند. اما مطلب اینجاست که «پلی به ترابیتیا» به هیچ وجه متکی به جلوه های ویژه اش نیست.
کمتر فیلمی را سراغ دارم (تازه آن هم فیلمی کودکانه) که درآن این قدر زیبا در ستایش و شکل گیری هنر و هنرمند صحبت شود. کسی که نقش بارزتری در این زمینه دارد معلم موسیقی مدرسه خانم ادموندز است. او که زنی روشنفکر و هنردوست است به شاگردانش یاد می دهد که ذهن خود را باز کنند و دنیایی سراسر نو بسازند. او حتی در یک روز تعطیل جس را به موزه نقاشی می برد و او را با شاهکارهای نقاشی آشنا می کند. زویی دشانل (دختر کالب دشانل، فیلمبردار مطرح فیلمهایی چون «مصائب مسیح») که دو سال بعد از بازی در این فیلم، با «500 روز سامر» وارد قلب و ذهنم شد، نقش خانم ادموندز را قدرتمندانه بازی کرده است، طوری که لحظه ای در باشعور بودن این معلم موسیقی شک نمی کنید.
وجه مذهبی فیلم و تعریفی که از مفاهیمی چون خدا، جهنم و انجیل به دست می دهد، چون نگینی در این فیلم می درخشد. این تعاریف ساده و انسان دوستانه چنان کارآمد و زیبا هستند که علاوه بر کودکان به درد بزرگترهایشان هم می خورد. بزرگترهایی که وجه مهربانانه و انسان دوستانه مذهب و خدا را فراموش کرده اند و از آنها چیزی جز خشم و گناه و تعصب نمی دانند، با دیدن فیلم تلنگری به اعتقاداتشان خواهد خورد. مثلاً لزلی در جواب جسی که می گوید اگر به انجیل اعتقاد نداشته باشی خدا به جهنم می فرستدت، با اشاره به جنگلی که در آن هستند جواب می دهد: «فکر نمی کنم خدا اونقدر وقت داشته باشه که مردمو ببره جهنم. چون واسه اداره کردن اینا سرش خیلی شلوغه.»

ممکن است با خواندن این مطلب فکر کنید «پلی به ترابیتیا» فیلمی تخیلی و سرخوشانه است که همه چیز در آن خوب و دوست داشتنی پیش می رود. اما متأسفانه دنیا و مافیها همیشه مهربان نیست و اتفاقاً فیلم تلخ ترین و خردکننده ترین پیشامدهایی را که می توانید تصور کنید در خود دارد و اصلاً مبنای روایتش را بر تعادل و رابطه تنگاتنگ بین حقایق تلخ زندگی واقعی و رستگاری در دنیای تخیلی گذاشته است. تماشای این فیلم را به همه دوست داران سینما توصیه می کنم.

امتیاز من: 8 از 10

همين مطلب در آدم برفي ها

ريويوي راجر ايبرت بر فيلم شهرك (The Town) ساخته بن افلك

2010-10-31T12:33:00.002+03:30

وقتي بانك‌زني شغل اول محله است

راجر ايبرت

ترجمه: هومن داودي

صحنه‌هايي در شهرك بن افلك هست كه با استادي از رابطه‌اي كه ما با كاراكترهاي فيلم برقرار كرده‌ايم بهره برداري مي‌كند. طوري كه در لحظات بحراني، در ذهن‌مان راهكار به روي پرده مي‌فرستيم. اجازه بدهيد يكي از اين لحظات را تشريح كنم. داگ به كلر اهميت مي‌دهد. چيزي دربارة داگ هست كه او نبايد بفهمد. اگر كلر خال‌كوبي‌اي را كه پشت گردن جم هست ببيند، همه چيز را مي‌فهمد. جم به شكلي غيرمنتظره سر ميز كلر و داگ مي‌نشيند. داگ (و همين طور ما) با نگاه‌هاي تند و رفتارش به او حالي مي‌كند كه از سر ميزشان بلند شود و بزند به چاك. جم يك احمق خطرناك است و از روي مردم‌آزاري به او توجه نمي‌كند و اين پا و آن پا مي‌كند. او نمي داند كه خال‌كوبي مذكور همه چيز را لو خواهد داد.
اگر فيلمي بتواند ما را به اين نقطه برساند و كاري كند كه نگران شويم، يك جايي كارش را درست انجام داده. شهرك كه دومين فيلم افلك در مقام كارگردان است، مي‌خواهد كار بيش‌تري انجام بدهد، مي‌خواهد يك بيانية زندگي‌نامه‌اي و حتي فلسفي باشد دربارة فرهنگ جنايت؛ كه در اين زمينه مثل نگران كردن ما، به موفقيت دست پيدا نمي‌كند. اين يك فيلم جنايي عمل‌گراي خوش‌ساخت است و احتمالاً تماشاگران از ديدن آن لذت مي‌برند، اما شايد مكانيسم فيلم جنايي مانع رسيدن افلك به آرزوهاي بزرگ‌ترش شده‌ است.
دو صحنة انصافاً طولاني در فيلم هست كه خيلي كش آمده. مثل جايي كه سارقين بانك با مسلسل‌هاي‌شان با تعداد زيادي پليس تبادل آتش مي كنند. نظر من اين است كه وقتي تيراندازهاي با تجربه با اسلحه‌هاي اتوماتيك آن هم در فاصله‌اي كم‌تر از يك بلوك تيراندازي مي‌كنند، خيلي‌ها بايد كشته و زخمي بشوند. اما شهرك ثابت مي‌كند كه هيچ‌كس تا زماني كه فيلم‌نامه نياز نداشته باشد تير نخواهد خورد؛ و اين قضيه تماشاگر را نااميد مي‌كند. از اين‌جاست كه حس مي‌كنيم ديگر اين اتفاقات واقعي نيست و سر جاي‌مان مي‌نشينيم تا دوباره يك سكانس تعقيب‌وگريز يا تيراندازي استاندارد از راه برسد.

معتقدم افلك، فيلم‌نامه‌نويسش و منبع اقتباس آن‌ها (نوول شاهزادة دزدان نوشتة چاك هوگان) اين را بهتر مي‌دانند و كاراكترهاي آن‌ها لياقت بيش‌تر از اين‌ها را دارند. اما در هاليوود وقتي بودجة فيلم از حدي بالاتر مي‌رود، به‌ندرت فيلمي پيدا مي‌شود كه به كاراكترهايش اجازه بدهد تا تمام‌وكمال كار خود را دنبال كنند و به سرانجام برسند. به بيزاري عمومي گسترده‌اي كه در مورد بهترين فيلم جنايي امسال، يعني آمريكايي با بازي جورج كلوني، به وجود آمده توجه كنيد. مردم نمي‌خواهند در عمق روح يك جنايت‌كار كاوش كنند. يك فرمول مي‌خواهند كه همه چيز را توضيح دهد.
در شهرك بن افلك نقش داگ مك‌ري را بازي مي‌كند؛ نسل جديد يك خانوادة بانك‌زن در بوستون، ناحية چارلز تاون. به ما گفته شده در اين ناحيه دزد و بانك‌زن، بيش‌تر از هر نقطة آمريكاست. يك كسب‌وكار خانوادگي مثل كفاشي يا وكالت. افلك رييس يك گروه چهارنفره است كه برجسته‌ترين‌شان جم است (با بازي جرمي رنر چاق و آشفته كه كيلومترها از مهلكه فاصله دارد). آن‌ها با دقت زياد مأموريت‌هاي‌شان را برنامه‌ريزي مي‌كنند و وقت مي‌گذارند تا آثار DNA را نابود كنند و نوارهاي امنيتي ضبط‌شده را با خود ببرند. اما جم ميل به وحشي‌گري و ديوانه بازي دارد. او شهروندان را مجروح مي‌كند، آن هم در جايي كه لازم نيست. از طرفي حين يك مأموريت كار ممنوعه را انجام مي‌دهد: او يك گروگان مي‌گيرد كه نامش كلر (ربه‌كا هال) است. آدم‌ربايي يك جرم سنگين است.
آن‌ها بدون اين‌كه آسيبي به كلر برسانند آزادش مي‌كنند. معلوم مي‌شود كه او در چارلز تاون زندگي مي‌كند. جم پارانويايي مي‌شود. داگ هم كلر را تا يك مغازة خشك‌شويي تعقيب مي‌كند، «تصادفاً» او را مي‌بيند، با او آشنا مي‌شود و كاملاً غيرمنتظره به او علاقه‌مند مي‌شود. شهرك در واقع دربارة اين است: چه‌گونه شناختن كلر باعث مي‌شود ذهن داگ دربارة تك‌تك اجزاي زندگي‌اي روشن شود كه شغلش يا همان ميراث خانوادگي‌اش، وجود آن‌ها را تكذيب مي‌كرد. فيلم مي‌توانست در اين جهت گسترش پيدا كند اما به جايش عقب مي كشد و بر جنايت‌هاي بيش‌تر تمركز مي‌كند. با پدر سرسخت داگ (كريس كوپر) كه در زندان است و هم‌چنين با يك رييس تبهكاران محلي بي‌رحم (پيت پاستلويت) آشنا مي‌شويم و يك تيم FBI به رهبري جان هم را دنبال مي كنيم. مأمورين قانون خوب مي دانند دنبال چه كسي هستند. امكان ندارد در چارلز تاون به حرفة بانك‌زني مشغول باشيد و اسم‌تان در اطراف نپيچد. اما آن‌ها مدرك محكمه‌پسند براي ارائه به دادگاه در دست ندارند. فريبنده‌ترين و جذاب‌ترين كاراكتر جم است كه نقشش را جرمي رنر بازي مي كند. او مجموعه‌اي از رفتارهاي آشفته و درهم و برهم است، از آن‌هايي كه در يك تيم، اعمال خطرناكش قابل كنترل نيست و بايد انضباط يادش داد. وقتي مي‌بيند داگ با زني كه مي‌تواند شناسايي‌شان كند صميمانه برخورد مي‌كند، خشمگين مي‌شود؛ از طرفي رفتار دوستانة بي‌قرارش، ترس‌آور است. يك قضية جالب اين‌جا در جريان است: داگ كاراكتر محوري است . تمام توجه‌ها بايد به سمت او جلب شود ولي تقريباً از ميانة كار، معلوم مي‌شود كه كاراكتر او انگيزه‌اش را از دست داده است و به يك پايان قابل قبول رضايت خواهد داد. با اين وجود، هر كاري از دست جم بر مي‌آيد. اگر قبلاً هم جرمي رنر را زياد در فيلم‌ها ديده باشيد، براي شناختنش بايد دو بار نگاهش كنيد. انگار قهرمان مهلكه به بوستون آمده و فقط آب‌جو، سوسيس و سيب‌زميني سرخ‌كرده خورده است.

افلك همان طور كه با فيلم اولش كودك گم‌شده هم نشان داد، با شهرك نشان مي‌دهد كه مي تواند يك كارگردان درست و حسابي بشود. همه چيز اين‌جاست. او يك تريلر تأثيرگذار ساخته، با بازيگران رابطة نزديكي دارد و به ريتم فيلمش اهميت مي‌دهد. اما هنوز هم اصرار دارم كه تعقيب‌ها و تيراندازي‌ها به شكل عجيبي خسته‌كننده هستند. با ديدن اين صحنه‌ها متوجه مي‌شوم كه كاراكترها كنترل اوضاع را از دست داده‌اند و تيم بدلكاران و جلوه‌هاي ويژه پُست را تحويل گرفته‌اند.

امتياز ايبرت: 3 از 4
امتیاز من: 7 از 10

همين مطلب در آدم برفي ها

ريويوي راجر ايبرت بر فيلم آمريكايي (The American) ساخته آنتون كوربين

2010-10-28T10:05:00.001+03:30

ذن و هنر محافظت از اسلحه

راجر ابرت

ترجمه: هومن داودي

آمريكايي به جورج كلوني اين مجال را مي‌دهد تا نقش يك مرد خشن، خشك و سرد، كه مثل يك سامورايي است، را بازي كند. پاشنة آشیل او، مانند هر سامورايي ديگری، عشق است. بجز آن، آمريكايي هیچ عيب‌ونقصی ندارد: قرص و محكم، نفوذناپذير و متخصص است؛ تمركز روي اين موارد چنان زياد است كه او فقط با مهارت‌ها و استادي‌اش تعريف مي‌شود. آمريكايي فيلمي درگيركننده است كه با تمركز بر روي يك درام ژاپني و يك كاراكتر نفوذناپذير هم‌تراز با آلن دلون در سامورايي ژان پير ملويل ساخته شده است.
كلوني نقش شخصيتي به نام جك، يا شايد هم ادوارد، را بازي مي‌كند. از آن‌هايي كه مي‌توانند از روي احساس و غريزه قطعات مكانيكي را سرهم كنند و مهارت‌شان مادرزادي است. شغل او توليد سلاح‌هاي ويژه براي آدم‌كش‌هاي ويژه است. او براي پاول (جان ليسن، كه شبيه اسكات گلن است كه آن‌قدر آفتاب به‌اش خورده تا خشك شده) كار مي كند. در واقع بهتر است بگوييم به پاول «خدمت مي كند»، چون همة فرامينش را بدون هيچ سؤالي انجام مي‌دهد و وفاداري سامورايي‌وار به او دارد.
پاول، مأموریت ملاقات زني به نام ماتيلدا (تكلا روتن) در ايتاليا را به او واگذار مي‌كند. دیدار آن‌ها در يك مكان عمومي صورت می گیرد در حالي كه مثل روش كلاسيك فيلم‌هاي جاسوسي، زن يك كاغذ تاخورده زير بازويش دارد. مكالمة آن‌ها این طور آغاز مي‌شود: «بُرد؟» بحث‌شان فقط دربارة ويژگي اسلحة مورد نظر است نه دربارة هدف، قيمت و هر چيز ديگري.

او به اين فكر مي‌كند كه در يك روستاي كوچك ايتاليايي كه بالاي تپه‌هاست اتاقي گير بياورد، اما درست به نظر نمي‌رسد. پس اتاق ديگري در روستاي مجاور مي‌گيرد. با دیدن صحنة شوكه کنندة ابتدای فيلم، دست مان آمده كه افرادي در تعقیبش هستند تا او را به قتل برسانند. در روستاي دوم با كشيش محلي چاقي به نام پدر بِنِدِتو (پائولو بوناچلي) برخورد مي‌كند و از طريق او با يك مكانيك محلي آشنا مي‌شود؛ به مغازه‌اش مي‌رود و تمام قطعاتي را كه براي ساختن يك صداخفه‌كن دست‌ساز نياز دارد، به دست مي‌آورد.
در ادامه نوبت آشنایی با يك روسپي (وايولانته پلاچيدو) می رسد كه در يك روسپي‌خانه كار مي‌كند و ما شگفت‌زده از اين‌كه اصلاً چنين روستايي اين قضيه را چه‌طور تحمل مي‌كند. جك يا همان ادوارد تنها، با شنا رفتن اندامش را ورزيده مي‌كند، در كافه‌ها قهوه مي‌نوشد و اسلحه مي‌سازد. به همين ترتيب مكالمات تلفني‌اش با پاول مختصر و مفيد است.
تمام درام فيلم در دو كلمه خلاصه مي شود: «آقاي پروانه‌اي». بايد هوشيار باشيم تا يك بار و فقط يك بار تشخيص بدهيم كه آن‌ها با آدم اشتباهي حرف زده‌اند. اين‌ها باعث مي‌شوند كه كل فيلم و روابطش برعكس شود. احترام و ستایشم نسبت به فیلم، به خاطر رعایت همین جزییات است. خيلي نادر است فيلمي ببينيد كه با چنين دقت و مهارتي چيده شده باشد، با چنين صبر و حوصله‌اي مثل يك اسلحه اجزايش كنار هم قرار گرفته باشد كه وقتي موقع آن كلمة خاص برسد، مثل صداي ناگهاني تندر عمل كند. يك فيلم كوچك‌تر ممكن بود با يك شوك ناگهاني اين صحنه را گل‌درشت كند يا با يك زوم ناگهاني خرابش كند يا به يك كلوزاپ از يك چهرة شوكه‌شده كات كند. آمريكايي معركه تر از اين‌هاست كه اين كار را كند. اگر هم دوست داريد مي‌شود گفت ذن‌تر است.

كارگردان آنتون كوربين هلندي است كه با فيلم كنترل (2007) با او آشنا شدم؛ داستان يان كورتيس خوانندة اصلي گروه «جوي ديويژن» كه در 23 سالگي خودكشي كرد. از طرف ديگر كوربين اساساً موزيك‌ويدئوساز است. اينجا او همان‌طور كه ديالوگ‌هاي كوتاهش را به ترانه نزديك كرده، يك ييلاق ايتاليايي شاعرانه را بر پرده نقاشي كرده است. يك نماي اشتباه هم در فيلم نيست. همة بازي‌ها كنترل‌شده است. كلوني كاملاً در خدمت نتيجة كارش است. گاهي به نظر مي‌رسد كه او در حال جويدن يك تكه آدامس كوچك، يا شايد زبانش، است.
ضعف او عشق است. به كلارا، همان روسپي، نبايد اعتماد كرد. ما ارتباط او با روسپي‌ها را درك مي‌كنيم؛ چون در رابطه‌اي كه فيلم با آن آغاز مي شود، شاهد اشتباهش بوده ایم. او در حرفه‌اش نمي‌تواند به كسي اعتماد كند. ولي شايد كلارا فرق كند. با خواندن نوشتة من فرض نكنيد كه او فرق نمي‌كند. احتمالش خيلي زياد است كه او با بقيه تفاوت داشته باشد. فيلم مثل يك ساعت كوكي منظم و خودكار به پايانش نزديك مي‌شود و با يك تيك از همه چيز پرده‌برداري مي‌كند.

امتياز ايبرت: 4 از 4
امتياز من: 6 از 10

همين مطلب در آدم برفي ها

ریویوی راجر ایبرت بر فیلم سالت ساخته فیلیپ نویس

2010-10-22T12:16:00.004+03:30

راجر ایبرت
ترجمه: هومن داودی

جولی باند!

سالت یک تریلر معرکه است. همة کارهایی را که فیلم‌های بد انجام می‌دهند و من نمی‌توانم تحمل کنم در خود دارد، اما آن‌ها را در یک فیلم خوب به‌کار می‌گیرد. جواب دندان‌شکنی به همة آن کارگردان‌های اکشن‌های مبتذلی است که هرجا گیرشان آمده ترکانده‌اند و دست به دست هم، اعصاب ما را داغان کرده اند. فیلم باعث می‌شود زمان را پرهیجان سپری کنید و آلارم ساعت‌تان ۱۰۰ دقیقه از کار نیفتد.

سالت به‌طور باشکوهی آبزورد است. این فیلم حفره‌هایی دارد که آن‌قدر بزرگند که کل فیلم از درون‌شان رد می شود. به نظر می‌رسد قوانین فیزیک مثل کارتون رودرانر نادیده گرفته می‌شوند. آنجلینا جولی با آخرین سرعت به آخر ناکجاآباد می‌رسد و فقط در آخر کار، جایی که سوار هلی‌کوپتر است، به پایین نگاه می کند.
جولی یک زن خوش‌چهره است. لازم نیست این را به شما بگویم. به همین دلیل است که دستمزدهای زیاد می گیرد. سینما چشم‌ها، لب‌ها، نیم‌رخ، بازوها، سینه‌ها، کمر، باسن و ران‌های او را معروف و مجلل کرده است. اما سالت به قوزک‌ پاهای او ادای احترام می کند. کسی که می‌تواند از ارتفاعاتی بپرد که او در این فیلم می‌پرد، آن هم به روشی که او انجام‌شان می دهد، ممکن است به هر دلیلی بمیرد؛ اما حتماً دلیلش پیچ خوردن قوزک پا نخواهد بود.
می دانید پارکور چیست؟ ویکی‌پدیا آن را به این‌ صورت تعریف می‌کند: انضباط فیزیکی در تمرینی که شخص برای پیروز شدن بر هر مانعی که سر راهش قرار می‌گیرد، از طریق سازگار کردن حرکاتش با محیط انجام می‌دهد. اولین سالت، کاراکتر جولی کاری می کند که انگار بدو لولا، بدو فیلمی دربارة پیاده‌روی بوده است. صحنه‌ای هست که او هشت طبقه را با استفاده از ستون نگه‌دارندة آسانسور پایین می‌آید؛ به سادگی با تکیه به دیوار از این سو به آن سو می‌پرد و کم‌کم به زمین می‌رسد؛ هربار هم که می‌پرد، می گوید «اوف»؛ فقط همین.

دربارة پیرنگ الان چیز زیادی نخواهم گفت. چیزی که دانستنش برای‌تان لازم باشد وجود ندارد و امکان دارد گفتن هر چیزی لذت‌تان را از بین ببرد. اجازه بدهید کار را راحت کنیم: جولی نقش زنی را بازی می‌کند که مصمم است تک و تنها، دنیا را از نابودی اتمی نجات بدهد. این پیرنگی نیست که با تعاریفی که از فیلم کردم، منطقی باشد یا با عقل جور دربیاید؛ ولی جا به جا، غافل‌گیر شدن در طول مسیر لذت‌بخش خواهد بود. غافل گیری‌اش هم به این شکل نیست که هر توییست را آن قدر کش بدهد که بعد از افشایش انگار فیلی را از یک کلاه بیرون آورده است.
نه، هر توییست که افشا می‌شود باعث ایجاد موقعیتی برای تعقیب‌وگریز بعدی می‌شود. اولین سالت، یکی پس از دیگری، از محل‌های امن نظامی غیر قابل فرار و نفوذ ناپذیر، فرار می‌کند یا به درون آن ها نفوذ می‌کند. همة این‌ها را هم یک‌تنه و با دست خالی به‌علاوة چندتا اسلحه، نارنجک و یک موشک‌انداز دست‌ساز خانگی انجام می‌دهد. می‌دانید دربارة جینجر راجرز چه می‌گویند:‌«او هرکاری که فرد آستر کرد انجام داد، به‌غیر از این‌که وارونه و با کفش پاشنه‌بلند انجام داد». اولین هم همان کارهایی را می‌کند که جیمز باند انجام می داد، به‌غیر این‌که وارونه و با پای برهنه در برف انجام می دهد.
در نقطه‌ای از فیلم، اولین به کف بتونی سیاه‌چالی در کرة شمالی زنجیر شده و یک شلنگ لاستیکی به درون دهانش فرستاده شده و با آن بنزین به خوردش می‌دهند. این شروع فیلم است. نمی خواهم بگویم او بعد از این جریان از چه خطرهایی جان سالم به‌در می‌برد. او نقش یک جاسوس سیا را بازی می‌کند ـ الان دارم جزییات زیادی را لو می‌دهم. نقش‌های مکمل مهم را لیو شرایبر و چیوتل اجیوفور بازی می‌کنند.
کارگردان فیلم فیلیپ نویس است. کارگردانی استرالیایی تبار که دامنة کارش از تریلرهای مبتنی بر کتاب های تام کلنسی تا درام عالی و دردناک حصار ضدخرگوش تغییر می‌کند. در این‌جا او با کمک فیلم‌برداری رابرت السویت و تدوین استوارت بیرد و جان گیلروی، مثل یک استاد صنعت‌گر عمل می کند. فیلم صحنه‌های تعقیب‌وگریز محشری دارد. خوانندگان وفادار من می دانند که این چیزها، در کل، برای من تازگی‌شان را از دست داده‌اند. اما یک صحنه تعقیب‌وگریز خوب، یک صحنه تعقیب‌وگریز خوب است و با این چیزها به دست می‌آید: ارتباط منطقی درست در فضاها، مهم نیست چه‌قدر غیرمحتمل باشند؛ قدری تداوم حرکتی، مهم نیست چه قدر افکت‌ها و کار بدلکاران مبتکرانه باشد؛ و یک دل‌بستگی خالص به تماشاگر.
در این ناحیه است که آنجلینا جولی موفق است. او ارادة محکمی به نقشش می دهد که فیلم به آن نیاز دارد. او با یک انرژی حسی و روحی، خود را به درون نقش پرتاب می‌کند. او به نوعی، به مقام یک ابرقهرمان نمی‌رسد (اگرچه مصونیتش یک ابرقهرمان را القا می کند)، ولی به مقام یک جنگ‌جوی مصمم و شجاع دست پیدا می‌کند. سؤال می‌کنید او چه‌طور است؟ او مثل همیشه زیباست؛ صحنه ای است در یک اداره که او از پشت شانه‌هاش به عقب نگاه می‌کند تا با شرایبر صحبت کند و شما با خود فکر می کنید: «اوه، خدای من». اما نه نویس و نه خود جولی در نشان دادن زیبایی‌اش زیاده‌روی نمی کنند. او بادل‌وجرأت و ناامید است و گاهی هم خون‌آلود می‌شود؛ و ما با همة این‌ها درگیر می‌شویم.

اگرچه سالت یک راه هوشمندانه برای غلبه بر تاریخ پیدا کرده و سنت روس‌ها در نقش بدمن‌های شریر را احیا کرده، نه این المان و نه المان های دیگر پیرنگ، نیازی به تحلیل ندارند. همه‌اش بستری‌ست که یک فیلم تریلر روی آن‌ها استوار بشود. دیدن یک فیلم ژانر که کارش را درست انجام می‌دهد، هیجان‌انگیز و نیروبخش است.
امتیاز ایبرت: ۴ از ۴
امتياز من: 6 از 10

همين مطلب در آدم برفي ها

ريويوي راجر ايبرت بر انيميشن پونيو (Ponyo) ساخته هايائو ميازاكي

2010-10-18T10:24:00.004+03:30

راجر ايبرت
ترجمه: هومن داودي
هنر ناب

با يك كلمه مي‌شود پونيو را توضيح داد و آن كلمه «جادويي» است. ميازاكي، سرآمد همة انيماتورها، با اين اثر شاعرانه كه از لحاظ بصري نفس‌گير است، به چنان افسون عميقي دست يافته كه فيلمش كوچك و بزرگ را تحت تأثير قرار خواهد داد. فيلم شگفت‌انگيز است و به نظر مي‌رسد براي شگفت‌انگيز بودن هيچ تلاشي هم نمي‌كند. لايه‌هاي مختلفش به شكلي خارق‌العاده خودشان را نشان مي‌دهند.
اين فيلم كه درجه‌بندي G دارد (يعني مطابق با نظام درجه‌بندي در آمريكا ديدنش براي هر سني آزاد است ـ مترجم) داستاني را روايت مي‌كند كه هم ساده است و هم عميق. سوسكه يك پسر 5 ساله است كه در خانه‌اي روي يك صخرة كنار دريا زندگي مي كند. او روزي يك ماهي‌قرمز كه در يك بطري گير افتاده پيدا مي كند و نامش را «پونيو» مي‌گذارد. سوسكه پونيو را آزاد مي‌كند و پونيو با ليسيدن زخمش از او تشكر مي‌كند. اين كار زخم سوسكه را خوب مي‌كند و از طرفي چشيدن خون انسان باعث مي‌شود پونيو بتواند مدام از ماهي به انسان يا برعكس تغيير شكل بدهد.
اين سرآغاز يك دوستي‌ست. سوسكه (با صداي فرانكي جوناس، كوچك‌ترين برادر گروه جوناس برادرز) از پونيو (با صداي نوآ سايروس، خواهر كوچك مايلي سايروس خواننده) در يك سطل نگه‌داري مي‌كند تا اين‌كه دست‌ها و پاهاي او از بدنش بيرون بزند و به يك دختر كوچك تبديل بشود كه به زبان خاص خودش حرف مي زند. سوسكه او را به مدرسه و خانة سالمنداني كه كنار مدرسه است و مادرش در آن‌جا كار مي‌كند مي‌برد. همه چيز عالي است تا اين‌كه متوجه مي‌شويم پونيو با برهم زدن تعادل بين دريا و خشكي تغييرات جوي و اكولوژيك به وجود آورده كه باعث به راه افتادن يك سونامي خطرناك مي‌شود. سونامي روستاي سوسكه را غرق مي‌كند تا جايي كه آب تا جلوي درِ خانة مرتفع آن‌ها بالا مي‌آيد.

اين جريان باعث مي شود پونيو با جادويش يك قايق اسباب‌بازي را بزرگ كند و با آن به شكلي هيجان‌انگيز از خانه فرار كنند و در سفري رؤياگونه، از نوك درختاني كه غرق در آب هستند بگذرند و به دنبال مادر سوسكه بگردند. سوسكه در جاده‌اي كه مادرش رانندگي كرده، دريانوردي مي‌كند و زير آب ماهي‌هاي ماقبل تاريخي‌اي را مي‌بيند كه امواج غول‌آسا آن‌ها را بيدار كرده‌ است.

اين‌ها كمكي به فهم سطح بالا بودن اين انيميشن نمي‌كند چون من نمي‌توانم شگفت‌انگيزي استعداد هنرمندانة هايائو ميازاكي را درست تشريح كنم. اين استاد 68 سالة ژاپني هم‌چنان به ساختن انيميشن‌هاي دستي، درست مثل سفيدبرفي و پينوكيو ادامه مي‌دهد. آثار او چنان كيفيت ساختاري بالا و حركات رواني دارند كه راحتي و دم دست بودن CGI را بيش‌تر به رخ مي‌كشند. و اوه خداي من، اين مرد چه تخيلي دارد!
فيلم با يك سكانس دل‌ربا و بي‌كلام در زير دريا شروع مي‌شود كه در آن يك سفره‌ماهي در حال شنا كردن است و موجودات كف دريا با سرعت به اين طرف و آن طرف مي‌روند. رنگ‌آميزي اين صحنه باعث مي‌شود پونيو از معدود فيلم‌هايي باشد كه مي‌خواهم براي ديدنش در رديف جلو بنشينم و درونش غرق شوم. اين بالاتر از «استعداد هنري» است. هنر ناب است.
ببينيد تخيل ميازاكي چه‌قدر است؛ او انساني به نام فوجي‌موتو (ليام نيسن) خلق كرده كه محافظ درياهاست. او پدر پونيو و خواهرهاي كوچك بي‌شمار اوست (قسمت اعظم بيولوژي قضيه توضيح داده نشده است). گرچه او در ابتدا شيطان‌صفت به نظر مي‌رسد، اما در آخر كار انگيزه‌اش براي مجبور كردن پونيو به ماندن در دريا مشخص مي‌شود. فوجي‌موتو نگران از بين رفتن تعادل طبيعت در كرة زمين است.

طبيعتي كه قبل‌تر با آشغال‌هاي تمدن انساني مورد تهديد قرار گرفته است؛ در فيلم يك كشتي مي‌بينيم كه كف دريا را لايروبي مي‌كند و انبوهي از زباله جمع مي‌كند. زندگي شاد سوسكه بالاي تپه و صلح و صفايي كه با دوستان پيرش در خانة سالمندان دارد با اين همه آلودگي كه درست بغل گوشش است، كم‌رنگ مي‌شود. البته سوسكه و پونيو هستند كه مي‌توانند تعادل را به شكل سابقش برگردانند.
ميازاكي ژاپني خالق همسايه‌ام توتورو، شهر اشباح، قلعة متحرك هاول و خيلي فيلم‌هاي دوست‌داشتني ديگر است. قبلاً از چند نفر شنيده‌ام كه نمي‌خواهند فيلم را ببينند چون «ژاپني است». اين كار صرف‌نظر كردن از يك طلاي خالص است. از من مي‌پرسند: «دوبله شده؟». اي احمق! همة فيلم‌هاي انيميشن دوبله شده! نيموي كوچولو كه خودش نمي‌تواند حرف بزند!
ميازاكي بين انيماتورهاي آمريكايي مثل يك خداست و ديزني با گرد هم آوردن گروهي از صداپيشگان درجة يك مثل كيت بلانشت، مت ديمون و تينا فِي، از پونيو پشتيباني كرده‌ است. برگردان انگليسي فيلم به سرپرستي جان لاسه‌تر (داستان اسباب‌بازي، ماشين‌ها) انجام شده. حرفم را قبول كنيد؛ او به خاطر عشق اين كار را كرده نه پول. فيلم‌هاي كمي هستند كه براي يك بچة كوچك و بزرگسالي كه در صندلي كناري‌اش نشسته به يك اندازه لذت‌بخش باشند. پونيو يكي از آن فيلم‌هاي كمياب است.

امتياز ايبرت: 4 از 4

امتياز من: 8 از 10

دانلود موسيقي متن دو فيلم بابل (Babel) و مرد خشمگين (Man On Fire)

2010-10-07T14:04:00.000+03:30

ميخام تورنت دو تا ساوند ترك با زمينه اصلي آمريكاي جنوبي يا همون لاتين بذارم. يكي موسيقي به حق اسكار گرفته بابل كه گيتار اسپنيشش غوغا مي كنه و براي سكانسهاي مراكش هم ويولون مسحوركننده اي داره. قسمت ديسكوي توي توكيو هم فوق العاده انرژيتيكه و حال و هواي يه ديسكوي درست و حسابي رو به ذهن مياره. دومي هم يكي از فيلمهاي برتر دنزل واشنگتن عزيز و داكوتا فانينگ عزيزتره كه همه چيز يه رابطه انساني رو تونستن دو نفري تو اين فيلم به تصوير بكشن و چند جا اشك بيننده رو دربيارن.

http://torrents.thepiratebay.org/3789581/Babel_Soundtrack.3789581.TPB.torrent

http://torrents.thepiratebay.org/3421971/Man_on_Fire_2004_Soundtrack.3421971.TPB.torrent

نگاهی به ایپ من (Ip Man) ساخته ویلسون ییپ

2010-10-02T11:02:00.002+03:30

كارگردان: ويلسون ييپ. نويسندة فيلم‌نامه: ادموند وانگ. بازيگران: داني ين (استاد ييپ)، سيمون يام (ژائو كينگ كوآن). محصول 2008 هنگ‌كنگ.

یک مرد چینی

ساخته شدن ایپ من اتفاق مبارکی در سینماست. بعد از سال ها فیلمی در ژانر هنرهای رزمی داریم که به ریشه های هنرهای رزمی به ویژه کونگ فو می پردازد و در ردة فیلم های کلاسیک بروس لی و جکی چان قرار می گیرد. منظورم از ریشه ها اصالت فلسفی و ماهوی کونگ فو و فرهنگ شرقی پشت آن است. ایپ من دربارة زندگی استادِ بروس لی است و از همان مؤلفه هایی که در فیلم های بروس لی جواب داده استفاده کرده و در قالبی جدید به یک فیلم رزمی تمام عیار تبدیل شده است.
وجه برجسته و شاخص فیلم های ماندگار بروس لی مقابله در برابر استثمارگران و ظالمین و در کل ظلم ستیزی است. اما ایپ من بر خلاف شاگرد معروفش، روش مبارزه اش مسالمت آمیز است و تا جایی که واقعاً مجبور نشود، خشونت به خرج نمی دهد. روش برخورد او با بی عدالتی فروتنانه، احترام برانگیز و با خونسردی ست. او به کسی که در مبارزه شکستش داده می گوید: «ممنونم از اینکه اجازه دادید برنده بشم.»
فیلم فضاسازی و طراحی صحنة بسیار خوبی از چین دهة 40 ميلادي دارد. زمانی که دایر کردن یک مدرسة کونگ فو یکی از شغل های پرطرفدار و پردرآمد بوده و حتی خیابانی در فوشان که محل زندگی استاد ایپ بوده به نام «هنرهای رزمی» نام گذاری شده. رنگهای متنوعی که در اجزای صحنه های مختلف به چشم می خورد، ظاهر چشم نوازی به فیلم داده است.
اما نقطة قوت اصلی فیلم و موفقیت بی چون و چرایش، به تصویر کشیدن تمام و کمال یک شمایل و اسطورة هنرهای رزمی و بالاتر از آن یک قهرمان واقعی بر پردة سینماست. استاد ایپ تمام مؤلفه هایی که از یک استاد به معنای واقعی کلمه انتظار داریم در خود دارد و حسن کار اینجاست که ترکیب این کمالات به هیچ وجه تصنعی یا گل درشت از کار در نیامده است. از همان سکانس ابتدای فیلم یکی از جنبه های فرهنگ اصیل شرقی او معرفی می شود: مهمان نوازی یا همان احترام به مهمان که در فرهنگ شرق زبانزد است. معادل همان ضرب المثل معروف فارسی که «مهمان حبیب خداست.»

خصوصیات شخصیتی قهرمان ما به تدریج و قطره چکانی منتقل می شود و به همین دلیل اصلاً توی ذوق نمی زند. دروغ نگفتن (به معنای واقعی کلمه)، بی اعتنایی به پول و مادیات، احترام به خانواده، نپذیرفتن ذلت حتی در بدترین شرایط و مردم داری صفات احترام برانگیز و متمایز کنندة استاد است. او چنان فروتن است که وقتی ژنرال ژاپنی بعد از این که او ده نفر ژاپنی را هم زمان شکست می دهد، نامش را می پرسد می گوید: «من فقط یک چینی هستم.» مجموع همة این ها باعث می شود که شخصیت والای استاد چنان تأثیری داشته باشد که حتی حریفانش مثل ژنرال ژاپنی هم به او احترام بگذارند. از طرفی دربارة افسر پلیس شهر و رابطه اش با ژاپنی ها اشتباه می کند، که وقتی متوجه اشتباهش می شود با فروتنی می پذیرد و عذرخواهی می کند.
بی شک بازی خوب دانی ین 45 ساله در نقش ایپ من، نقش انکارناپذیری در واقعی از کار درآمدن این کاراکتر دارد. ین که یکی از خدایگان فیلم های اکشن هنگ کنگی است، موفق شده بُعدی انسانی و باتجربه که نقشش نیاز داشته به آن ببخشد و برای ایفای این نقش چندین جایزة بازیگری از جشنواره های آسیایی مثل پكن یا هنگ‌كنگ دریافت كند. ین در سال 1993 با فیلم میمون آهنی در سطح بین‌المللی مطرح شد و در فیلمهای معتبری چون قهرمان (ژانگ ییمو)، شوالیه‌های شانگهای، بلید 2 خوش درخشیده است.
همة این تعاریف دربارة درام قدرتمند و کاراکترهای درگیر کننده یک طرف و صحنه های درخشان مبارزات کونگ فو یک طرف. سکانس ها هنرهای رزمی ایپ من درست طراحی و اجرا شده اند. فیلمبرداری خوب و تیم بدلکاران حرفه ای باعث شده مبارزه های فیلم فوق العاده هیجان انگیز و مبتکرانه از کار در بیایند. هیچ گونه تصنع یا حرکت محیرالعقولی در درگیری ها به چشم نمی خورد و به رسم اکشن های شاخص رزمی، از جلوه های ویژه اصلاً استفاده نشده است. فیلم چنان در این زمینه موثق است که در نسخة زیرنویس فارسی که من دیدم، ابتدای مبارزة پایانی این جمله حک شد: «تقدیم به تمام وینگ چون کاران ایران» که معنایش این است که به احتمال زیاد این فیلم برای کسانی که در ایران می خواهند سبک وینگ چون را یاد بگیرند، نمایش داده می شود. برترین سکانسش هم درگیری استاد با ده ژاپنی است که در فضایی خفه و سیاه صورت می گیرد و ایپ من با سبک مبارزه اش حالتی اثیری به این سکانس می دهد. البته مبارزة پایانی که تقابل دو سبک هنرهای رزمی متفاوت چینی و ژاپنی است هم بسیار جذاب است و به مناقشة تاریخی سیاسی و فرهنگی این دو کشور (که در فیلم های بروس لی هم زیاد روی آن مانور داده شد) بر می گردد. جایی در اواسط فیلم هم استاد به کارگران کارخانة نخ ریسی کونگ فو آموزش می دهد که جالب و بانمک است و فضای به شدت خشن فیلم را تلطیف می کند.

موسیقی متن ایپ من یکی دو تم واحد است که در طول فیلم تکرار می شود و فضاسازی کاملاً درستی برای اثر انجام داده است. نوای سازهای زهی به ویژه ویولن، در خدمت فیلم است و حس و حالی حماسی به فیلم داده است؛ به همین دلیل در ذهن رسوب می کند.

ایپ من یک داستان حماسی ست دربارة حرکت از رفاه کامل به فقر و نباختن انسانیت به نیاز. دربارة تأثیر کمال یک فرد بر جامعة اطرافش. دربارة شکل گیری و به کمال رسیدن یک سبک نوپای کونگ فو به نام وینگ چون. ديدن اين درام تأثيرگذار را به همه، حتي آن‌هايي كه به فيلم‌هاي رزمي علاقه ندارند توصيه مي كنم.

امتیاز من: 8 از 10

همين مطلب در آدم برفي ها

نگاهی به مصرف کردنی ها (The Expendables) ساخته سیلوستر استالونه

2010-09-29T10:55:00.002+03:30

کارگردان: سیلوستر استالونه. فیلمنامه نویس: دیوید کالاهام، سیلوستر استالونه. بازیگران: سیلوستر استالونه (بارنی راس)، جیسون استاتام (لی کریسمس)، جت لی (یینگ یانگ)، دولف لانگرن (گانر جنسن)، اریک رابرتز (جیمز مونرو)، میکی رورک (تول).

فراموش کردنی ها

استاد تارانتینو اواخر ساختن و موقع تبلیغات برای شاهکارش بیل را بکش با فروتنی گفته بود که می خواهم فقط یک فیلم اکشن بسازم، بدون آت و آشغال های اطرافش. گذشته از اینکه بیل را بکش علاوه بر اینکه اکشن سطح بالایی بود و ادای دینی نوستالژیک به سینمای هنرهای رزمی و اکشن بود، از تک تک سکانس های فیلم مشخص بود که سازنده اش به سینمای ناب اکشن و قهرمان و ضدقهرمان سازی خاص این سینما ارادت دارد و فلسفه پشت این انفجارها و کشتارها را درک کرده و جهان بینی آدم هایش را با همه خوبی و بدی هایش به درستی روی پرده به تصویر کشیده و بازسازی کرده است.
شاید مقایسه بیل را بکش و مصرف کردنی ها اصلاً محلی از اعراب نداشته باشد، اما چاره چیست که با دیدن فیلم و فقدان مغز سازندگانش ناخودآگاه به یاد جمله تارانتینو افتادم. سیلوستر استالونه رشدیافته مکتب اکشن های دهه هفتاد و هشتاد است و عجبا که در فیلمی که تقریبا همه کاره اش خودش است و با هر ترفندی توانسته بهترین اکشن کارهای حال حاضر و حتی غولهای اکشن دهه هشتاد و نود مثل دولف لانگرن و گری دانیلز را در فیلمش دور هم جمع کند، نشانه های اندکی از اکشن های ناب دهه های قبل وجود دارد.
البته در دهه حاضر هم اکشن های خوبی مثل ربوده شده پیر مورل، جان سخت 4 لن وایزمن، ترسنده فراری وین کرامر و تیرانداز آنتوآن فوکوا را هم داریم که برای خودشان صاحب سبک هستند، اما مشکل مصرف کردنی ها این است که هیچ هویت و سبک خاصی ندارد. استالونه که تربیت یافته سبک اکشن های قدیمی است و در فیلم جدیدش هم خواسته همان سبک را پیاده کند (شاید چون فقط همین سبک را بلد است)، فرم نادرستی را برای فیلمش برگزیده است.

تدوین سریع ام تی وی وار و نماهای زیر یک ثانیه ای و این حجم از گلوله شلیک شده و ساختمانها و ماشینهای منفجر شده و بدنهای مثله شده کارزاری نیست که استالونه بتواند در آن جولان بدهد. اتفاقاً هر جا که فیلم از انفجار دور می شود فیلم کمی جان می گیرد و بازیگران قدرتمند و کاریزماتیکی مثل میکی رورک و جیسون استاتام فرصت عرض اندام پیدا می کنند. اما حیف که درصد این صحنه ها مثل درددل شبانه رورک با استالونه یا صحنه درگیری استاتام با کسانی که مزاحم دوست دخترش شده اند، فوق العاده کم است و بین موج انفجارهای اغراق شده و بدنهای تکه پاره شده گم شده اند.
بزرگ ترین ضربه ای که به فیلم خورده بی شک کارگردانی استالونه است. استالونه با موفقیت توانسته بازیگران فیلمش را که هر کدام استاد اکشن هستند و هرکدام به تنهایی و به راحتی می توانند یک فیلم اکشن درست و حسابی بازی کنند را کاملاً بی اثر کند. جیسون استاتام با سری فیلمهای ترانسپورتر و عوضی شمایل یک اکشن کار مدرن را برای خودش ساخته. سابقه جت لی در سینمای هنرهای رزمی هنگ کنگ هم که نیازی به گفتن ندارد. لی در فیلمهای هالیوودی خوش ساخت و آبرومندی مثل بوصه اژدها و دنی سگه هم ظاهر شده. همه اینها را که کنار هم می گذاریم انتظار داریم در چنین فیلم اکشنی، گوشه ای از توانایی های هر کدام از اینها را ببینیم که استالونه با کارگردانی اشتباهش کاملاً امیدمان را ناامید می کند.
کارگردان با اجرای قسمت اعظم فیلم در شب و نورپردازی و طراحی صحنه غلط و تدوین فوق سریع و هم زمان پنج شش درگیری، کاری کرده که تعقیب کردن درگیری ها به کاری ناممکن و اعصاب خردکن تبدیل شود؛ طوری که هر لحظه آرزو می کنید که همه چیز منفجر شود (که همین طور هم می شود) و کمی به اعصابتان استراحت بدهید. فیلمبرداری سکانسهای اکشن در شب باعث شده هرگز مشخص نشود که به اصطلاح «کی میزنه کی میخوره» و حتی چطوری می زند یا به کجایش می زند و الی آخر. ناگفته پیداست که این اشکال برای یک فیلم اکشن یعنی باید فاتحه فیلم را خواند.

اتفاقاً تنها سکانس اکشنی که جاندار و دیدنی از کار درآمده در روز و جاییست که استالونه و لی در وانت دهه هشتادیشان نشسته اند و گروههای دشمن آنها را به رگبار می بندند. حالا که صحبت خوبی فیلم شد باید به سکانس جذاب شکنجه دختر ژنرال و بازی خوب اریک رابرتز در نقش منفی فیلم هم اشاره کرد. در مجموع جاهایی که مصرف کردنی ها دور هم نشستند و خوش هستند و باهم شوخی می کنند بهترین صحنه های فیلم هستند. نه می شود مصرف کردنی ها را جدی گرفت و نه نمی شود شوخیش گرفت و این یعنی یک فیلم بی هویت.
در آخر یک افسوس بزرگ باقی می ماند برای پروداکشن بزرگ و زحمتی که بدلکاران و گروه جلوه های ویژه برای فیلم کشیده اند و ایده باالقوه جذاب فیلم که با نابلدی استالونه به هدر رفته است.

امتیاز من: 4 از 10

دانلود موسيقي متن فيلمهاي بيل را بكش (Kill Bill)

2010-09-26T15:13:00.001+03:30

اين پست رو به افتخار استاد كوئنتين تارانتينو مي ذارم. كسي كه بجز ضد مرگش بقيه فيلمهاش رو به شكل وحشتناكي دوست دارم. دو جلد بيل رو بكش سينمايي ترين فيلم استاد به قول خودش و همه قواعد ژانر اكشن انتقامي رو دوره مي كنه و از طرفي تو يه قالب جديد مي ريزه. موسيقي و ترانه هاش هم كه يكي از يكي بهتره.

جلد اول:
http://rapidshare.com/files/75759224/Kill_Bill_Vol1_Original_Soundtrack.rar

جلد دوم:
http://rapidshare.com/files/75759397/Kill_Bill_Vol2_Original_Soundtrack.rar

نگاهي به شب قرار (Date Night) ساخته شان لوي

2010-09-15T12:29:00.001+04:30

کارگردان: شان لوی، نویسنده فیلمنامه: جاش کلاسنر، بازیگران: استیو کارل (فیل فاستر)، تینا فی (کلر فاستر)، مارک والبرگ (هالبروک)، تاراجی پی هنسن (كاراگاه آرویو)، جیمز فرانکو (تیست)، میلا کونیس (ویپت)

آقا و خانم فاستر

ساختن کمدی رمانتیک کار سختی است. فیلمنامه نویس و کارگردانی که به سراغ ساختن یک فیلم کمدی رمانتیک می روند، قدرت زیادی برای مانور ندارند. با انبوهی از کلیشه های ازلی و ابدی مواجهند که تغییرات جزیی در آنها می تواند به نابودی فیلمشان منجر بشود. فیلم حتما باید پایان بندی خوش داشته باشد و شخصیتهای جانبی جالبی به بیننده عرضه کند و از همه مهمتر زوج اصلی قصه به هم بیایند. کاری که سازندگان فیلم می توانند بکنند این است که اتفاق ها و جریانات و روابطی را خلق کنند که زوج اصلی باورپذیر از کار دربیایند و بتوانند خودنمایی کنند. خوشبختانه «شب قرار» از این آزمون سربلند بیرون آمده است. با این که درباره یک زن و شوهر است مثل کمدی رمانتیک هایی پیش می رود که زن ومرد قصه از هم خوششان نمی آید اما در طول فیلم به هم علاقه مند می شوند و در پایان به هم می رسند. شیمی رابطه بین استیو کارل و تینا فی فوقالعاده باورپذیر از کار درآمده است. با گذشت حدود پنج دقیقه از فیلم (تا تمام شدن تیتراژ اول فیلم) کاملاً قبول می کنید که این دو زن و شوهر هستند؛ اما نه یک زوج خوشبخت. آن ها با هم زندگی می کنند ولی به هم عشق نمی ورزند یا حداقل نشان نمی دهند که به هم عشق می ورزند. زندگی شان در انبوهی از حوادث و مناسبات روتین غرق شده و در یک سوم اول فیلم این را کاملاً به تماشاگر انتقال می دهند. این روتین بودن غیر قابل تحمل هستی به حدی ست که بزرگترین فانتزی کلر فاستر به قول خودش این است: «میخوام روزی داشته باشم که به اینکه دیگران روزشون چطوری گذشته مربوط نباشه.»
به همین دلیل است که تصمیم احمقانه آنها برای گرفتن رزرو یک زوج دیگر که برای گرفتن میزشان در شلوع ترین رستوران نیویورک نیامده اند، منطقی جلوه می کند. میل هر دوی آنها به تغییر، آن هم به هر قیمتی، در زندگی مشترکشان دلایل محکمی دارد. مثل این است که با وجودی که می دانند یکدیگر را دوست دارند و با هم ازدواج کرده اند، باید دوباره یکدیگر را بشناسند.
وجود شخصیت های مکمل در این جور فیلم ها کلیدی است و باعث بانمک تر شدن فضای کار و غنی تر شدن رابطه دو کاراکتر اصلی می شود. «شب قرار» چند کاراکتر جانبی واقعا دوست داشتنی دارد. گل سرسبدشان مارک والبرگ است که نسخه به روز شده ای از کاراکترش در فیلم به یادماندنی «شبهای بوگی» را بازی کرده است. مردی که کارش صکس کردن است و هرگز پیراهنش را نمی پوشد. بامزه ترین شوخی های فیلم مربوط به او و قضیه پیراهن نپوشیدنش است. مخصوصاً اینکه از دهان کارل درمی آید؛ با آن حس خجالت و استیصال که از «باکره چهل ساله» هنوز به همراه دارد.

مکمل های دیگر زوج دوست داشتنی و عصبی جیمز فرانکو و میلا کونیس (كه چند روز پيش براي «قوي سياه» دارن آرونوفسكي جايزه بازيگري جشنواره ونيز را برد) هستند که در حقیقت مسبب اصلی دربدری فاسترها هستند. جالب است که فرانکو در اوج خطر و فرار کردن از خانه به رابرت دنیرو در «مخمصه» ادای دین می کند. زوج مارک رافلو و کریستین ویگ هم با اینکه حضور به نسبت کمی دارند، اما تأثیر خود را می گذارند.
با تمام اینها مسئله مهم این است که «شب قرار» با نمایی از فاسترها در رختخواب شروع می شود تا آخرین نما که آنها را جلوی در خانه شان نشان می دهد، بر روی رابطه این دو تمرکز و سرمایه گذاری کرده و نتیجه گرفته. کاراکترهای مکمل جذاب می آیند و می روند و به این رابطه عمق می بخشند. کارل و فی هم چنان در نقش خود غرق شده اند که مثلا وقتی بعد از یک دعوا در ماشین فیل می خواهد حرکت کند و حواسش به پشت سرش نیست، کلر نگاه بسیار کوتاهی به عقب می کند تا مطمئن شود ماشینی نمی آید.

مطمئناً حس صمیمیت و طنزی که در فیلم هست مدیون کارل و فی است. طنز در خون این دوست. همانطور که در پشت صحنه های فیلم در تیتراژ پایانی می بینیم، کارگردان اختیار بداهه گویی زیادی به آنها داده تا حدی برای بعضی صحنه ها مسلسل وار چندین و چند مدل دیالوگ گفته اند که خودشان را هم به خنده انداخته است. بی دلیل نیست که سریال های «سی راک» با نویسندگی و بازی تینا فی و «اداره» با بازی استیو کارل این همه جایزه برده اند و همچنان محبوب هستند. باید به کسی که عقلش رسیده و این دو را کنار هم قرار داده آفرین گفت.
اما «شب قرار» اشکالاتی هم دارد که می شود آنها را به کلیت فیلم بخشید. قدرت صحنه های رمانتیک فیلم به قدرت کمدی اش نیست. سکانسی که به رستوران بر می گردند تا شماره زوج تبهکار را بردارند بی مزه است و از ری لیوتا زیر آن گریم بد و سنگین در نقش همیشگی اش، یعنی یک جنایت کار خرده پا، چیزی باقی نمانده است.
«شب قرار» یک «آقا و خانم اسمیت» است که مثل آن فیلم همه چیز را فدای شیمی رابطه جانداردو بازیگر اصلی اش نکرده است. سیر منطقی حوادث در اینجا بیشتر رعایت شده، شخصیت های مکمل بسیار بهتری می بینیم و بار کمدی فیلم بسیار بیشتر است. «شب قرار» از آن فیلمهاست که می شود با دوستان یا خانواده به دیدنش نشست و اوقات خوشی داشت؛ بدون اینکه حس کنید به شعورتان توهین شده است.
امتیاز من: 7 از 10

نگاهي به قبل از آن كه شيطان بفهمد، مرده اي (Before The Devil Knows You're Dead) ساخته سيدني لومت

2010-08-31T09:39:00.001+04:30

كارگردان: سيدني لومت. بازيگران: فيليپ سيمور هافمن (اندي)، ايتن هاوك (هنك)، آلبرت فيني (چارلي)، ماريزا تومي (جينا). محصول 2007، 117 دقيقه.

خیلی وقت است که مرده ای

با ديدن «قبل از آن كه شيطان بفهمد، مرده اي»، اولين چيزي كه به ذهن مي رسد، تحسين بي چون و چراي كارگردان فيلم، سيدني لومت كبير است. لومت 83 ساله كه با اولین فیلمش شاهکاری مثل «دوازده مرد خشمگین» و در دهه هفتاد فيلم هاي ماندگاري مثل «سرپيكو»، «شبكه»، «قتل در قطار سريع السير شرق» و «بعدازظهر سگي» را به سينما هديه داد، در ژانر تريلر فيلمي ساخته كه خيلي از كارگردانان جوان و انرژيتيك قدرتش را ندارند. فيلمي با ريتم مناسب، بازي هاي قدرتمند و كارگرداني حساب شده.

«قبل از آن كه شيطان بفهمد، مرده اي»، درباره يك توطئه خانوادگي و نافرجام است كه پيامدهاي تاسف باري به همراه دارد. تيم بازيگري فيلم يكي از جذابيت هاي انكارناپذير آن است. فيليپ سيمور هافمن (بازيگر محبوبم) كه كلكسيوني پربار و دست نيافتني از نقشهاي اصلي و مكمل و مثبت و منفي در كارنامه دارد و حضورش در هر فيلمي به آن اعتبار مي بخشد، يكي از نقشهاي اصلي (يكي از دو برادر توطئه گر) را با قدرت ايفا كرده است. چه جاهايي كه در سكوت، با چشم و اندامش بازي مي كند (مثل صحنه اي كه اولين بار در يك آسمان خراش در حال تزريق مواد مخدر مي بينمش و دیالوگ زیبای «مجموع تمام قسمتهام با من برابر نیست» را به زبان می آورد) و چه جاهايي كه التهاب و هيجانش را بيرون مي ريزد (مثل جايي كه در ماشين با همسرش دعوا و داد وبيداد مي كند)، كاري تماشايي و بي عيب و نقص ارائه داده است. از طرفي ايتن هاوك عزيز و دوست داشتني (به خاطر بازي در دوگانه «پيش از طلوع» و«پيش از غروب») را هم داريم كه مثل هميشه بازي جذاب و كاملا باورپذيری ارائه كرده است. به خصوص در سكانس نهايي كه مقابل برادر بزرگترش مي ايستد (عكس پايين)، يك دنيا حرف در چشمانش ريخته است.

اما شايد غافل گيري بزرگ فيلم همكاري دوباره آلبرت فيني؛ بازيگر نقش پوآرو در فيلم كلاسيك لومت؛ با او باشد. فيني 71 ساله در نقش پدر خانواده چنان مي درخشد كه فيلم بدون او قابل تصور نيست. متاسفانه هميشه نقشهاي غيرعادي و عقب افتاده ذهني و جسمي مورد توجه (مخصوصا در مراسم اسكار) قرار مي گيرند. در حالي كه شايد درآوردن حس زندگي و باورپذيري يك پدر به ته خط رسيده در يك خانواده مضمحل و مسئله دار، بسيار مشكل تر باشد.

«قبل از آن كه شيطان بفهمد، مرده اي»، كلكسيوني از كاراكترهاي به ته خط رسيده است كه باعث شده اند سايه سنگيني از پوچي بر فيلم بيفتد كه به شدت با داستان و فضاي فيلم هماهنگ است. اندي با اين كه شغل و درآمد خوبي دارد، زندگي زناشويي اش به سكون و يكنواختي رسيده، هنك نمي تواند هزينه دخترش را كه پيش همسر سابق و بددهانش زندگي مي كند بپردازد و پدر خانواده از بي توجهي فرزندانش رنج مي كشد. در واقع اين آدم ها از درون مرده اند و به همين دليل از انجام دادن هيچ كاري باك ندارند، چون چيزي براي از دست دادن ندارند.
يكي از چيزهايي كه در فيلم زائد است، فرم روايتي تكه تكه و پازلي با تكيه بر فلاش بك است كه هيچ كاركردي ندارد و خود كارگردان در طول فیلم به تدريج آن را كنار مي گذارد. اين جور روايت ها زماني جواب مي دهد كه يا الگويش جريان سيال ذهن و آشفتگي رواني كاراكترها يا كاراكتر اصلي باشد يا با روايت قطعه قطعه، انگيزه هاي كاراكترها بيشتر مشخص شود و تماشاگر درگيري و همذات پنداري بيشتري با وقايع فيلم پيدا كند (مثل «يادگاري» نولان و «21 گرم» ايناريتو يا در سينماي خودمان «تنها دوبار زندگي مي كنيم» عزيز ساخته بهنام بهزادي). اما هيچ يك از اين دو مورد درباره اين فيلم صدق نمي كند و حتي مي توان گفت به ريتم يكدست فيلم ضربه زده است. چنان كه در يك سوم پاياني كه از فلاش بكها ديگر خبري نيست، فيلم انرژي مضاعفي مي گيرد. اگر به فيلمهاي موفقي كه در سالهاي اخير با مضموني تقريبا مشابه ساخته شده (مثل «ياردها» ساخته جيمز گري و «غرور و افتخار» ساخته گاوين اوكانر در دوران معاصر يا نمونه اعلايش در سري «پدرخوانده») نگاه كنيم، مي بينيم كه در اين نوع درامهاي خانوادگي توطئه آميز، اصولا هيجان و التهاب و تعليق در روابط و مناسبات بين كاراكترها و رخدادهاي زنجيره اي معمولا فاجعه آميز ناشي از عملكردها و انتخاب هاي آنهاست. روايت خطي و سير طبيعي وقايع بهترين ساختار براي اين فيلمها به نظر مي رسد. نقطه اي كه «قبل از آن كه شيطان بفهمد، مرده اي» از آن ضربه خورده و باعث شده يك سوم مياني اثر كمي كشدار به نظر برسد.

از طرفي كمبود يك موسيقي مناسب هم در فيلم احساس مي شود چون سراسر فيلم تقريبا تنها يك تم محزون و البته زيبا شنيده مي شود. با اينكه اين موسيقي مينيمال و اندوهبار با فضاي پوچگرايانه اثر هماهنگ است، اما از نيمه فيلم به بعد به ورطه تكرار ميفتد و كاركردش را كاملا از دست مي دهد. با تمام اين اوصاف «قبل از آن كه شيطان بفهمد، مرده اي» قطعا ارزش تماشا كردن را دارد.

امتیاز من: 7 از 10

نگاهي به باغبان وفادار (The Constant Gardener) ساخته فرناندو مريليس

2010-08-29T10:37:00.004+04:30

درام سياسي عاشقانه معمايي بررسي كاراكتر

كارگردان: فرناندو مريليس. فيلمنامه: جفري كين. بازيگران: رالف فاينس (جاستين كوئيل)، ريچل وايز (تسا كوئيل)، دني هيوستن (سندي)، بيل ناي (سر برنارد پيلگرين). محصول 2005 انگلستان، آلمان

در اين دوره و زمانه فيلمهايي مثل «باغبان وفادار» خيلي كمياب هستند و بايد قدر اين جور فيلمها را دانست. فيلمي كه از نظر سياسي به هيچ قدرت يا ابرقدرتي باج نمي دهد، داستانش را بر پايه ارزش نهادن بر كرامت انساني و به قربانگاه رفتن فرديت انساني قرار داده است، تا پايان به اصولي كه از اول پايه گذاري كرده وفادار مي ماند و به شدت انديشه را تحريك مي كند. جالب اينجاست كه اين مضمون ارزشمند بر بستري از يك درام پر و پيمان و يك داستان عاشقانه روايت شده است.
«باغبان وفادار» يك درام سياسي غني ست درباره نفوذ سرمايه، سرمايه دار و سرمايه داري در دل آفريقا و تبديل كردن مردم فقير، آواره، جنگ زده و بيمار آنجا به موشهاي آزمايشگاهي بي شماري كه داروهاي جديد شركت هاي معظم داروسازي به رايگان روي آنها تست مي شود.«باغبان وفادار» با اينكه موضوع بسيار بحث انگيزي را مبناي كار خود قرار داده و مطابق معمول انتظار داريم كه اين جور موضوعات در لفافه و ظريف به تماشاگر القا شود، راه ديگري را در پيش گرفته و با گزندگي و تلخي هر چه تمام تر، جنايت روزمره و پايدار در آفريقا را به تصوير كشيده است.
دوربين فرناندو مريليس، مثل شاهكار قبلي اش «شهر خدا» رئاليسم ويرانگري دارد. او به دل طبيعت آفريقا زده و زشتي ها و زيبايي هاي كشورهاي كنيا و سودان را به تصوير كشيده است. رئاليسم دوگانه به تصوير كشيده شده در زاغه نشين هاي بي شمار كنيا و از طرفي طبيعت بكر و چشم نوازش به حدي است كه مي توان «باغبان وفادار» را يك سند تصويري موثق از كنياي 2005 دانست. براي نمونه؛ در يك سكانس موثر كه با نماهايي بسته از زمين گلف شروع مي شود و طي آن سردمداران سياسي و اقتصادي براي هم شاخ و شانه مي كشند، در پايان سكانس دوربين 180 درجه مي چرخد و نمايي از زاغه نشيني را كه درست كنار اين زمين گلف است در قاب مي گيرد. تمام لوكيشن هاي فيلم در مكانهاي واقعي بوده و قدرت مريليس در حفظ فضاي شبه مستند اثر باعث شده تماشاگر مجبور به باور كردن قصه فيلم شود و لحظه اي در صحت اتفاقات و آدم هاي فيلم شك نكند.
البته عامل مهم ديگري كه در اين زمينه دخيل است، فيلمنامه دقيق جفري كين است كه بر اساس رماني از جان لوكاره نوشته شده است. لوكاره در نوشتن رمانهاي پليسي و معمايي يد طولايي دارد و رمان «خياط پاناما»ي او را هم جان بورمن در سال 2001 با حضور پيرس برازنان و جفري راش در نقشهاي اصلي به فيلم برگردانده است. فيلمنامه تعليق آميز اثر كه قدم به قدم گره مي افكند و همان طور دقيق آنها را مي گشايد و روابط علت و معلولي را به دقت رعايت كرده و كاراكترهايي به شدت واقعي خلق كرده، براي هر فيلمي نعمت است. البته نقش رمان لوكاره در خوب از كار در آمدن فيلمنامه انكارناپذير است.

«باغبان وفادار» يك فيلم عاشقانه تمام عيار هم هست. از نحوه آشنايي جاستين كوئيل و تسا بگيريد تا ترديدهايي كه سر راه اين عشق طوفاني وجود دارد و فراز و نشيبهاي يك رابطه عاشقانه، تا ازدواج و فدا كردن همه چيز براي به دست آوردن آرامش و خوشحالي معشوق. آغاز آشنايي دو عاشق با مزه پراني هاي تك ضرب و دوپهلوي جاستين كه خاص انگليسي هاست و بازي فوق العاده ريچل وايز، بسيار ديدني ست. امتداد رابطه اين دو با گذشت زمان فيلم، پخته تر و ماندگارتر مي شود، طوري كه وقتي به سكانس اثيري پاياني مي رسيم، با تمام وجود اين دو انسان و رابطه عاشقانه بين آنها را حس مي كنيم. خيلي بعيد است كه حين تماشاي اين سكانس عاطفي و شنيدن گيتار ويران كننده آلبرتو ايگلسياس چشمي تر نشود.

باز هم از طرف ديگر مي توان «باغبان وفادار» را يك فيلم قدرتمند در زمينه بررسي كاراكتر دانست. جاستين كوئيل (با بازي خوب رالف فاينس) كه نماينده عالي دولت انگلستان دركنياست، آدم به شدت تنها و بي همدمي است كه بيشتر اوقاتش را صرف باغباني مي كند و انگيزه و هدف خاص ديگري در زندگي ندارد اما با وارد شدن تسا به زندگي اش، از نظر روحي زير و رو مي شود. از طرفي محافظه كاريش باعث مي شود كه تسا او را در جريان اقدامات مرموزش نگذارد و جنبه تنهايي جاستين و علاقه شديدش به باغباني همچنان حفظ شود. او به قول پليسي كه موقتا بازداشتش كرده، «به عنوان سياست مدار، دروغگوي خوبي نيست». سراسر فيلم به ندرت قابي پيدا مي كنيد كه جاستين در مركز آن باشد. مريليس در اكثر نماهايي كه از فاينس گرفته او را گوشه تصوير قرار داده كه دلالت بر تنهايي جاستين از نظر روحي و از نظر همفكري او با همكاران سياست مدارش دارد. تنها در سكانس تماشايي پاياني است كه وقتي به قول خودش «تمام اسرار تسا را مي داند» به مركز نماها مي آيد.

تسا كوئيل آدمي ست كه در روزگار ما نمونه اش بسيار نادر است. آدمي شورشي كه حرف زور توي كتش نمي رود و به قول جاستين از 6 سالگي سردسته انقلابي هاي مدرسه بوده است. كسي كه جنايت سرمايه داران و ابرقدرتها در كشورهاي مظلوم آفريقايي را تاب نمي آورد و همه دار وندارش را صرف مبارزه با آزمايش كردن داروهاي مضر بر مردم بي پناه و فقير كنيا مي كند. او زندگي راحت و آسوده در انگلستان را رها مي كند و خود را به مركز فساد شركتهاي چندمليتي داروسازي پرتاب مي كند و با هر تهديدي ميدان را خالي نمي كند. در جمله اي كليدي به جاستين مي گويد: «اگر جلوي كار منو بگيري، من هيچي نيستم.»

سندي كه تقريبا همكار و دوست خانوادگي جاستين است، يكي از آن سياست مدارهاي نوعي است. فردي دروغگو، بي هويت و به شدت منفعت طلب كه براي رسيدن به خواسته اش حاضر است همه چيز را قرباني كند، حتي عشق نصفه و نيمه اش را. او به همسر زيبا و بي آزارش خيانت مي كند و به همسر دوست صميمي اش نظر سوء دارد. در جلساتي كه با زيردستانش دارد مدام دروغ مي گويد و برايشان فلسفه هاي نفرت انگيزي به هم مي بافد. در جايي براي توجيه دست داشتنش در جنايتها، اين ديالوگ نكبت بار را به جاستين مي گويد: « بالاخره ما اگر اين مردم رو نكشيم، خودشون دارن مي ميرن.»

با تناوب به جايي كه در روايت «باغبان وفادار» وجود دارد، فيلم جا به جا در درام، عشق، سياست و تعليق در نوسان است كه تماشاي آن را به تجربه اي لذت بخش تبديل مي كند و نواي مرثيه اي پاياني اش تا مدت ها در ذهن حك مي شود.

امتياز من: 8 از 10

همين مطلب در نشريه اينترنتي آدم برفي ها